Адхамова Лазиза Аброр қизининг  
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Марказий сероз хориоретинопатияни комплекс даволашда микроимпулс лазер таъсирининг самарадорлигини клиник ва функционал асослаш, 14.00.08 – Офтальмология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Tib4523.
Илмий раҳбар: Туйчибаева Дилобар Мираталиевна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.02.
Расмий оппонентлар: Юсупов Аминжон Азизович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Имшенецкая Татьяна Александровна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бутунроссия кўз ва пластик хирургия маркази, Россия Федерацияси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги «Бошқирд давлат университети» Федерал давлат бюджет олий таълим муассасаси (Россия Федерацияси).
II. Тадқиқотнинг мақсади: Марказий сероз хориоретинопатиянинг ўткир ва сурункали шаклларини комплекс даволашда бўсаға ости микроимпулс лазер таъсири ҳамда PRP-терапия (тромбоцитлар билан бойитилган аутолазма)нинг самарадорлигини клиник ва функционал жиҳатдан асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
марказий сероз хориоретинопатияда хориоретинал комплекснинг структур-функционал ўзгаришларига хос асосий дифференциал-диагностик биомаркерлар (ўткир шакл учун нейроэпителийнинг гумбазсимон кўчиши ҳамда тоза субретинал бўшлиқлар хос бўлса, сурункали шаклда депозитлар, Галлер қатлами томирларининг кенгайиши ва тўр парда пигмент эпителийсининг ясси кўчиши устунлик килган) аниқланган; 
марказий сероз хориоретинопатиянинг ўткир шаклида кўзнинг хориоретинал комплексини яхшилаш ва субретинал суюқликнинг тўлиқ резорбциясига асосланган ҳолда таклиф этилган бўсаға ости микроимпулсли лазер таъсири усули самарадорлиги исботланган;
марказий сероз хориоретинопатиянинг сурункали шаклида ишлаб чиқилган бўсаға ости микроимпулсли лазер таъсири ва PRP-терапия асосидаги комплекс даволаш усулидан фойдаланиш хориоретинал комплекс ҳолатини яхшилаши ва 12 ой давомида шиш қалинлигининг барқарор пасайишга олиб келиши аниқланган;
касалликнинг шакли ва хориоретинал комплекс ҳолатини ҳисобга олган ҳолда марказий сероз хориоретинопатияли беморларни нейроэпителийнинг тезроқ ёпишиши, кўриш қобилиятини тикланиши, даволаш ва реабилитация муддатини қисқартиришга имкон берган дифференциал олиб бориш тартиби ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 16 февралдаги №03/18 сон хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: марказий сероз хориоретинопатияда хориоретинал комплекснинг структур-функционал ўзгаришларига хос асосий дифференциал-диагностик биомаркерлар (ўткир шакл учун нейроэпителийнинг гумбазсимон кўчиши ҳамда тоза субретинал бўшлиқлар хос бўлса, сурункали шаклда депозитлар, Галлер қатлами томирларининг кенгайиши ва тўр парда пигмент эпителийсининг ясси кўчиши устунлик килган) аниқланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: аниқланган биомаркерлар МСХнинг ўткир ва сурункали шаклларини янада аниқроқ дифференциация қилиш, касалликни эрта ташхислашни ҳамда даволашнинг оптимал тактикасини танлашни илмий жиҳатдан асослаш имконини берган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: ишлаб чиқилган услублар соғлиқни сақлаш амалиёт тизимига, хусусан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургия илмий амалий тиббиёт маркази (РИКМИАТМ) Самарқанд филиалининг 2025 йил 28 ноябрдаги № 158-U сонли буйруғи ва РИКМИАТМ Қарши филиали 2025 йил 14 ноябрдаги № 123-Т сонли буйруғи билан жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: аниқланган дифференциал-диагностик биомаркерлар МСХнинг ўткир ва сурункали шаклларини меҳнатга лаёқатли ёшдаги беморларда ўз вақтида аниқлашни таъминлаб, касалликнинг сурункалашишининг олдини олиш, кўриш функцияларини сақлаб қолиш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: аниқланган биомаркерлар асосида МСХнинг ўткир ва сурункали шаклларини аниқ фарқлаш даволаш усулини оптимал танлашга, қайта госпитализациялар сони ва меҳнатга вақтинчалик лаёқатсизлик давомийлигини қисқартиришга, консерватив даволаш билан боғлиқ асоссиз харажатларини камайтириш орқали соғлиқни сақлаш тизими учун сезиларли иқтисодий самарадорликни таъминлаган. Хулоса: МСХнинг дифференциал-диагностик биомаркерлари ташхисий ноаниқликни минималлаштириб, касалликнинг ўткир ва сурункали шаклларини стратификация қилиш аниқлигини оширган ҳамда даволаш тактикасини оптимал танлаш имконини берган.
иккинчи илмий янгилик: МСХда бўсаға ости микроимпулс лазер таъсири (БОМИЛТ) усули амалиётга жорий этилди ва ушбу усул субретинал суюқликнинг тўлиқ резорбциясини таъминлаб, касалликнинг сурункали шаклга ўтиб кетишининг олдини олиш имконини берди. Илмий янгиликнинг аҳамияти: МСХнинг ўткир шаклида БОМИЛТнинг самарадорлиги субретинал суюқликнинг тезкор резорбциясини таъминлайди, хориоретинал комплекснинг тикланишини тезлаштиради ҳамда касалликнинг сурункали шаклга ўтишининг олдини олади. Бу эса мазкур усулнинг анъанавий даволаш ёндашувларига нисбатан клиник устунликларини илк бор намоён этди. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: ишлаб чиқилган услублар соғлиқни сақлаш амалиёт тизимига, хусусан, РИКМИАТМ Самарқанд филиалининг 2025 йил 28 ноябрдаги № 158-U сонли буйруғи ва РИКМИАТМ Қарши филиали 2025 йил 14 ноябрдаги № 123-Т сонли буйруғи билан жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Ўткир МСХ шаклида БОМИЛТ амалиётини ўз вақтида қўллаш патологик жараённинг сурункалашувини олдини олиш ва меҳнатга лаёқатли ёшдаги шахсларда кўриш функцияларини сақлаб қолишга хизмат қилган, бу эса беморларнинг касбий ва ижтимоий реабилитациясини тезлаштириш ҳисобига усулнинг юқори ижтимоий самарадорлигини таъминлаган. Иқтисодий самарадорлиги: ўткир шаклдаги МСХда БОМИЛТ қўлланилиши даволаш муддатларини 1,3 мартага қисқартирган, қайта госпитализациялар сонини 36,67% га камайтирган ҳамда касалликнинг сурункали шаклга ўтиши олди олингани ва консерватив даволаш ҳажми минималлаштирилгани ҳисобига умумий терапия харажатларини ўртача 3,6 мартага пасайтирган. Хулоса: ўткир МСХда БОМИЛТ субретинал суюқликнинг тўлиқ резорбциясини ва хориоретинал комплекснинг тикланишини таъминлаб, касалликнинг сурункали шаклга ўтишини олдини олиш ҳамда клиник натижаларни оптималлаштириш имконини берган.
учинчи илмий янгилик: хориоидеал неоваскуляризациясиз (ХНВсиз) сурункали марказий сероз хориоретинопатияда  бўсаға ости микроимпулсли лазер таъсири ва PRP-терапия асосидаги комплекс даволаш усули ишлаб чиқилган ва амалиётга жорий этилган, бу эса 12 ой давомида рецидивлар сонини камайтириш имконини берган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: ХНВсиз сурункали марказий сероз хориоретинопатияни даволашда ишлаб чиқилган комплекс усул (БОМИЛТ + PRP-терапия) биринчи марта рецидивлар учрашининг барқарор пасайишини намоён этиб, узоқ муддатли клиник ремиссияни таъминлаган ҳамда хориоретинал комплекснинг тикланишига хизмат қилган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: ишлаб чиқилган услублар соғлиқни сақлаш амалиёт тизимига, хусусан, РИКМИАТМ Самарқанд филиалининг 2025 йил 28 ноябрдаги № 158-U сонли буйруғи ва РИКМИАТМ Қарши филиали 2025 йил 14 ноябрдаги № 123-Т сонли буйруғи билан жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: МСХ сурункали шаклини 
комплекс даволаш (БОМИЛТ + PRP-терапия) барқарор ремиссияни таъминлаб, меҳнатга лаёқатли беморларда кўриш функцияларини барқарорлаштирган. Бу эса рецидивлар ва вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик даврларини камайтириш ҳисобига соғлиқни сақлаш тизимига тушадиган ижтимоий-иқтисодий юкни пасайтириш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: сурункали МСХда комплекс даволаш (БОМИЛТ + PRP-терапия) рецидивлар учрашини 73,3% га камайтирган, госпитализациялар сонини 1,3 мартага қисқартирган ва такрорий даволаш курслари ҳамда кузатув давомийлигини камайтириш ҳисобига умумий даволаш харажатларини ўртача 36,7% га пасайишига олиб келган. Хулоса: ишлаб чиқилган комплекс даволаш усули (БОМИЛТ + PRP-терапия) сурункали МСХда рецидивлар учрашининг барқарор камайишини ва хориоретинал комплекснинг стабилизациясини таъминлаб, узоқ муддатли клиник ремиссияга эришиш имконини берган.
тўртинчи илмий янгилик: касалликнинг шакли ва хориоретинал комплекс ҳолатини ҳисобга олган ҳолда марказий сероз хориоретинопатияли беморларни нейроэпителийнинг тезроқ ёпишиши, кўриш қобилиятини тикланиши, даволаш ва реабилитация муддатини қисқартиришга имкон берган дифференциал олиб бориш тартиби ишлаб чиқилган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: МСХ билан касалланган беморларни касаллик шакли ва хориоретинал комплекс ҳолатини ҳисобга олган ҳолда олиб боришнинг ишлаб чиқилган дифференциал тактикаси биринчи марта даволашга тизимли ёндашувни таъминлаб, кўриш қобилиятининг тикланишини тезлаштирган ҳамда офталмологик амалиётдаги долзарб тиббий ва ижтимоий муаммоларни ҳал этишга ҳисса қўшган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши:  ишлаб чиқилган услублар соғлиқни сақлаш амалиёт тизимига, хусусан, РИКМИАТМ Самарқанд филиалининг 2025 йил 28 ноябрдаги № 158-U сонли буйруғи ва РИКМИАТМ Қарши филиали 2025 йил 14 ноябрдаги № 123-Т сонли буйруғи билан жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: МСХ билан касалланган беморларни олиб бориш бўйича ишлаб чиқилган дифференциал тактика меҳнатга лаёқатли ёшдаги шахсларда кўриш функцияларининг тезкор тикланишини таъминлаб, вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик даврларини қисқартирган ҳамда макуляр соҳада барқарор морфофункционал бузилишлар ривожланиш хавфини минималлаштирган, бу эса беморларнинг тўлиқ касбий ва ижтимоий реабилитациясига хизмат қилган. Иқтисодий самарадорлиги: МСХ беморларини олиб боришнинг мазкур дифференциал тактикаси беморнинг вақт ва молиявий харажатларини сезиларли даражада қисқартириш имконини берган. Натижада ўткир МСХда ҳар бир бемор ҳисобига 4 252 000 сўм, сурункали МСХда эса 3 285 000 сўм иқтисодий самарага эришилган. Хулоса: МСХ билан касалланган беморларни касаллик шакли ва хориоретинал комплекс хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда олиб боришнинг ишлаб чиқилган дифференциал тактикаси даволашга тизимли ёндашувни таъминлаган, кўриш функцияларининг тикланишини тезлаштирган ҳамда клиник натижаларни оптималлаштирган.