Эгамов Нодирбек Муродиллоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Пахтачилик култиватори учун қатқалоқни юмшатадиган ғалтакмолали иш органини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш (Бухоро вилояти шароитида)”, 05.07.01–Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/Т2934.
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Абдуалиев Нуриддин Ҳабибович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, PhD. 03/2025.27.12. Т .15.06.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Худаяров Анвар Назиржонович, техника фанлари доктори, профессор; Насритдинов Ахмаджон Абдуҳамидович, техника фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот номи: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ғўза қатор ораларидаги қатқалоқни юмшатадиган ғалтакмоланинг параметрларини асослаш орқали қатқалоқни юмшатиш технологик жараёнини такомиллаштиришдан иборат.
III. Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ғўза қатор ораларидаги қаттиқликларни талаб даражасида юмшатадиган ва униб чиққан кўчатларга шикаст етказмасдан ишлов берадиган ғалтакмола конструксияси унга қавариқлик бурчаги 15о га тенг бўлган олти қиррали чивиқ симларни ўрнатиш ҳисобига такомиллаштирилган ва технологик иш жараёни асосланган;
ғалтакмоланинг диаметри, прутоклар сони, қамров кенглиги ва ботиш чуқурлигини аниқловчи аналитик ифодалар унинг олдида тупроқ уюми ҳосил бўлмаслик, юмшатиш чуқурлиги ва қатқалоқни юмшатилишини таъминлашини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
ғалтакмола бериладиган тик юкланиш кучини аниқлаш имконини берадиган аналитик ифодалар тупроқнинг ҳажмий эзилиш коеффициенти ва пружинанинг бикрлигини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
ғўза қатор ораларида қатқалоқни юмшатадиган ғалтакмоланинг диаметрлари, прутоклари сони ва ғалтакмола берилган тик юкланиш кучларининг рационал қийматлари, унга қўйилган агротехник талабларни бажариш шартидан келиб чиқиб тажрибаларни математик режалаштириш усули билан ўтказилганда олинган регрессия тенгламаларини ечиш орқали аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ғўза қатор ораларида қатқалоқни юмшатадиган юмшатувчи ишчи орган билан жиҳозланган ғалтакмоланинг параметрларини асослаш бўйича ўтказилган тадқиқотларда олинган илмий натижалар асосида:
ғўза қатор ораларида униб ўсаётган кўчатларнинг шикастланмаслигини таъминлаш, шунингдек қатқалоқни меъёрида ва сифатли юмшатилиши амалга оширадиган қалтакмоланинг такомиллашган конструксиясининг техник ечимига Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг фойдали моделга патенти олинган. (№ ФАП 3011 “Култиваторнинг ишчи сексияси”, 2026 й.). Натижада, гʻўза қатор ораларига ишлов берадиган машида учун ғалтакмола конструксиясини ишлаб чиқиш имконияти яратилган;
ишлаб чиқилган қатқалоқни юмшатадиган ғалтакмола Бухоро вилояти Вобкент туманидаги “Ҳайитов Икром саховати” “Феруза Жасмина Мадина” ва “Жўрабек Лазизбек Жонибек”фермер хўжаликларида жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 27-январдаги №01/023-4904-сон маълумотномаси). Натижада, қатқалоқни юмшатадиган ғалтакмола қўлланилганда 1 гектар майдон учун эксплуатацион харажатларни 71,2 фоизга, меҳнат сарфини 52,8 фоизга, ёнилғи мойлаш материаллари сарфини 31,4 фоизга ва металл сарфини 49,7 фоизга тежалишига эришилган;
гʻўза қатор ораларида қатқалоқни юмшатадиган ғалтакмоласининг саноат нусхасини ишлаб чиқиш учун лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (дастлабки талаблар, техник топшириқлар, техник шартлар ва техник ҳужжатлари) «БМКБ-Агромаш» АЖда лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 27-январдаги №01/023-4904-сон маълумотномаси). Натижада конструктив жиҳатдан содда, ихчам, иш сифати агротехник талабларга жавоб берадиган, ресурстежамкор қатқалоқни юмшатадиган ғалтакмолани ишлаб чиқариш имкони яратилган.