Атамуратов Бахтиёр Ражаббоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўткир коронар синдром ST сегментининг кўтарилиши билан бўлган беморларда реперфузион терапиянинг турли усулларини қиёсий таҳлили», 14.00.06 – Кардиология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/Tib2684.
Илмий раҳбар: Фозилов Хуршид Ғайратович, тиббиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт маркази.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.09.01.
Расмий оппонентлар: Мухамедова Муяссар Гафурджановна, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор; Махкамов Нажмиддин Косимович, тиббиёт фанлари доктори (DSc).
Етакчи ташкилот: Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади:
Ўткир коронар синдром ST сегментининг кўтарилиши билан кечувчи, COVID-19 инфекциясини ўтказган ва ўтказмаган беморларда реперфузион терапиянинг бевосита ва узоқ муддатли натижалари ҳамда бТОКАда маҳаллий стентларнинг самарадорлигини қиёсий баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор ўткир коронар синдром ST сегменти кўтарилиши билан кечувчи беморларда бирламчи тери орқали коронар стентлаш амалиётида маҳаллий ишлаб чиқарилган «Sinotech+» (Ўзбекистон) коронар стентидан фойдаланилиб, унинг бевосита ва ўрта муддатли натижалари, самарадорлиги ҳамда хавфсизлиги аниқланган;
илк бор чап қоринча миокардининг функционал ҳолатини объектив баҳолаш ва узоқ муддатли прогнозни башорат қилиш учун спекл-трекинг эхокардиография усули орқали чап қоринчанинг глобал бўйлама деформация (GLS) кўрсаткичи аниқланган;
илк бор ўткир коронар синдром ST беморларида COVID-19 инфекциясининг реперфузия терапияси самарадорлигига комплекс таъсири биринчи марта комплекс баҳоланди ва COVID-19 билан касалланган беморларда коагулограмма кўрсаткичларининг сезиларли ўзгариши, миокард зарарланиши биомаркерларининг юқори қийматлари ҳамда чап қоринчанинг глобал бўйлама деформация кўрсаткичларининг фарқи аниқланган;
илк бор реперфузия терапиясидан кейин беморларни узоқ муддатли бошқаришни оптималлаштириш мақсадида клиник кўринишлари, чап қоринчанинг қон чиқариш фракцияси ва GLS динамикасини ўз ичига олган, юқори ишончлиликка эга (κ=0,881) интеграл прогнозтик шкала ишлаб чиқилди ҳамда delta-strain кўрсаткичи асосида беморларни аниқ прогнозтик гуруҳларга ажратиш имконини берувчи, спекл-трекинг эхокардиографияга таяниб миокард тикланишини комплекс баҳолаш методологияси аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2024 йил 8 ноябрдаги 01-6/742-сонли йиғилиш баённомасига асосан, илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга татбиқ этиш бўйича №742-сонли хулосасига биноан:
биринчи илмий янгилик: ЎКС-ST сегменти кўтарилиши билан кечувчи беморларда бирламчи тери орқали коронар стентлаш амалиётида маҳаллий ишлаб чиқарилган «Sinotech+» (Ўзбекистон) коронар стентидан фойдаланилиб, унинг бевосита ва ўрта муддатли натижалари, самарадорлиги ҳамда хавфсизлиги аниқланган бўлиб, ушбу даволаш тактикаси бўйича таклифлар Республика Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2024 йил 15 июндаги 3-сон баённомаси билан тасдиқланган «Ўткир коронар синдромли беморларда миокарднинг узунасига бўлган деформациясини баҳолаш алгоритмини қўллаш» услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РИКИАТМ Қарши филиалида 2024 йил 9 ноябрдаги 68-сон ҳамда Оролбўйи минтақаси ихтисослаштирилган кардиология ва кардиохирургия илмий-амалий тиббиёт марказида 2024 йил 11 ноябрдаги 61-сон буйруқлар билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: ЎКС-ST беморларда бирламчи ТОКА амалиётида маҳаллий стент қўлланилиши миокард реперфузияси самарадорлигини ошириб, чап қоринча функционал ҳолатининг тезроқ тикланишига хизмат қилади. Бу эса беморларни хавф стратификацияси бўйича тўғри тақсимлаш, оптимал даволаш тактикасини танлаш, оғир асоратлар ва тўсатдан юрак ўлими хавфини камайтиришга имкон беради ҳамда натижада беморларда ногиронликнинг олдини олишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: бирламчи ТОКА амалиётида хорижий стент нархи 3973214 сўмни, маҳаллий стент нархи эса 2723000 сўмни ташкил этади. Бирламчи ТОКА амалиётида маҳаллий стент қўлланилиши хорижий стентга нисбатан иқтисодий жиҳатдан самаралироқ бўлиб, ҳар бир бемор учун умумий иқтисодий харажатларни ўртача ҳисобда 1250214 сўмга тежаш имконини беради.
иккинчи илмий янгилик: чап қоринча миокардининг функционал ҳолатини объектив баҳолаш ва узоқ муддатли прогнозни башорат қилиш учун спекл-трекинг эхокардиография усули орқали чап қоринчанинг глобал бўйлама деформация (GLS) кўрсаткичи аниқланган бўлиб, ушбу даволаш тактикаси бўйича таклифлар Республика Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2024 йил 15 июндаги 3-сон баённомаси билан тасдиқланган «Ўткир коронар синдромли беморларда миокарднинг узунасига бўлган деформациясини баҳолаш алгоритмини қўллаш» услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РИКИАТМ Қарши филиалида 2024 йил 9 ноябрдаги 68-сон ҳамда Оролбўйи минтақаси ихтисослаштирилган кардиология ва кардиохирургия илмий-амалий тиббиёт марказида 2024 йил 11 ноябрдаги 61-сон буйруқлар билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: спекл-трекинг эхокардиография технологияси ёрдамида миокард функциясини объектив баҳолаш имконияти яратилади; беморларни прогнозтик гуруҳларга ажратиш орқали индивидуал даволаш стратегиясини аниқлаш имконияти яратилади; реперфузион терапия самарадорлигини тўлиқ баҳолаш орқали оптимал даволаш усулини танлаш таъминланади; GLS кўрсаткичи асосида эрта босқичда миокард дисфункциясини аниқлаш имконияти яратилади; ушбу гуруҳ беморларда ўз вақтида комплекс даволаш чораларини қўллаш орқали ногиронлик ва юрак етишмовчилиги камаяди. Иқтисодий самарадорлиги: ЎКС-ST беморларида спекл-трекинг эхокардиография ёрдамида GLS кўрсаткичини аниқлаш миокард дисфункциясини эрта босқичда аниқлаш имконини бериб, оғир асоратлар ва қайта кардиоваскуляр ҳодисаларнинг олдини олишга хизмат қилади. GLS асосида беморларни прогнозтик стратификация қилиш индивидуал даволаш тактикасини танлашга имкон яратади, бу эса кераксиз инвазив муолажалар, қайта текширувлар ва стационар даволаниш муддатини қисқартиради. Натижада соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан самарали фойдаланиш таъминланиб, умумий иқтисодий харажатлар камаяди.
учинчи илмий янгилик: ЎКС-ST беморларида COVID-19 инфекциясининг реперфузион терапия самарадорлигига комплекс таъсири биринчи марта комплекс баҳоланди. COVID-19 билан касалланган беморларда коагулограмма кўрсаткичларининг сезиларли ўзгариши, миокард зарарланиши биомаркерларининг юқори қийматлари ва чап қоринчанинг глобал бўйлама деформацияси кўрсаткичларининг фарқи аниқланган бўлиб, ушбу даволаш тактикаси бўйича таклифлар Республика Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2024 йил 15 июндаги 3-сон баённомаси билан тасдиқланган «Ўткир коронар синдромли беморларда миокарднинг узунасига бўлган деформациясини баҳолаш алгоритмини қўллаш» услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РИКИАТМ Қарши филиалида 2024 йил 9 ноябрдаги 68-сон ҳамда Оролбўйи минтақаси ихтисослаштирилган кардиология ва кардиохирургия илмий-амалий тиббиёт марказида 2024 йил 11 ноябрдаги 61-сон буйруқлар билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: COVID-19 ўтказган ЎКС-ST беморлари учун индивидуал кузатув протоколининг жорий этилиши такрорий кардиоваскуляр ҳодисалар хавфини камайтиради, узоқ муддатли кардиоваскуляр прогнозни сезиларли даражада яхшилайди ҳамда индивидуаллаштирилган ёндашув орқали беморларнинг ҳаёт сифатини оширади. Коагулограмма кўрсаткичларини ўз вақтида назорат қилиш тромбоэмболик асоратларнинг олдини олиш имконини беради, интенсивлаштирилган кузатув эса ушбу беморлар гуруҳида ногиронлик даражасининг пасайишига хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: ЎКС-ST беморларида бТОКА амалиётини қўллаш ТЛТ терапиясига нисбатан хавфсиз ва самарали усул ҳисобланиб, беморларда реанимация бўлимида ётоқ кунини 7 кундан 2 кунгача қисқартириш имконини беради (реанимация бўлими бир кунлик қўйка куни – 1091000 сўм). Бу эса ҳар бир бемор учун умумий иқтисодий харажатларни ўртача ҳисобда 2182000 сўм тежаш имконини беради.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор реперфузион терапиядан кейин беморларни узоқ муддатли бошқаришни оптималлаштириш мақсадида клиник кўринишлари, чап қоринчанинг қон отиш фракцияси ва GLS динамикасини ўз ичига олган, юқори ишончлиликка эга (κ=0,881) интеграл прогнозтик шкала ишлаб чиқилди ҳамда delta-strain кўрсаткичи асосида беморларни аниқ прогнозтик гуруҳларга ажратиш имконини берувчи, спекл-трекинг эхокардиографияга таянган миокард тикланишини комплекс баҳолаш методологияси қайд этилган бўлиб, ушбу даволаш тактикаси бўйича таклифлар Республика Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2024 йил 15 июндаги 3-сон баённомаси билан тасдиқланган «Ўткир коронар синдромли беморларда миокарднинг узунасига бўлган деформациясини баҳолаш алгоритмини қўллаш» услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РИКИАТМ Қарши филиалида 2024 йил 9 ноябрдаги 68-сон ҳамда Оролбўйи минтақаси ихтисослаштирилган кардиология ва кардиохирургия илмий-амалий тиббиёт марказида 2024 йил 11 ноябрдаги 61-сон буйруқлар билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: беморларни хавф даражасига қараб стратификация қилиш орқали индивидуал кузатув режими таъминланади; юқори хавфли беморларни эрта аниқлаш ва интенсив даволаш чораларини ўз вақтида қўллаш таъминланади; оптимал терапия тактикасини белгилаш орқали қайта кардиоваскуляр ҳодисаларнинг олди олинади; беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш ва ўлим хавфини камайтиришга эришилади; тиббий ресурслардан самарали фойдаланиш орқали шифохона хизматларининг сифати оширилади. Иқтисодий самарадорлиги: ЎКС-ST беморларида ишлаб чиқилган прогнозтик шкалани қўллаш беморларни хавф даражасига кўра аниқ стратификация қилиш ва кузатув частотасини индивидуаллаштириш имконини беради. Бу кераксиз ташрифлар, такрорий текширувлар ва асоссиз стационар даволанишларни камайтириб, тиббий ресурслардан оқилона фойдаланишни таъминлайди. Юқори хавфли беморларни эрта аниқлаш орқали оғир асоратлар ва қайта кардиоваскуляр ҳодисаларнинг олди олинади, натижада соғлиқни сақлаш тизимининг умумий иқтисодий харажатлари қисқаради.
