Джураева Камола Станиславовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Фертил ёшдаги аёлларда бруцеллёз касаллигининг айрим клиник ва иммунологик жиҳатлари», 14.00.10 – Юқумли касалликлар (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйҳатга олинган рақам: B2026.1.PhD/Tib1689.
Илмий раҳбар: Ярмухамедова Наргиза Анваровна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарканд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.04.
Расмий оппонентлар: Мирзажанова Донохон Баходировна, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Бургасова Ольга Александровна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Жанубий Қозоғистон тиббиёт академияси (Қозоғистон Респубьликаси).
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: фертил ёшдаги аёлларда бруцеллёзнинг клиник-иммунологик хусусиятларини аниқлаш ва даволаш-реабилитация ёндашувларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
фертил ёшдаги аёлларда бруцеллёзнинг эпидемиологик ва клиник кечиш хусусиятлари комплекс баҳоланиб, касалликнинг ўткир ва сурункали шаклларида таянч-ҳаракат ҳамда репродуктив тизим зарарланишининг ўзига хос клиник-лаборатор белгилари аниқланган;
илк бор фертил ёшдаги аёлларда ўткир ва сурункали бруцеллёзда таянч-ҳаракат тизими зарарланиши ҳамда репродуктив бузилишларнинг биргаликда ривожланиши ҳаёт сифати кўрсаткичларининг пасайиши билан ишончли корреляцион боғлиқлик (r=0,69; p<0,001) асосланган;
фертил ёшдаги аёлларда сурункали бруцеллёзнинг иммунопатогенетик модели ишлаб чиқилиб, беморларнинг 68,7% да ҳужайравий ва гуморал иммун кўрсаткичларидаги дисбаланс касалликнинг сурункали шаклга ўтиш хавфини баҳолашга хизмат қилувчи қўшимча диагностик мезон эканлиги асосланган;
ўткир ва сурункали бруцеллёз билак касалланган фертил ёшдаги аёлларни даволаш ва реабилитациясига меглюмин акридонацетат, витамин Е, радон ванналаридан комплекс қўллаш орқали такомилаштирилган ва унинг клиник-иммунологик кўрсаткичлар динамикаси ҳамда ҳаёт сифатини яхшилашдаги самарадорлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши. 
Олинган илмий маълумотлар асосида фертил ёшдаги аёлларда ўткир ва сурункали бруцеллёзнинг клиник-лаборатор, иммунологик ҳамда психосоциал хусусиятларини ўрганиш, шунингдек такомиллаштирилган даволаш-реабилитация тадбирларининг самарадорлигини баҳолашга қаратилган тадқиқот натижалари амалиётга жорий этилди:
биринчи илмий янгилик: фертил ёшдаги аёлларда бруцеллёзнинг эпидемиологик ва клиник кечиш хусусиятлари комплекс баҳоланиб, касалликнинг ўткир ва сурункали шаклларида таянч-ҳаракат ҳамда репродуктив тизим зарарланишининг ўзига хос клиник-лаборатор белгилари аниқланган. Бу бўйича таклифлар «Клинико-иммунологические особенности течения бруцеллеза у женщин фертильного возраста» номли услубий тавсияномада ўз аксини топган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Қашқадарё филиалига 2025-йил 19-апрельдаги 20-Т-сонли буйруғи асосида ва Жиззах вилоят юқумли касалликлар шифохонаси 2025-йил 15 апрельдаги 14-сонли буйруқлари асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: Фертил ёшдаги аёлларда бруцеллёзнинг эпидемиологик ва клиник кечиш хусусиятларининг комплекс баҳоланиши касалликнинг ўткир ва сурункали шаклларини эрта аниқлаш, таянч-ҳаракат ҳамда репродуктив тизим зарарланишини ўз вақтида ташхислаш имконини беради. Бу эса репродуктив саломатликни сақлаш, асоратлар ва ногиронлик хавфини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш ҳамда аҳолининг меҳнат фаоллигини сақлаб қолишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: Бруцеллёзнинг ўткир ва сурункали шаклларини эрта ташхислаш ҳамда клиник кечиш хусусиятларини инобатга олган ҳолда даволаш тактикасини танлаш асоратлар ва касалликнинг сурункалашиш ҳолатларини камайтиради. Натижада стационар даволаниш муддати, қайта госпитализациялар сони ва диагностика-даволаш билан боғлиқ харажатлар қисқаради, меҳнатга лаёқатсизлик кунлари камаяди ҳамда соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан самарали фойдаланиш имконияти ошади. Хулоса: Тадқиқот натижалари фертил ёшдаги аёллар репродуктив саломатликни сақлаш, ҳаёт сифатини яхшилаш, асоратлар ва рецидивлар частотасини камайтириш, меҳнат қобилиятининг тезроқ тикланишини таъминлаш билан бирга, стационар даволаниш муддати, қайта мурожаатлар ва тиббий хизмат харажатларини қисқартириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан самарали фойдаланишга хизмат қилади.
иккинчи илмий янгилик: илк бор фертил ёшдаги аёлларда ўткир ва сурункали бруцеллёзда таянч-ҳаракат тизими зарарланиши ҳамда репродуктив бузилишларнинг биргаликда ривожланиши ҳаёт сифати кўрсаткичларининг пасайиши билан ишончли корреляцион боғлиқлик (r=0,69; p<0,001) асосланган. Бу бўйича таклифлар «Клинико-иммунологические особенности течения бруцеллеза у женщин фертильного возраста» номли услубий тавсияномада ўз аксини топган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Қашқадарё филиалига 2025-йил 19-апрельдаги 20-Т-сонли буйруғи асосида ва Жиззах вилоят юқумли касалликлар шифохонаси 2025-йил 15 апрельдаги 14-сонли буйруқлари асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: Фертил ёшдаги аёлларда ўткир ва сурункали бруцеллёзда таянч-ҳаракат тизими зарарланиши ҳамда репродуктив бузилишларнинг ҳаёт сифати билан ўзаро боғлиқлигини аниқлаш касалликни эрта баҳолаш, юқори хавф гуруҳидаги беморларни ўз вақтида аниқлаш ва мақсадли реабилитация чораларини қўллаш имконини беради. Бу репродуктив саломатликни сақлаш, касалликнинг сурункалашиши ва асоратларини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифати ҳамда ижтимоий фаоллигини оширишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: Таянч-ҳаракат тизими ва репродуктив бузилишларнинг ҳаёт сифатига таъсирини баҳолаш асосида беморларни дифференциал юритиш тиббий ёрдамни мақбул режалаштириш имконини яратади. Бу ортиқча ташхисий текширувлар ва самарасиз даволаш усулларини қисқартириш, касалхонада ётиш муддати ва қайта мурожаатлар сонини камайтириш, меҳнатга вақтинча лаёқатсизлик кунларини қисқартириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими харажатларини оптималлаштиришга хизмат қилади. Хулоса: Тадқиқот натижалари фертил ёшдаги аёллар репродуктив саломатликни сақлаш, ҳаёт сифатини яхшилаш, асоратлар ва рецидивлар частотасини камайтириш, меҳнат қобилиятининг тезроқ тикланишини таъминлаш билан бирга, стационар даволаниш муддати, қайта мурожаатлар ва тиббий хизмат харажатларини қисқартириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан самарали фойдаланишга хизмат қилади.
учинчи илмий янгилик: фертил ёшдаги аёлларда сурункали бруцеллёзнинг иммунопатогенетик модели ишлаб чиқилиб, беморларнинг 68,7% да ҳужайравий ва гуморал иммун кўрсаткичларидаги дисбаланс касалликнинг сурункали шаклга ўтиш хавфини баҳолашга хизмат қилувчи қўшимча диагностик мезон эканлиги асосланган. Бу бўйича таклифлар «Клинико-иммунологические особенности течения бруцеллеза у женщин фертильного возраста» номли услубий тавсияномада ўз аксини топган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Қашқадарё филиалига 2025-йил 19-апрельдаги 20-Т-сонли буйруғи асосида ва Жиззах вилоят юқумли касалликлар шифохонаси 2025-йил 15 апрельдаги 14-сонли буйруқлари асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: Фертил ёшдаги аёлларда сурункали бруцеллёзнинг иммунопатогенетик моделини ишлаб чиқиш ҳамда беморларнинг 68,7% да ҳужайравий ва гуморал иммунитет дисбалансини сурункалашиш хавфининг қўшимча диагностик мезони сифатида асослаш касалликни эрта аниқлаш, юқори хавф гуруҳидаги беморларни ўз вақтида саралаш ва шахсийлаштирилган даволаш-реабилитация чораларини қўллаш имконини беради. Бу репродуктив саломатликни сақлаш, касаллик асоратлари ва ногиронлик хавфини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифати ҳамда меҳнат ва ижтимоий фаоллигини яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: Иммунопатогенетик моделга асосланган қўшимча диагностик мезонларни амалиётга жорий этиш сурункали бруцеллёзни эрта прогноз қилиш ва беморларни хавф даражаси бўйича дифференциал юритиш имконини яратади. Бу самарасиз даволаш курслари, касалликнинг қайталаниши ва узоқ муддатли даволаниш ҳолатларини камайтириш, стационар даволаш ва қайта госпитализация билан боғлиқ харажатларни қисқартириш, меҳнатга вақтинча лаёқатсизлик кунларини камайтириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан оқилона фойдаланиш самарадорлигини оширишга хизмат қилади. Хулоса: Тадқиқот натижалари фертил ёшдаги аёллар репродуктив саломатликни сақлаш, ҳаёт сифатини яхшилаш, асоратлар ва рецидивлар частотасини камайтириш, меҳнат қобилиятининг тезроқ тикланишини таъминлаш билан бирга, стационар даволаниш муддати, қайта мурожаатлар ва тиббий хизмат харажатларини қисқартириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан самарали фойдаланишга хизмат қилади.
тўртинчи илмий янгилик: ўткир ва сурункали бруцеллёз билак касалланган фертил ёшдаги аёлларни даволаш ва реабилитациясига меглюмин акридонацетат, витамин Е, радон ванналаридан комплекс қўллаш орқали такомилаштирилган ва унинг клиник-иммунологик кўрсаткичлар динамикаси ҳамда ҳаёт сифатини яхшилашдаги самарадорлиги исботланган. Бу бўйича таклифлар «Клинико-иммунологические особенности течения бруцеллеза у женщин фертильного возраста» номли услубий тавсияномада ўз аксини топган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази Қашқадарё филиалига 2025-йил 19-апрельдаги 20-Т-сонли буйруғи асосида ва Жиззах вилоят юқумли касалликлар шифохонаси 2025-йил 15 апрельдаги 14-сонли буйруқлари асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: ўткир ва сурункали бруцеллёзли аёлларда меглюмин акридонацетат, Е витамини ва радон ванналарини комплекс қўллашга асосланган реабилитация дастурининг жорий этилиши клиник ва иммунологик ҳолатнинг тезроқ тикланиши, ҳаёт сифати кўрсаткичларининг яхшиланиши ҳамда репродуктив саломатликни сақлашга хизмат қилади. Бу беморларнинг жамиятга ва меҳнат фаолиятига тезроқ қайтиши, касаллик асоратлари ҳамда сурункалашиш хавфини камайтириш орқали аҳоли саломатлигини мустаҳкамлашга ижобий таъсир кўрсатади. Иқтисодий самарадорлиги: Такомиллаштирилган комплекс реабилитация дастурини амалиётга татбиқ этиш клиник соғайиш муддатини қисқартириш, иммунологик кўрсаткичларнинг барқарорлашувини тезлаштириш ва беморларнинг меҳнат қобилиятини эртароқ тиклаш имконини беради. Натижада стационарда даволаниш муддати, қайта мурожаатлар ва қўшимча даволаш харажатлари камаяди, соғлиқни сақлаш муассасалари ресурсларидан самарали фойдаланиш ҳамда тиббий-иқтисодий самарадорликни ошириш таъминланади. Хулоса: Тадқиқот натижалари фертил ёшдаги аёллар репродуктив саломатликни сақлаш, ҳаёт сифатини яхшилаш, асоратлар ва рецидивлар частотасини камайтириш, меҳнат қобилиятининг тезроқ тикланишини таъминлаш билан бирга, стационар даволаниш муддати, қайта мурожаатлар ва тиббий хизмат харажатларини қисқартириш ҳамда соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан самарали фойдаланишга хизмат қилади.