Бабажанова Якитжон Машариповнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Замонавий Америка ҳикоялари таржимаси ва таржима принциплари масаласи, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.3. PhD/Fil2752.
Илмий раҳбар: Эрназарова Гулноза Хамраевна, филология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Райхон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: Мирсанов Ғайбулла Қулмуродович, филология фанлари доктори, профессор; Файзуллаев Отабек Муҳаммадович, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қорақалпоқ давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади замонавий Америка ҳикояларининг ўзбекча таржималари ва уларда мутаржимлар қўллаган таржима принципларини аниқлаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
жаҳон ва ўзбек таржимашунослигида олимларнинг бадиий таржима принциплари ҳар жиҳатдан асл нусхага мос бўлиши  уни ижодий акс эттириш, миллий шакл ва руҳни сақлаш, муаллиф услубини қайта яратиш, асарнинг ғоявий мазмуни ва эстетик маъносини тиклаш каби шарт ва талаблар асосида шаклланган таржима принципларининг ўзига хослиги назарий жиҳатдан очиб берилган;
замонавий Америка адабиёти адиблари ижодидан таржима қилинган бадиий таржима ва ўзаро адабий алоқалар, бунда таржимоннинг ижодий услуби ва индивидуал маҳорати, таржима ва бадиийлик мезонлари қиёсий жиҳатдан асосланган; 
Америка ҳикоялари матнида учрайдиган “беат ҳер уп” / “итдай калтаклар эди”; “он фире wитҳ амбитион” / “юлдузни бенарвон урмоқ”;  “Биг чест” / “тоғдай кўкрак”;  “гланcед абоут” / “оглядела”/ ко'з ташламоқ каби фразеологизмлар, образли ифодалар таржимасидаги тенг эквивалентлик, муқобиллик ва трансформацион таржима принциплари  аниқланган;
бугунги Америка ҳикоялари матнида учрайдиган “Слумбер партй”, “салмон”, “моccасинс”, “Жесус тҳис анд Жесус тҳат” каби миллий реалияларнинг бадиий таржимада акс этиши; О.Генрининг “Тҳе ласт леаф”/ “Сўнгги япроқ”; “Афтер тwентй еарс”/ “Йигирма йилдан сўнг” ҳикояларининг аслият-ўзбекча таржима нусхалари таққосланиб, М.Абдуллаев, З.Асқарова, А.Файзулло, Д.Маҳкамоваларнинг сўзма сўз таржима, эркин таржима принципларига доир таржимон маҳорати ва услуби муаммолари далилланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.  “Замонавий Америка ҳикоялари таржимаси ва таржима принциплари масаласи” мавзуси бўйича олинган илмий натижалар асосида:
жаҳон ва ўзбек таржимашунослигида олимларнинг бадиий таржима принциплари ҳар жиҳатдан асл нусхага мос бўлиши  уни ижодий акс эттириш, миллий шакл ва руҳни сақлаш, муаллиф услубини қайта яратиш, асарнинг ғоявий мазмуни ва эстетик маъносини тиклаш каби шарт ва талаблар асосида шаклланган таржима принципларининг ўзига хослигига алоқадор хулоса ва натижалардан Қорақалпоқ давлат университетида 2024-2025-йилларда бажарилган АЛ-662204393 рақамли “Қорақалпог'истон фолклоршунослиги антологиясини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 4-сентябрдаги 01-21-04/2726-сон маълумотномаси). Натижада бугунги ўзбек таржимашунослигидаги янгиланишлар, сўзма-сўз таржима, эркин таржима, калкалаб таржима тушунчаларининг назарий асосларини белгилашда манба бўлиб хизмат қилган;
замонавий Америка адабиёти адиблари ижодидан таржима қилинган бадиий таржима ва ўзаро адабий алоқалар, бунда таржимоннинг ижодий услуби ва индивидуал маҳорати, таржима ва бадиийлик мезонлари ҳақидаги илмий хулосаларидан Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ИЛ-7823051524-рақамли “Паратранслатор: параллел корпусга асосланган контекстологик электрон таржима луғат платформасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳасини бажаришда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 23-октябрдаги 04/11-23882-сон маълумотномаси). Натижада Америка ҳикояларини таржима қилишдаги бадиий маҳорат қирралари ҳақидаги мулоҳазалар; таржимашуносликдаги таржимон ва таржима принципларига доир назарий қарашлар ва илмий натижалари, хулосаларидан инглиз тилидан ўзбек тилига ўзлашган сўзларнинг эпидигматик, семантик-структур ва адатация хусусиятлари асосида гуруҳлаштирилган ўзлашма сўзлар этимологик лугʻатини тузиш тамойиллари  ишлаб чиқишда муҳим асос бўлиб хизмат қилган;
Америка ҳикоялари матнида учрайдиган “беат ҳер уп” / “итдай калтаклар эди”; “он фире wитҳ амбитион” / “юлдузни бенарвон урмоқ”;  “Биг чест” / “тоғдай кўкрак”;  “гланcед абоут” / “оглядела”/ ко'з ташламоқ каби фразеологизмлар, образли ифодалар таржимасидаги тенг эквивалентлик, муқобиллик ва трансформацион таржима принциплари га хос маълумотлардан Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасида ўтказиладиган маҳорат дарсларида фойдаланилган (Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 2025-йил 14-августдаги 01-03/336-сон маълумотномаси). Бу орқали ёш таржимонларда таржима назарияси, таржима принциплари бевосита ва билвосита таржима юзасидан билим ва кўникмалар ҳосил қилинган;
бугунги Америка ҳикоялари матнида учрайдиган “Слумбер партй”, “салмон”, “моccасинс”, “Жесус тҳис анд Жесус тҳат” каби миллий реалияларнинг бадиий таржимада акс этиши; О.Генрининг “Тҳе ласт леаф”/ “Сўнгги япроқ”; “Афтер тwентй еарс”/ “Йигирма йилдан сўнг” ҳикояларининг аслият-ўзбекча таржима нусхалари таққосланиб, М.Абдуллаев, З.Асқарова, А.Файзулло, Д.Маҳкамоваларнинг сўзма сўз таржима, эркин таржима принципларига доир таржимон маҳорати ва услуби муаммоларига оид маълумотлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг “Ўзбекистон-24” радиоефирининг “Адабий жараён” дастури ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2025-йил, 24-октябрдаги 05-09-1679-сон маълумотномаси). Натижада радиоешиттириш илмий, маърифий салоҳиятининг янада ошиши ҳамда радиотингловчиларининг Америка адабиётига қизиқишининг ортишига эришилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish