Мамадиёров Обид Турсуновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов берадиган қуролнинг параметрларини асослаш”, 05.07.01 - Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/Т6242
Илмий раҳбар: Чуянов Дустмурод Шодмонович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат техника университети, PhD.03/2025.27.12.Т.17.03.
Расмий оппонентлар: Батиров Зафар Лутфуллаевич техника фанлари доктори, доцент; Мусурмонов Аззам Турдиевич техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроқни тайёрлашда меҳнат унумдорлигини ошириш ва энергиятежамкорликни таʼминлайдиган қовурғали дисксимон ишчи органли сексиялар билан жиҳозланган култиваторни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қовурғали дисксимон ишчи органидан ташкил топган култиватор сексиясининг конструксияси кузги буғдой экиш олдидан пахта далалари ғўза қатор оралари тупроғини талаблар даражасида сифатли юмшатилишини таʼминлашини ҳисобга олиниб ишлаб чиқилган;
қовурғали дисксимон ишчи органи дискларининг диаметри, сони, уларнинг орасидаги кўндаланг масофа мавжуд ғўза қатор оралари тупроғини сифатли юмшатилишини таʼминлашини ҳисобга олиниб ишлаб чиқилган;
панжа-ағдаргич ва ўқёйсимон панжа ҳамда қовурғали дисксимон ишчи органи орасидаги бўйлама масофа уларни тупроқ билан таʼсирлашиш зоналари ва қатор оралиғи тупроғини сифатли юмшатилишини ҳисобга олган ҳолда асосланган;
қовурғали дисксимон ишчи орган, панжа-ағдаргич ва ўқёйсимон панжаларнинг параметрларини аниқлаш имконини берадиган аналитик боғланишлар тупроқнинг хусусиятларини ҳисобга олинган ҳолда келтириб чиқарилган ва уларнинг оъзгариш чегаралари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов берадиган култиваторнинг панжа-ағдаргич, ўқёйсимон панжа ва қовурғали дисксимон ишчи органлари параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов беришда технологик жараёнлар бажарилишининг сифат коърсаткичларини баҳолашга дастлабки талаблар ва култиваторнинг конструксиясини лойиҳалашга техник топшириқ ишлаб чиқилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази” нинг 2025-йил 3-июлдаги 05/04-04-346-сонли маʼлумотномаси). Натижада ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов берадиган қовурғали дисксимон ишчи органли култиватор конструксиясини ишлаб чиқиш имкони яратилган;
ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов берадиган қовурғали дисксимон ишчи органли култиватор Қашқадарё вилояти Қарши тумани фермер хўжаликларида жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази” нинг 2025-йил 3-июлдаги 05/04-04-346-сонли маʼлумотномаси). Натижада ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов беришда ёнилғи сарфи 20,6 фоизга фойдаланишдаги харажатлар 35,5 фоизга камайган ва меҳнат унумдорлиги эса 41,2 % га ошган;
ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроққа ишлов берадиган қовурғали дисксимон ишчи органли култиваторнинг саноат нусхаларини ишлаб чиқишни ўзлаштириш учун лойиҳа-констркторлик ҳужжатлари (техникавий шартлар ва чизмалар) “БМКБ-Агромаш” АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги “Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази” нинг 2025 йил 3-июлдаги 05/04-04-346-сонли маʼлумотномаси). Натижада ғўза қатор ораларига кузги буғдой экиш учун тупроқни тайёрлайдиган култиваторнинг саноат нусхаларини ишлаб чиқариш имкони яратилган.