Назарова Марғуба Гуламовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак муҳандислар касбий идентификациясига ижтимоий психологик омилларнинг таъсири”, 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология (психология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2025.1PhD/1159.
Илмий раҳбар: Каршиева Дилафруз Суюновна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Бухоро давлат университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.03/2025.27.12.P.08.10.
Расмий оппонентлар: Ганжиев Феруз Фурқатович, психология фанлари доктори (DSc) доцент; Омонова Наргиза Рахимовна, психология фанлари бўйича фалсафа доcтори (PhD).
Етакчи ташкилот: Бухоро Халқаро Университети.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: бўлажак муҳандислар касбий идентификациясига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омилларни тизимли ўрганиш, уларнинг таъсир механизмларини очиб бериш ҳамда касбий идентификацияни ривожлантиришнинг илмий асосланган психологик-педагогик технологияларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўлажак муҳандисларда касбий идентификациянинг курслар кесимида ривожланиш динамикасига кўра таълим жараёни давомида касбий ролни ичкилаштириш ва шаклланган касбий «Мен» образининг мустаҳкамланиши туфайли касбий танлов инқирози ҳамда касбий ноаниқликнинг босқичма-босқич камайиб бориши асосланган, бунда касбий идентификациянинг “мораторий” (касбий қидирув ҳолати) мақоми устунлиги ҳамда унинг ёш ва курслар кесимида намоён бўлиш хусусиятлари аниқланган;
бўлажак муҳандисларнинг касбий идентификациясига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омилларга кўра гностик, мотивацион, креативлик ва рефлексив баҳолаш омиллари касбий ўзликни англаш, касбий қарор қабул қилиш ҳамда касбий идентификациянинг барқарорлашуви натижасида талабанинг фаолиятга тайёрлик даражаси муҳим психологик механизм сифатида намоён бўлиши исботланган, ҳамда ушбу омилларнинг ўзаро боғлиқлигини акс эттирувчи консептуал модел ишлаб чиқилган;
бўлажак муҳандисларнинг касбий идентификацияси ва интеллект типлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик қонуниятлари аналитик тафаккур, шахслараро муносабатларга йўналганлик, коммуникатив хусусиятлар ва ўз-ўзига ишонч даражаси касбий ўзликни шакллантириш ҳамда касбий ноаниқликни намоён этишнинг муҳим психологик предикторлари эканлигига кўра очиб берилган;
бўлажак муҳандисларда касбий идентификациянинг шаклланишига ўқув мотивацияси ва иродавий сифатларнинг таъсири билимларни ўзлаштириш, касбий фаолиятни амалий эгаллаш ва ирода кучининг ривожланганлигига кўра касбий ўзликни мустаҳкамловчи, касбий ноаниқлик ва танлов инқирозини пасайтирувчи етакчи психологик омил эканлиги далилланган, бунда касбий мотивациянинг касбий идентификацияни белгиловчи асосий омил экани аниқланган ҳамда уни ривожлантиришга қаратилган муаллифлик психологик тренинг дастурининг самарадорлиги экспериментал жиҳатдан тасдиқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Бўлажак муҳандислар касбий идентификациясига ижтимоий-психологик омилларнинг таъсири”ни оърганиш боъйисҳа амалга оширилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
Бўлажак муҳандисларда касбий идентификациянинг курслар кесимида ривожланиш динамикасига кўра таълим жараёни давомида касбий ролни ичкилаштириш ва шаклланган касбий “Мен” образининг мустаҳкамланиши туфайли касбий танлов инқирози ҳамда касбий ноаниқликнинг босқичма-босқич камайиб бориши асосланган янгилик “Ижтимоий психология” модулига киритилган. Натижада бўлажак муҳандисларда касбий идентификациянинг курслар кесимида ривожланиш динамикаси аниқлаштирилганлиги тўғрисидаги маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 483-сон буйруғи билан “Ижтимоий психология” модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 483- а сон маълумотномаси);
Бўлажак муҳандисларнинг касбий идентификациясига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омилларга кўра гностик, мотивацион, креативлик ва рефлексив баҳолаш омиллари касбий ўзликни англаш, касбий қарор қабул қилиш ҳамда касбий идентификациянинг барқарорлашуви натижасида талабанинг фаолиятга тайёрлик даражаси муҳим психологик механизм киритилган. Натижада бўлажак муҳандисларнинг касбий идентификациясига таъсир этувчи ижтимоий-психологик омилларни аниқлаш имконияти яратилганлиги тўғрисидаги маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 483-сон буйруғи билан “Ижтимоий психология” модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 483- а сон маълумотномаси);
Бўлажак муҳандисларнинг касбий идентификацияси ва интеллект типлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик қонуниятлари аналитик тафаккур, шахслараро муносабатларга йўналганлик, коммуникатив хусусиятлар ва ўз-ўзига ишонч даражаси касбий ўзликни шакллантириш ҳамда касбий ноаниқликни намоён этишнинг муҳим психологик предикторлари эканлигига кўра очиб берилган янгилик “Ижтимоий психология” модулига киритилган. Натижада бўлажак муҳандисларнинг касбий идентификацияси ва интеллект типлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик очиб берилган маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 483-сон буйруғи билан “Ижтимоий психология” модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 483- а сон маълумотномаси);
Бўлажак муҳандисларда касбий идентификациянинг шаклланишига ўқув мотивацияси ва иродавий сифатларнинг таъсири билимларни ўзлаштириш, касбий фаолиятни амалий эгаллаш ва ирода кучининг ривожланганлигига кўра касбий ўзликни мустаҳкамловчи, касбий ноаниқлик ва танлов инқирозини пасайтирувчи етакчи психологик омил эканлиги далилланган янгилик “Ижтимоий психология” модулига киритилган. Натижада бўлажак муҳандисларда касбий идентификациянинг шаклланишига ўқув мотивацияси ва иродавий сифатларнинг таъсирини тадқиқ этилган ҳамда касбий идентификацияни ривожлантиришга қаратилган психологик дастур ва амалий тавсиялар ишлаб чиқилган тўғрисидаги маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025- йил 23-августдаги ПМ 483-сон буйруғи билан “Ижтимоий психология» модули мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 483- а сон маълумотномаси).