Усманова Дилафруз Каршиевнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Совершенствование методологии повышения  конкурентоспособности сферы туриcцких услуг в условиях инновационной экономики”  08.00.05 - Хизмат кўрсатиш тармоқлари иқтисодиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.DSc/Iqt1033
Илмий маслаҳатчи: Пардаев Мамаюнус Қаршибаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти, DSc.03/2025.27.12.I.27.01
Расмий оппонентлар: Тухлиев Искандар Суюнович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Тўхлиев Нурислом, академик, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Эштаев Алишер Абдуганиевич,  иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади туризм соҳаси рақобатбардошлигини оширишнинг методологик асосларини такомиллаштириш бўйича илмий таклифлар ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
асосий туристик обектларга тушаётган ортиқча юклама ва гавжумликни камайтириш мақсадида туристларни қишлоқ ҳудудларига фаол жалб этишга қаратилган “Бороугҳ тоурисм” (шаҳар атрофи туризми) тамойилини самарали амалга ошириш натижасида “Самарканд Ривиера” инфратузилмавий лойиҳасида туристик код моделини амалий қўллашнинг асосий афзалликлари илмий жиҳатдан асослаб берилган;
алоҳида ҳудудларнинг рақобат устунликларига таянган ҳолда туристик маҳаллаларни ривожлантириш асосида туристик маҳсулотларни вертикал диверсификация қилиш зарурлиги, шунингдек, истеъмолчиларнинг туристик хизматлар қийматини яратиш занжиридаги бевосита иштирокини таъминлашнинг аҳамияти асослаб берилган;
Делфи усули ва прогнозлаш технологияларини комплекс қўллаш асосида ички туризм ҳамда персонализациялашган туризм ривожланиш тенденсияларини ҳисобга олган ҳолда миллий туризм рақобатбардошлигини оширишга қаратилган “Йўл харитаси” ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий этилган
туристик маҳсулотларни диверсификация қилиш жараёнида туристларнинг индивидуал эҳтиёжлари ва қизиқишларини ҳисобга олган ҳолда, мамлакатга такрорий ташрифларни рағбатлантириш ҳамда туристик йўналишлар ва обектларнинг жозибадорлигини ошириш мақсадида хорижий туристлар учун “Смарт Тоурисм Ҳуб” платформаси ишлаб чиқилган;
миллий туризм рақобатбардошлигига таъсир этувчи асосий омилларнинг тизимли таҳлили асосида 2030-йилгача бўлган давр учун туристик оқимлар ривожланишининг прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Инновацион иқтисодиёт шароитида туристик хизматлар соҳаси рақобатбардошлигини ошириш методологиясини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар асосида:
асосий туристик обектлардаги ортиқча юклама ва гавжумликни камайтириш мақсадида туристларни қишлоқ ҳудудларига фаол жалб этишга қаратилган “Бороугҳ тоурисм” (шаҳар атрофи туризми) тамойилини самарали амалга ошириш натижасида “Самарканд Ривиера” инфратузилмавий лойиҳасида туристик код моделини амалий қўллаш афзалликларини асослашга оид таклифлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 12-январдаги ПҚ–20-сон қарори билан тасдиқланган “2024-йилда музейлар ва концерт-томоша обектларида тўсиқсиз туристик инфратузилмани ривожлантириш” мақсадли дастурига киритилган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 9-апрелдаги 02-17/3702-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида шаҳар атрофи ҳудудларига туристлар оқимини 12 фоизга ошириш ҳамда мавсумийликнинг туристик оқимга таъсирини 3 фоизга камайтиришга эришилган;
алоҳида ҳудудларнинг рақобат устунликларига таянган ҳолда туристик маҳаллаларни ривожлантириш асосида туристик маҳсулотларни вертикал диверсификация қилиш ҳамда истеъмолчиларнинг туристик хизматлар қийматини яратиш занжиридаги бевосита иштирокини таъминлаш бўйича таклифлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Ўзбекистон – 2030” стратегиясини амалга оширишга қаратилган Давлат дастурига ҳамда “Маҳаллаларни ривожлантириш ва жамият фаровонлигини ошириш йили”да устувор йўналишлар бўйича ислоҳотлар дастури лойиҳасига киритилган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 9-апрелдаги 02-17/3702-сон маълумотномаси). Ушбу таклифларнинг амалиётга жорий этилиши натижасида ижтимоий шериклик асосидаги вертикал диверсификация механизмларидан фойдаланиш туристик ташкилотлар рақобатбардошлигини ошириш ҳамда маҳалла бюджети тушумларини 10 фоизга кўпайтириш имконини берган;
Делфи усули ва прогнозлаш технологияларини комплекс қўллаш асосида ички ҳамда персонализациялашган туризм ривожланиши тенденсияларини ҳисобга олувчи миллий туризм рақобатбардошлигини оширишга қаратилган ишлаб чиқилган “Йўл харитаси” Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 15-майдаги ПФ–87-сон Фармони билан тасдиқланган “Хорижий ва маҳаллий туристлар оқимини янада кўпайтириш, туристик инфратузилмани такомиллаштириш ҳамда тарғибот фаолиятини кенгайтириш” бўйича Йўл харитасига киритилган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 9-апрелдаги 02-17/3702-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг ҳудудий туризм бошқаруви органлари фаолиятига жорий этилиши натижасида кириш туризми кўрсаткичларини 16 фоизга ошириш имконияти яратилган;
туристларнинг индивидуал эҳтиёж ва қизиқишларини ҳисобга олган ҳолда туристик маҳсулотларни диверсификация қилиш, мамлакатга такрорий ташрифларни рағбатлантириш ҳамда туристик йўналишлар ва обектлар жозибадорлигини ошириш мақсадида ишлаб чиқилган “Смарт Тоурисм Ҳуб” платформаси Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 15-майдаги ПФ–87-сон Фармони билан тасдиқланган “Хорижий ва маҳаллий туристлар оқимини янада кўпайтириш, туристик инфратузилмани такомиллаштириш ҳамда тарғибот фаолиятини кенгайтириш” бўйича Йўл харитасига киритилган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 9-апрелдаги 02-17/3702-сон маълумотномаси). Мазкур бренд-платформанинг ишга туширилиши туристларнинг содиқлик даражасини ошириш ҳамда туристларнинг туристик маҳсулотни шакллантиришдаги бевосита иштироки ҳисобига мамлакатга такрорий ташрифлар сонини 15 фоизга кўпайтириш имконини беради;
миллий туризм рақобатбардошлигини оширишга таъсир этувчи омиллар таҳлили асосида 2030-йилгача бўлган давр учун ишлаб чиқилган туристик оқим прогноз кўрсаткичларига доир амалий тавсиялар Туризм қўмитаси томонидан ишлаб чиқилган “2025–2030-йилларда ҳудудларнинг туристик салоҳиятини изчил ўрганиш натижалари асосида амалга оширилиши режалаштирилган чора-тадбирлар дастури” ҳамда тегишли “Йўл хариталари”га киритилган (Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитасининг 2026-йил 9-апрелдаги 02-17/3702-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий этилиши миллий туризм рақобатбардошлигини ошириш ҳисобига туристлар сонини 30 фоизга кўпайтириш имкониятини асослаб берган.