Расулжонов Абдурахмон Равшанбек ўғлининг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тупроққа ишлов бериш чуқурлигининг барқарорлигини назоратлаш ва бошқаришнинг илмий-техник ечимлари”, 05.07.01 – Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1.DSc/Т679.
Илмий маслаҳатчи: Норчаев Даврон Рустамович техника фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса (муассасалар) номи: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Т.13.01.
Расмий оппонентлар: Имомқулов Қутбиддин Боқижонович – техника фанлари доктори, профессор; Худаяров Бердирасул Мирзаевич – техника фанлари доктори, профессор; Худояров Анвар Назиржонович – техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қишлоқ хўжалиги техникаси ва технологияларини сертификатлаш ва синаш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тупроққа ишлов бериш машиналарининг ишлов бериш чуқурлиги ва унинг барқарорлигини рақамли технологиялар асосида назоратлаш ва бошқариш орқали ерларга ишлов бериш сифатини яхшилаш натижасида экинлар ҳосилдорлигини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
осма плуг ва чизел-култиватор мисолида тупроққа ишлов бериш машиналарининг белгиланган ишлов бериш чуқурлигида барқарор ҳаракатланишини таъминлаш йўллари ишлаб чиқилган;
тупроққа ишлов бериш машиналарининг ишлов бериш чуқурлигини назорат этиш учун уларнинг таянч ғилдираклари томонидан тупроққа бериладиган тик босим кучини қайд этишга асосланган янги усул таклиф этилган ҳамда ишчи органларнинг белгиланган чуқурликда барқарор юришини таъминловчи такомиллаштирилган осиш қурилмасининг конструксияси ишлаб чиқилган;
тупроққа ишлов бериш машиналарининг ишлов бериш чуқурлиги ва унинг барқарорлигини бошқариш қурилмасининг қўзғалмас қисмига ўрнатиладиган подшипникларнинг тури ва ўлчамлари унга тушадиган юкланишларни, қўзғалувчан қисмини қўзғалмас қисмига нисбатан ҳаракатини таъминлайдиган электроцилиндрнинг тури эса унинг штогига тушадиган юкланишни ҳисобга олиб танланган;
тупроққа ишлов бериш чуқурлиги ва унинг барқарорлигини назорат қилиш ҳамда бошқариш қурилмаларининг биргаликдаги ишлашини реал вақт режимида таъминловчи ва ишлов бериш чуқурлигининг белгиланган қийматдан оғишини минималлаштирувчи бошқарув алгоритми ишлаб чиқилган;
тупроққа ишлов бериш машиналарининг ишлаш чуқурлиги ва унинг барқарорлигини назоратлаш қурилмаси параметрларининг мақбул қийматлари агротехник ва энергетик мезонлар бўйича асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тупроққа ишлов бериш чуқурлигининг барқарорлигини назоратлаш ва бошқаришнинг илмий-техник ечимлари бўйича олинган натижалар асосида:
ишлов бериш чуқурлиги рақамли технологиялар асосида назоратланадиган ва бошқариладиган осма плуг ва чизел-култиваторнинг сифат кўрсаткичларини баҳолашга дастлабки талаблар ҳамда уларнинг конструксиясини лойиҳалашга техник топшириқ ишлаб чиқилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 24-февралдаги №05/04-04-210-сонли маълумотномаси). Натижада ерларга асосий ва экиш олдидан ишлов беришда қўлланиладиган ишлов бериш чуқурлигининг барқарорлиги назоратланадиган ва бошқариладиган осма плуг ва чизел-култиватор ишлаб чиқиш имкони яратилган;
ишлаб чиқилган ишлов бериш чуқурлиги рақамли технологиялар асосида назоратланадиган ва бошқариладиган осма плуг ва чизел-култиваторнинг тажриба нусхалари Тошкент вилояти Оққўрғон ва Зангиота туманлари фермер хўжаликларига ҳамда ҚХМИТИнинг тажриба хўжалигида жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 24-февралдаги №05/04-04-210-сонли маълумотномаси). Бунда ишлов бериш чуқурлиги ва унинг барқарорлигини назоратлаш ва бошқариш қурилмалари билан жиҳозланган осма плуг ва чизел-култиватор уларга қўйилган талабларга тўлиқ жавоб берган, яъни агрегатнинг 6,8 км/ҳ иш тезлигида чизел-култиваторнинг ишлов бериш чуқурлиги ва унинг ўртача квадратик четланиши мос равишда 15,9 cм ва ±1,39 cм, иш унуми 2,04 ҳа/ҳ, ёнилғи сарфи 15,2 кг/ҳа ни, 7,2 км/ҳ иш тезлигида осма плугнинг ишлов бериш чуқурлиги ва унинг ўртача квадратик четланиши мос равишда 35,9 cм ва ±1,45 cм, иш унуми 0,97 ҳа/ҳ, ёнилғи сарфи 33,2 кг/ҳа ни ташкил этган;
ишлов бериш чуқурлиги рақамли технологиялар асосида назоратланадиган ва бошқариладиган осма плуг ва чизел-култиваторнинг саноат нусхаларини ишлаб чиқиш ва тайёрлаш учун унинг лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (техник топшириқ ва чизмалар) “Чирчиқселмаш” МЧЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026-йил 24-февралдаги №05/04-04-210-сонли маълумотномаси). Натижада тавсия этилган параметрларга эга бўлган ишлов бериш чуқурлиги ва унинг барқарорлигини назоратлаш ва бошқариш қурилмалари билан жиҳозланган осма плуг ва чизел-култиваторни саноат усулда ишлаб чиқиш имкони яратилган.