Исмаилов Феруз Сабировичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Бетон қоришмалари учун поликарбоксилат суперпластификаторини ишлаб чиқариш ва қўллаш», 02.00.14 – Органик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси роʻйхатга олинган рақам: B2026.1.DSc/Т1029.
Илмий маслаҳатчи: Каримов Маъсуд Убайдулла ўғли, техника фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент кимё-технология илмий тадқиқот институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё-технология илмий тадқиқот институти, DSc.30/2025.27.12.К/Т.01.01.
Расмий оппонентлар: Атабаев Фаррух Бахтиярович, техника фанлари доктори, профессор; Соттиқулов Элёр Сотимбоевич, техника фанлари доктори, профессор; Сиддиқов Икром Иминжонович, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат техника унверситети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятига молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: поликарбоксилат суперпластификаторини синтез қилиш, суперпластификаторини олиш технологиясини ишлаб чиқиш ва цемент-қоришмаларида қўллашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
оптимал шароитлари 60 0C, атмосфера босими ҳамда давомийлиги 5 соат бўлган акрил кислотаси, ПЕГ-1500 ва гидролизланган полакрилонитрил асосида олинган янги таркибли суперпластификатор қўшимчалар бетон қоришмасига цемент массасига нисбатан 1% қўшилганда қоришманинг ҳарактчанлиги-конус чўкмаси 20 см, бир соатдан кейин эса 13см эканлиги ҳамда цементошнинг мустаҳкамлигини 80 % гача ошириш имконияти аниқланган;
акрил кислотаси ва ТПЕГ-2400, ҲЕА асосидаги суперпластификаторларни 25% ли эритмасидан цемент массасига нисбатан 1% сув-цемент тизимларига қўшилганда конус ёйилмасининг ўртача диаметри 33.5 см ҳамда цементтош мустаҳкамлиги 82 % гача ошганлиги аниқланган;
акрил кислотаси ва ҲПЕГ-2400 асосида ва водород пероксид инисиатори иштирокида совуқда полимерланиш жараёни амалга оширилди, ҳамда олинган пластификаторни сув-цемент тизимларининг реологик хоссалари ва цементтошнинг механик хоссаларига таъсир аниқланган;
акрил кислотаси, аллилглицидил эфири ва ҲПЕГ-2400 асосида янги олинган суперпластификаторининг ўртача молекуляр массаси 2800-6300 Да оралиғида бўлиши оптимал эканлиги ҳамда сув цемент тизимларининнг реологик хоссаларини 5.5 бараваргача оширилгани, механик хоссалари эса 94% гача ошгани аниқланган;
акрил кислота ва полиефирамин асосида олинган янги суперпластификатор бетон қоришмасига қўшилганда конус чўкмаси 25 см гача етганлиги ҳамда 28 кундан кейинги мустаҳкамлиги 70% гача ошганлиги аниқланган;
поликарбоксилат асосида бетон қоришмалари учун суперпластификаторлар олишнинг принципиал технологик схемаси ва техник-иқтисодий асослари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши. Поликарбоксилатлар асосида синтез қилинган суперпластификаторларни бетон маҳсулотларига қўллаш бўйича олинган илмий-амалий натижалар асосида:
акрил кислота ва полиефирамин асосида олинган янги суперпластификатори “Сурхонцементинвест” хорижий корхонасида амалиётга жорий қилинган (Сурхонцементинвестнинг 2025 йил 23 декабрдаги 82-сон маълумотномаси). Натижада, сув-цемент тизимларининг реологик хоссаларини яхшилаб, сув сарфини 30 % га камайтирган ҳолда, конус чўкмасини 25 см гача етказишга имкон берган;
акрил кислотаси ва ҲПЕГ-2400 асосида олинган суперпластификатори қўшилган бетон қоришмалари, “Сурхонцементинвест” хорижий корхонасида амалиётга жорий қилинган (Сурхонцементинвестнинг 2025-йил 23 декабрдаги 82-сон маълумотномаси). Натижада, 28 кундан кейинги цементтошнинг механик мустаҳкамлигини 35 % гача оширишга имкон берган;
синтез қилинган поликарбоксилат суперпластификаторларини бетон қоришмаларининг реологиясини яхшилаш учун суперпластификатор қўшимчаси сифатида “Сурхонцементинвест” хорижий корхонасида амалиётга жорий қилинган (Сурхонцементинвестнинг 2025-йил 23 декабрдаги 82-сон маълумотномаси). Натижада, маҳаллий пластификаторларни ишлаб чиқариш ва бетон маҳсулотлари учун ишлатиладиган суперпластификаторларни четдан олиб келинишини камайтириш имконини берган.