Эргашева Хикоят Турабовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида еълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): «Махаллий хомашёлар асосида пластификаторлар ва уларни қўллаб композицион эластомер материаллар олиш технологиясини ишлаб чиқиш», 02.00.07 - Композицион, лок-бўёқ ва резина материаллари кимёси ва технологияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.2.PhD/Т6631.
Илмий раҳбар: Тешабаева Элмира Убайдуллаевна, техника фанлари фалсафа доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети ҳузуридаги DSc.10/2025.27.12.Т.01.04 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир мартали илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Собиров Баходир Бойполатович, техника фанлари доктори, профессор; Халикова Севара Джасуровна, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё-технология иниститути.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга эга.
II. Тадқиқотнинг мақсади: резинанинг структурасини ростлаш учун махаллий ва иккиламчи хомашёлар асосида ростловчи ингредиентлар ва уларни қўшиб эластомер композициялар олиш таркиби ва технологияларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
фурфурил ва тетрагидрофурфурил спиртлари куб қолдиқлари асосида резинанинг структурасини рослаш учун олигомерлар олиш жараёни ишлаб чиқилган;
олигомерлар ҳосил бўлиш жараёнига харорат, катализатор, вақт таъсири ва олинган олигомерларни физик-кимёвий хоссалари ва структураси тадқиқ қилинган;
яратилган фуран олигомерларини эластомер композицияларини вулканланиш кинетикасига ва вулканизатларнинг структураси турларига таъсири аниқланган;
яратилган фуран олигомерларни эластомер композициялари таркибидаги суюқ ва дисперс ингредиентлар билан аралишиши ва уларни резинани структурасига таъсири асосида эластомер композициялари таркиби тузилган;
фуран олигомерларини умумий ва махсус хоссага эга каучуклар асосидаги резина қоришмалари технологик, физик-механик ва эксплуатасион хоссаларига таъсири ва миқдори аниқланган;
фурфурил ва терагидрофурфурил спиртлари қуб қолдиқлари асосида олинган олигомерлар ва уларни қўллаб структураси ростланган армирланган ва армирланмаган, қолипланган ва қолипланмаган ҳар хил шароитда ишлатилувчи резинатехника буюмлари олиш технологиялари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Резинанинг структурасини ростлаш учун махаллий ва иккиламчи хомашёлар асосида ростловчи ингредиентлар ва уларни қўшиб эластомер композициялар олиш таркиби ва технологияларини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
фурфурил ва тетрагидрофурфурил спиртлари ва уларни олишда хосил бўлувчи қуб қолдиқларидан резинатехника буюмларни структурасини ростлаш учун модификатори олиш технологияси «Дизел Детал Савдо» МЧЖнинг хомашёларни тозалаш цехида амалиётга жорий этилган («БИРИНЧИ РЕЗИНОТЕХНИКА ЗАВОДИ» МЧЖ ХКнинг 2026 йил 9 июн 3-АС-147-сон маълумотномаси). Натижада, резинатехника буюмларини структурасини ростлаш учун махаллий хомашёлар асосида ингредиентлар олиш имконини берган;
яратилган структура ҳосил қилувчи ингредиентларни қўллаб умумий ва махсус хоссали эластомерлар асосида композициялар олиш таркиби ва технологияси «Дизел Детал Савдо» МЧЖнинг резина қоришмалари таёрлаш цехида амалиётга жорий этилган («БИРИНЧИ РЕЗИНОТЕХНИКА ЗАВОДИ» МЧЖ ХКнинг 2026 йил 9 июн 3-АС-147-сон маълумотномаси). Натижада, махаллий хомашёлар асосида олинган фаолловчи ингредиентларни қўшиб эластомер композициялари ишлаб чиқариш имконини берган;
яратилган эластомер композициялари асосида структураси берилган талаблар асосида ростланган қолипланувчи ва қолипланмайдиган, армирланган ва армирланмаган резинатехника буюмлари олиш технологиялари «Дизел Детал Савдо» МЧЖнинг РТИ цехида амалиётга жорий этилган («БИРИНЧИ РЕЗИНОТЕХНИКА ЗАВОДИ» МЧЖ ХКнинг 2026 йил 9 июн 3-АС-147-сон маълумотномаси). Натижада, берилгн талаблар асосида қолипланувчи ва қолипланмайдиган, армирланган ва армирланмаган резинатехника буюмлари хоссаларини 30% гача ошириш имконини берган.