Абдураимова Гулнисо Тоҳир қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қўйларнинг гелиотропдан (Ҳелиотропиум ласиоcарпум) заҳарланишларининг патоморфологик дифференциал диагностикаси”, 16.00.02-Ҳайвонлар патологияси, онкологияси ва морфологияси. Ветеринария акушерлиги ва ҳайвонлар репродуксияси биотехникаси (ветеринария фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам В2025.1.PhD/В159
Илмий раҳбар: Элмуродов Бозорбой Актамович, ветеринария фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ветеринария илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ветеринария илмий-тадқиқот институти, PhD.08/2025.27.12.В.12.01.
Расмий оппонентлар: Дилмуродов Насриддин Бобоқулович, ветеринария фанлари доктори, профессор; Балиев Шавкат Кучкарович, ветеринария фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Республикамизнинг лалмикор ерларида ўсувчи гелиотроп ўсимлигининг тарқалишини аниқлаш, заҳарланишга ўз вақтида патологанатомик тўғри ташхис қўйиш ҳамда патоморфологик дифференциал диагностикасини ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Республикамизнинг Самарқанд вилояти Нуробод тумани “Сахоба ота қоракўл насл” фермер хўжалигида 4 % ва “Нурли эл-чорвадори” фермер хўжалигида  6 %,  Жиззах вилояти Фориш тумани “Барод сўри” фермер хўжалигида 4 % ва “Ризақул ота” фермер хўжалигида 8% миқдорда гелиотроп ўсимлигининг тарқалиш даражаси аниқланган;
қўйларда гелиотропдан заҳарланиш натижасида ич кетиши, тез ориқлаш, нерв тизимини зарарланиши натижасида оёқларнинг фалажланиши каби клиник белгилар ва жигар серрози, қорин бўшлиғида сарғиш суюқликни тўпланиши, юрак ҳамда ўпкада нуқтасимон геморрагик қон қуйилиши каби мураккаб патоморфологик ўзгаришлар бўлиши илмий талқин қилинган;
қўй ва қуёнлар озуқасига гелиотроп ўсимлиги 60 г/кг қўшиб берилганда тажрибанинг 13-кунида қуёнларда, 20-кунида қўйларда заҳарланиш даражаси 60 % бўлиши аниқланган; 
гелиотроп ўсимлигидан заҳарланишининг кампирчопон, госсипол, оққурай ва минерал моддалардан заҳарланишларга нисбатан патоморфологик дифференциал диагностикаси ишлаб чиқилган ва амалиётга тавсия этилган;
қўйларнинг гелиотроп ўсимлигидан заҳарланишини олдини олиш чора-тадбири сифатида 1 гектар экин майдонга 200 литр сувга 20 гр “ЭНТОСТАР” (Трибенуролметил) препарати қўлланиганда самарадорлиги 92,8 фоиз эканлиги аниқланган; 
гелиотроп ўсимлиги таркибидаги пирролизидин алкалоидларининг гепатотоксик тасирида 53,3% тажриба ҳайвонларининг ўлими кузатилди, шунингдек гемоглобин ва эртроситларни 2-2,5 мартага камайганлиги, лейкосит ҳамда Аланинаминотрансфераза ва Аспартатаминотрансфераза ферментлари фаоллигининг 3-3,5 мартага меъёрга нисбатан кўтарилганлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Қўйларнинг гелиотроп ўсимлигидан заҳарланишларининг патоморфологик дифференциал диагностикаси бўйича олиб борилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
гелиотроп ўсимлиги билан заҳарланган қўйларда патоморфологик ўзгаришлар, дефференсиал диагностикаси, заҳарланишни олдини олиш ва қарши курашиш бўйича “Қўйларнинг гелиотропдан (Ҳелиотропиум ласиоcарпум) заҳарланишларининг патоморфологик дифференциал диагностикаси” бўйича услубий тавсиянома ишлаб чиқилган ҳамда Самарқанд вилоятининг Нуробод ва Жиззах вилоятининг Фориш туманларининг лалмикор эрларида мавжуд фермер хўжаликларда жорий этилган (Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2026-йил 16-мартдаги № 02/23-224-сонли маълумотномаси). Натижада Гелиотроп ўсимлигидан заҳарланишнинг олдини олишда 1 гектар экин майдонга 200 литр сувга 20 гр “ЭНТОСТАР”(Трибенуролметил) препарати қўлланиганда самарадорлиги 92,8 % эканлиги аниқланган; 
олиб борилган илмий тадқиқот ишлари натижасида биринчи маротаба гелиотроп ўсимлиги билан заҳарланган қўйларда патоморфологик ўзгаришларнинг дефференсиал диагностикаси ҳамда ташхислаш имконияти ишлаб чиқилиб фермер хўжаликларига жорий этилган (Ветеринария ва чорвачиликни ривожлантириш қўмитасининг 2026-йил 16-мартдаги № 02/23-224-сонли маълумотномаси). Натижада заҳарланган қўйлар организмида патоморфлогик ва патогистологик ўзгаришлар аниқланган.