Ахтамов Тоҳир Зуҳриддин ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Экстремал иқлим шароитида фойдаланиш учун самарали мобил қуёш энергетик қурулмалари”, 05.05.06– “Қайта тикланадиган энергия турлари асосидаги энергия қурилмалари”.
Диссертация мавзуси роʼйхатга олинган рақам: В2022.4.PhD/Т3328. 
Илмий раҳбар: Турсунов Мухаммад Нишанович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси С.А Азимов номидаги Физика-техника институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси С.А. Азимов номидаги Физика-техника институти, DSc.05/2025.28.11.FM/Т.01.01.
Расмий оппонентлар: Рахимов Рустам Хакимович, техника фанлари доктори, катта илмий ходим; Алиев Райимжон, техника фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Ислом Каримов номидаги Тошкент Давлат Техника Университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: экстремал иқлим шароитларида барқарор ва самарали электр ҳамда иссиқлик таъминотини таъминлай оладиган, транспортировка қилиш, тез йиғиш ва тез ишга тушириш имкониятларига эга ихчам, кўп функсияли мобил қуёш энергетик қурилмаларининг конструктив ва функсионал моделларини моделлаштириш, тажриба-синовлар асосида уларни такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор экстремал иқлим шароитлари (чангланиш, атмосфера инверсияси, аномал исиш ва совиш) учун махсус мослаштирилган мобил қуёш энергетик қурилмалари яхлит тизимда ишлаб чиқилиб ва уларнинг самарадорлигини ошириш, ишлаш барқарорлигини таъминлашга қаратилган янги конструктив-технологик ечимлар таклиф этилган;
мобил қуёш энергетик қурилмаларида фотоелектрик ва иссиқлик тизимларининг интеграциялашган модули ишлаб чиқилган;
экстремал иқлим шароитларида мобил қуёш энергетик қурилмаларининг ишончлилик кўрсаткичлари тизимли равишда баҳолаб чиқилган;
илк бор мобил фотоелектрик тизимларнинг механик ҳамда эксплуатацион барқарорлигини таъминлаш бўйича такомиллаштирилган ечимлар ишлаб чиқилиб автоном энергия манбаи сифатидаги техник-иқтисодий самарадорлиги, фотоелектрик модулларда иссиқлик юкламаларини бошқариш ва самарали совутишнинг янги ёндашувлари асосида уларнинг энергия ҳосилдорлигини ошириш имкониятлари баҳолаб чиқилган;
илк бор экстремал иқлим шароитларида мобил қуёш энергетик тизимларининг ишончли ишлашини таъминлаш, уларнинг экологик ва иқтисодий самарадорлигини оширишга қаратилган илмий-техник ечимлар ишлаб чиқилган;
марказий электр тармоқларидан узоқда жойлашган аҳоли вакиллари учун 70W қувватдаги ва 2кW қувватдаги мобил фотоелектрик қурилмаларнинг техник-иқтисодий кўрсаткичлари аниқланган бўлиб, уларнинг йиллик атроф-муҳитга чиқариладиган CО2 оқимини кўмир ва бензинли генераторлардан олинадиган йиллик электр энергиясига нисбатан мос равишда 237 кг ва 5860 кг га камайтириши асослаб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мобил қурилмаларда фотоелектрик батареяларининг самарадорлигини ошириш ва фотоелектрик-иссиқлик батареясини тайёрлаш бўйича олинган натижалар асосида:
кўп функсияли мобил фотоелектр (2000 W қувватли) қурилмаси ирригация тизимининг Қуйи Зарафшон ИТҲБ ҳузуридаги насос станция ва энергетика бошқармасига қарашли “Конимех-1” насос станцияга жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 5-июндаги 02/19-2519-сонли маълумотномаси). Натижада йилига 3246,6 кW·соат электр энергиясини тежаш ҳисобига 195 кг кўмир ёқилғиси иқтисод қилинишига, атмосферага чиқариладиган 2,4 тонна CО₂ газининг олди олиниши ҳамда 3 564 767 сўм миқдорида иқтисодий самарадорликка эришиш имконини берган;
кичик қувватли кўчма фотоелектрик қурилма (№ САП 02300) Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академияси Табиий фанлар кафедрасида “Ҳарбий-амалий масалаларнинг физик асослари” фанининг “Умумий физика” ва “Электротехника ҳамда электроника асослари” модулларини ўқитишда намойиш тажрибаси ва лаборатория қурилмаси сифатида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясининг 2025-йил 6-майдаги 1823-сонли маълумотномаси). Натижада, қурилма ёрдамида курсантларга қайта тикланувчи энергия манбалари, ўзгармас токни ўзгарувчан токка айлантириш, аккумуляторларни зарядлаш ва разрядлаш жараёнларини амалий ҳамда кўргазмали усулда ўқитиш самарадорлигини ошириш имконини берган;
кичик қувватли кўчма фотоелектрик қурилма (№ САП 02300) “Илҳомовъс Энтерприсе” масъулияти чекланган жамиятида жорий этилган (“Илҳомовъс Энтерприсе” МЧЖ нинг 2025-йил 7-мартдаги 95-сонли маълумотномаси). Натижада, қурилма ёрдамида МЧЖнинг кўчма бригадаларини исталган ҳудудда бирламчи электр энергияси билан тезкор ва узлюксиз таъминлаш ҳамда дала шароитида электр энергиясига бўлган эҳтиёжни қондириш имконини берган;
фотоелектрик тизимни чақмоқдан ҳимоя қилиш қурилмаси (№ ФАП 2614) “Изобуббле Гроуп” масъулияти чекланган жамиятида жорий этилган (“Изобуббле Гроуп” МЧЖ нинг 2025-йил 20-мартдаги 1-сонли маълумотномаси). Натижада, корхона ҳудудида ўрнатилган фотоелектр станциянинг чақмоқ таъсиридан ташқи ҳимояланиши, инвертор ва электрон қурилмаларнинг ички ҳимояси ҳамда станциянинг барқарор ва ишончли ишлаши таъминланиб, унинг хавфсиз эксплуатацияси ва узлюксиз электр энергияси ишлаб чиқариш имконини берган;
рефлекторлар билан жиҳозланган кичик қувватли кўчма фотоиссиқлик қурилма (№ САП 2636) “Кармана йўл сервис” масъулияти чекланган жамиятида жорий этилган (“Кармана йўл сервис” МЧЖ нинг 2025-йил 1-мартдаги 15-25-сонли маълумотномаси). Натижада, қурилма ёрдамида электр энергияси ва иссиқ сув олиш йўлга қўйилиб, кўчма бригада ходимларининг дала шароитидаги маиший эҳтиёжларини қондириш, меҳнат шароитларини яхшилаш ҳамда уларнинг узлюксиз фаолият юритиши учун қулай шароит яратиш имконини берган.