Раббимова Феруза Шамсиддиновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Футувват таълимоти ва унинг ижтимоий-фалсафий моҳияти (ИХ-ХИИ асрлар), 09.00.03 –Фалсафа тарихи (фалсафа фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Fal951
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат Педагогика институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.01/2025.27.12.F.10.02
Илмий раҳбар: Хандамова Маърифат Акрамовна, фалсафа фанлари доктори (DSc), профессор
Расмий оппонентлар: Норов Тожи Омонович, фалсафа фанлари доктори (DSc), профессор; Ҳаққулов Набижон Қаҳрамонович, фалсафа фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот   технологиялари университети Самарқанд филиали.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ИХ-ХИИ асрларда “Футувват” таълимоти ва унинг ижтимоий-фалсафий, маънавий-ахлоқий ғояларини бугунги кундаги конструктив аҳамиятини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Футувват таълимоти инсонийлик, адолат, жавонмардлик, ватанпарварлик ва нафсни назорат қилиш каби гуманистик қадриятларини сабаб-оқибат, моҳият-ҳодиса каби фалсафий категориялар воситасида илмий асосланганлиги аниқланган;
ИХ-ХИИ асрларда Марказий Осиё фалсафий тафаккурида футувват таʼлимотининг алтруистик тамойиллари “комил инсон” ғоясини шакллантиришда асосий рол ўйнаганлиги мантиқий далилланган;
Футувват таълимоти томонидан шакллантирилган “комил инсон” консепсияси бугунги жамият ривожи учун мустақил ва плюралистик фикрлаш, ирода тарбияси ва ахлоқий камолот билан мос келишини исботланган;
футувват таълимотида жамиятнинг ижтимоий-маънавий муҳитини, барқарорлигини соғломлаштиришда олижаноблик, марҳаматлилик, бағрикенглик, инсонийликни улуғлаш ғояларига мурожаат қилиш орқали жамиятнинг барқарор ривожланиши учун инновацион ечим сифатида илмий асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Футувват таълимоти ва унинг ижтимоий-фалсафий моҳиятини тадқиқ қилиш бўйича олинган натижалар асосида:
футувват таълимотидаги инсонийлик, адолат, ўзини англаш, ҳақиқатини англаш, жавонмардлик, ватанпарварлик, ўз нафсини назорат қилиш каби гуманистик ғоялар бугунги авлод тарбиясидаги конструктив аҳамияти (дунёвий рационал, эмпирик билим ва илмларни эгаллаш, уларга амал қилиш, устоз-шогирд муносабатлари) сабаб ва оқибат, моҳият ва ҳодиса каби фалсафий категориялар воситасида асосланганлигига оид назарий хулоса  ва амалий таклифлардан Ўзбекистон Миллий университетида 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-4821091548 рақамли “Замонавий таҳдид ва даʼватлар шароитида Ўзбекистон ва Беларус ёшлари онги шаклланишининг ижтимоий-маданий ва аксиологик асослари” мавзусидаги фундаментал илмий лойиҳаси доирасида белгиланган вазифаларни бажаришда фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2026-йил 18-майдаги 04/12153-сон маълумотномаси). Хусусан, бугунги кунда ёшлар тафаккурида диний бағрикенгликни мустаҳкамлаш, уларни умуминсоний қадриятларидан, маънавий таҳдидлардан ҳимоя қилиш долзарб мавзудир. Натижада, футувват таълимотининг тарихий-фалсафий мазмунини ёш авлод тарбиясида фойдаланишга доир таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишга хизмат қилган;
ИХ-ХИИ асрлар Марказий Осиё фалсафий тафаккури ривожида комил инсонни шакллантириш ғояси, футувват таълимотининг алтруистик (инсон барча манфаатлардан воз кечиб, одамларни афзал деб билмоқ, бошқалар учун яшаш, ижтимоий ғамхўрлик, ўзгаларни ўйлаш, олийжаноблик, ижтимоий идеаллик ахлоқий ва инсоний принцип) ғоялари мазмун-моҳиятида акс этганганлиги илмий асосланганлигига оид илмий янгилик ва таклиф-тафсиялардан Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот маркази буюртмаси асосида  нашр этилган ВИИ-ХВИ асрларда яшаган 650 нафар Шарқ аллома ва мутафаккирлари ҳақидаги тарихий маълумотларни оʻз ичига олган “Ўрта аср Шарқ алломалари ва мутафаккирларининг тарихий-фалсафий мероси” номли энциклопедик китобнинг мазмунини бойитишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Имом     Бухорий  халқаро  илмий  тадқиқот   марказининг  2023-йил 14-сентябрдаги 02/436-сон маълумотномаси).  Натижада, энциклопедия мавзуларини янада такомиллаштиришга ҳамда кенг жамоатчиликка футувват таълимотининг ҳар томонлама таҳлил қилиш ва унинг ижтимоий-ахлоқий моҳиятини очиб беришга хизмат қилган;
футувват таълимотининг ўрта асрлар фалсафий тафаккур ривожидаги ғоявий етуклик роли ва  илгари сурилган ижтимоий “комил инсон” консепсияси ҳозирги замон жамият тараққиётини таъминлашнинг мустақил ва плюралистик тафаккур қилиш, иродани чиниқтириш, фикрлашни юксалтириш, ахлоқий камолот тамойиллари билан адекват (мос) эканлиги аниқланганлигига оид таклиф ва тавсиялардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2023-йилга “Йўл харитаси”да белгиланган (Республика Маънавият ва маърифат марказига тегишли бўлган 2023-йил 28-декабрдаги 02-22/1475-сон маълумотномаси). Натижада, жамиятда эгоизм, фанатизм, оммавий маданият каби салбий иллатларнинг олдини олиш борасида белгиланган маънавий-маърифий вазифалар ижросини таъминлашга хизмат қилган;
футувват таълимотида жамиятнинг ижтимоий-маънавий муҳитини, барқарорлигини соғломлаштиришда олижаноблик, марҳаматлилик, бағрикенглик, инсонийликни улуғлаш ғояларига мурожаат қилиш орқали жамиятнинг барқарор ривожланиши учун инновацион ечимга оид илмий-назарий хулосалар, методологик тавсиялар ва амалий таклифлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканали орқали 2023-йил давомида эфрга узатилган “Ойдин ҳаёт-Ливе” ток-шоуси, “Ассалом Ўзбекистон” тонгги дам олиш дастурларининг ссенарийларини тайёрлашда фойдалнилган (ЎзМТРК “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасасига тегишли  2023-йил 1-декабрдаги 02-13-1806-сон маълумотномаси). Натижада, телетомошабинларда  диний-фалсафий тафаккур тарзини теранлашишига хизмат қилган.