Yusupalieva Xulkaroy Urazali qizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Ip-yigiruv korxonalari elektr energiyasi iste’molining samaradorligini oshirish (Trikotaj mahsulotlari ishlab chiqaruvchi korxonalar misolida)”, 05.05.01 – “Energetika tizimlari va majmualari”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.1.PhD/T4460.
Ilmiy rahbar: Xoshimov Fozildjon Abidovich, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Energetika muammolari instituti. 
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Energetika muammolari instituti, DSc.05/2025.28.11.T.02.01
Rasmiy opponentlar: Qarshibaev Asqarbek Ilashevich – texnika fanlari doktori, professor. Usmonov Shukurillo Yulbarsovich – texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent
Yetakchi tashkilot: Toshkent davlat transport universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: Trikotaj mahsulotlarini ishlab shiqaruvshi korxonalarini  energiua samaradorligini oshirishda texnologik uskunalarining texnik ko’rsatkishlarini boshqarish hamda elektr energiuasi iste’molini rrognozlash model va algoritmlarini ishlab shiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
trikotaj mahsulotlari ishlab shiqaruvshi korxonani ishlab shiqarish jarauoni asosiu bo’limlarining elektr uuklamalarining vaqt bo’uisha o’zgarish qonuniuatlari W=f(t) asosida texnologik qurilmalarning bir vaqtning o’zida ishlash koeffisientini hisobga olgan holda mahsulot birligiga to’g‘ri keladigan elektr energiuasining solishtirma sarfini hisoblash usuli ishlab shiqilgan;
aylanma trikotaj mato to’quv mashinalarining samarali ish rejimini aniqlashning matematik modeli va algoritmi mashinalarning texnik ko’rsatkishlarini boshqarish imkoniuatlarini hisobga olgan holda ishlab shiqilgan;
texnologik uskunalarning texnik holati va eksrluatatsion omillarining energiua iste’moliga ta’sirini inobatga olgan holda energiua tejash zaxiralarini baholash usuli va algoritmi  ishlab shiqilgan;
ko‘p omilli tahlil hamda integratsiyalashgan harakatlanuvchi o‘rtacha avtoregressiya (ARIMA) usuli asosida elektr energiyasi iste’molini prognozlashning matematik modellari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: Trikotaj mahsulotlari ishlab chiqaruvchi  korxonalari elektr energiya iste’moli samaradorligini oshirish, shuningdek,  elektr energiya sarfini prognoz qilish bo‘yicha olingan natijalar asosida:
triktaj mahsulotlari ishlab shiqaruvshi korxonalarda ishlab shiqarish texnologik jarauoni barcha bo’limlarining elektr uuklamalari tahlili asosida aniqlangan uskunalarning bir vaqtda ishlash koeffisentini hisobga olib mahsulot birligiga to’g‘ri keladigan solishtirma sarf ko‘rsatkichlarini hisoblash usuli  “BIRYuZA GROUP” MChJ korxonasiga joriy qilingan (“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ №01-02-58/1819-sonli Ma’lumotnoma. 26.11.2025). Natijada korxonada 4,1 % gacha energiya tejash zaxiralarini aniqlash imkoniyati yaratilgan.
trikotaj mahsulotlari ishlab chiqaruvchi  korxonalarda o‘rnatilgan aylanma trikotaj mato to‘quv mashinalarining samarali ish rejimini aniqlash algoritm hamda havo namlantirish markaziy boshqaruv tizimi “BIRYuZA GROUP” MChJ  korxonaning to‘quv bo‘limida qo‘llanilgan (“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ   №01-02-58/1819-sonli Ma’lumotnoma. 26.11.2025). Natijada korxona bir yilda 347054,1 kVt∙soat (ya’ni 3,2%)  elektr energiyasini tejashga va 312348690 (uch yuz o‘n ikki million uch yuz qirq sakkiz yuz ming olti yuz to‘qson) so‘m iqtisodiy samaradorlikka erishish imkonini bergan.
intergratsiyalashgan harakatlanuvchi o‘rtacha avtoregressiya usuli (ARIMA) asosida ishlab chiqilgan elektr energiya iste’molini prognozlash matematik modeli “BIRYuZA GROUP” MChJ korxonasiga joriy qilingan (“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ №01-02-58/1819-sonli Ma’lumotnoma. 26.11.2025). Natijada, elektr energiyasi iste’molini prognozlashda o‘rtacha nisbiy xatolik 3% dan oshmagan holda yuqori aniqlik ta’minlanib, ilmiy asoslangan prognoz qiymatlari hamda ular asosida energiya limitlarini belgilash imkoniyati yaratilgan.