Джурабоева Дилафруз Нуритдиновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кроталариянинг экиш муддатларига боғлиқ холда мақбул суғориш тартибини ишлаб чиқиш (Зарафшон воҳасининг ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида)”, 06.01.02 – Мелиорaция ва суғорма деҳқончилик (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Qx1311.
Илмий раҳбар: Халиков Баходир Мейликович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Qх.01.01.
Расмий оппонентлар: Авлиякулов Мирзоолим Авазович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор; Нуруллаева Манзура Шавкатовна, қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Зарафшон воҳасининг ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида асосий экин сифатида кроталариянинг экиш муддатларига боғлиқ ҳолда суғориш тартибини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Зарафшон воҳаси ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида кроталариянинг мақбул экиш муддатига боғлиқ холда суғориш тартиби 0-3-1 тизимда, суғоришлар сони 4 марта ва 2558-2590 м3/га меъёрларида эканлиги ишлаб чиқилган;
кроталариянинг ривожланиш даврлари бўйича экиш муддатларига боғлиқ ҳолда сувга бўлган талаби ва 1 ц дон ҳосили учун сарфланадиган умумий сув миқдори 187-193 м3/га аниқланган; 
кроталарияни  15-25.04 экиш муддатида суғориш олди тупроқ намлиги   ЧДНСга нисбатан 70-80-70% тартибда 0-3-1 тизимда, яъни гуллаш-ҳосил тўплаш даврида 3 марта ва пишиш даврида 1 марта, жами 4 марта суғориш мақбуллиги илмий асосланган;
экиш муддатлари ва унга боғлиқ холда суғориш тартибларида кроталариянинг ўсиши, ривожланиши, дон ҳосилдорлиги ва сифат кўрсаткичларига таъсири аниқланган; 
мақбул экиш муддати ва унга боғлиқ холда мақбул суғориш тартибида кроталариядан 21,5 ц/га дон ҳосили олиниб,  1,2-2,1 ц/га қўшимча дон ҳосили олинганлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Самарқанд вилоятининг Зарафшон воҳаси ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида кроталарияни мақбул экиш муддати ва унга боғлиқ ҳолда суғориш тартибларини ишлаб чиқиш бўйича олиб борилган илмий тадқиқотлар натижасида: 
“Самарқанд вилоятининг Зарафшон воҳаси ўтлоқи бўз тупроқлари шароитида кроталариядан мўл ва сифатли дон ҳосили олишда мақбул экиш муддати ва суғориш тартиблари” бўйича тавсиянома ишлаб чиқилган ва тасдиқланган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновaциялар миллий марказининг 2026 йил 9 февралдаги 05/06-03-61-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиянома кроталария экинини етиштирувчи фермер хўжаликлари учун қўлланма сифатида хизмат қилмоқда;
кроталарияни 15-25.04 муддатида экиб, суғориш олди тупроқ намлиги ЧДНСга нисбатан 70-80-70 %да суғориш Самарқанд вилояти Оқдарё тумани “Ўн тол с-ш”, “Мадинабону”, “Иқбол” фермер хўжаликларида дон ҳосили учун 12,8 гектар, Иштихон тумани “Суюнов Жўра бобо”, “Илхом далалари”, “Хушмурод” “Умиров Ниядулла хазинаси” чорвачилик  фермер хўжаликларида дон ҳосили учун 12,0 гектар майдонда жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновaциялар миллий марказининг 2026 йил 9 февралдаги 05/06-03-61-сон маълумотномаси). Натижада кроталария дон ҳосилдорлиги 20,4 ц/гани, қўшимча дон ҳосили 1,7 ц/гани ташкил этган;
Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий тадқиқот институти Самарқанд илмий тажриба станциясида 1,0 гектар майдонда жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновaциялар миллий марказининг 2026 йил 9 февралдаги 05/06-03-61-сон маълумотномаси). Натижада, кроталария дон ҳосилдорлиги 22,1 ц/гани, қўшимча дон ҳосили  2,1 ц/гани ташкил этган. Кроталарияни тавсия қилинган 15-25.04 муддатида экиб, суғориш олди тупроқ намлиги ЧДНСга нисбатан 70-80-70% тартибда олиб борилганда, шартли соф фойда 4731 622 сўмни, рентабеллик даражаси 78,6 % ни ташкил этган.