Маматрахимов Олмосбек Абдусаломовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Чигит экиш сеялкасини такомиллаштирилган экиш сексияси конструксиясини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш” 05.07.01 – Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.4.PhD/Т5135
Илмий раҳбар: Кенжабоев Шукуржон Шарипович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса (муассасалар) номи: Андижон давлат техника институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти, PhD.08/2025.27.12.Т.03.02
Расмий оппонентлар: Турдалиев Вохиджон Маҳсудович, техника фанлари доктори, профессор ва Мамадалиев Махаммаджон Хабибуллавич, техника фанлари номзоди досенти тайинланган.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга лойиқ.
II. Тадқиқотнинг мақсади: чигит экиш сеялкасининг такомиллаштирилган экиш сексияси конструксиясини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш йўли билан экиш аниқлиги ва иш унумини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
куракчали ва дискли иш органлари билан жиҳозланган чигит экиш аппаратининг конструктив схемаси ишлаб чиқилган ва унинг технологик иш жараёни асосланган;
сеялка уяловчи аппаратининг куракчали ва дискли иш органларини чигит билан ўзаро таъсирлашиш жараёнларини ифодаловчи математик моделлар, унинг параметрларини аниқлаш имконини берадиган аналитик ифодалар олинган;
экиш аппарати иш органларининг экиш аниқлиги бўйлама масофадаги уялар сони, уялар орасидаги масофа ҳамда уядаги чигитлар сонини агротехник талабларга мослиги орқали баҳоланган;
битта уядаги чигитлар сони, чигит уялари орасидаги бўйлама масофа ва чигит уяларининг узунлиги сеялканинг уяловчи аппарати, куракчали ва дискли иш органларини параметрларига боғлиқ равишда ўзгариш қонуниятлари, эмпирик формулалар ва регрессия тенгламалари ёрдамида аниқланган;
сеялка уяловчи аппарати куракчали ва дискли иш органларининг мақбул қийматлари унинг талаблар даражасидаги агротехник иш кўрсаткичлари минимал энергия сарфлаб таъминланиҳи шартидан аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Чигитларни уялаб аниқ экадиган механик экиш аппаратини такомиллаштириш ва унинг параметрларини асослаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
чигитларни уялаб аниқ экиш технологик жараёни бажарилишининг сифат кўрсаткичларини баҳолашга дастлабки талаблар ҳамда чигит экиш сеялкасининг экиш сексияси уяловчи аппарати дискли ва куракчали иш органлари билан жиҳозланган механик экиш аппарат конструксиясини лойиҳалаш учун техник топшириқ ишлаб чиқилган. (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги узуридаги қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2024‒йил 21-декабр 05/04‒04‒686‒сон маълумотномаси). Натижада чигитларни уялаб аниқ экадиган такомиллаштирилган механик сеялка экиш аппаратининг конструксияси яратилган.
Ишлаб чиқилган механик экиш аппарати билан жиҳозланган сеялкани тажриба нусхаси Наманган вилояти, Чортоқ тумани “Олимжон‒Абдували ‒Абдуғани” ва “Буваҳон‒Робаҳон файзи” фермер хўжаликларида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги хузуридаги қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2024‒йил 21-декабр 05/04‒04‒686‒сон маълумотномаси). Натижада туксиз чигитларни уялаб аниқ экиш учун таклиф этилган экиш аппаратида билан жиҳозланган сеялка қўлланилганда меҳнат ва эксплуатацион харажатлар сарфини камайтиришга эришилган;
сеялканинг экиш аппаратини ишлаб чиқаришни ўзлаштириш учун лойиҳа - конструкторлик ҳужжатлари (техник топшириқ ва чизмалар) “БМКБ - Агромаш” АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024 – йил 21 - декабр 05/04 - 04 - 686 - сон маълумотномаси). Натижада туксиз чигитни уялаб аниқ экадиган такомиллаштирилган механик экиш аппаратининг саноат нусхасини ишлаб чиқариш имкони яратилган.