Худойбердиев Тоҳир Алишеровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Нигелла сатива қора седана уруғидан липолитик фермент ажратиш, физик-кимёвий, биологик хусусиятларини ўрганиш ва амалиётда қўллаш», 02.00.10 – Биоорганик кимё (кимё фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/К503.
Илмий раҳбар: Ошепкова Юлия Игоревна, кимё фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Биоорганик кимё институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Биоорганик кимё институти, DSc.05/2025.27.12.К/В.18.01. 
Расмий оппонентлар: Зиявитдинов Жамолитдин Фазлитдинович, кимё фанлари доктори, профессор; Махсумханов Ахмаджон Азамхонович, биология фанлари номзоди, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё-технология институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Нигелла сатива ўсимлигидан ажратилган липолитик ферментнинг физик-кимёвий хусусиятларини аниқлаш ва уни қўлланилиш истиқболларини кўрсатишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
турли географик ҳудудларда ўсувчи Нигелла сатива уруғларидан олинган биологик фаол моддаларнинг фитокимёвий таркиби, улардаги микро-макро миқдори фарқ қилиниши исботланган;
Нигелла сатива уруғларидан липолитик фермент олиш технологияси такомиллаштирилиши натижасида CаCл2 нинг 0,01-0,05 М эритмаларини қўшиш орқали ферментнинг ажралиб чиқиш унуми 1,4 баробарга, фаоллиги эса 3 баробарга ошиши аниқланган;
Нигелла сатива уруғларидан ажратилган липолитик ферментнинг α/β-гидролаза супероиласига ва И.6 липазалар кенжа оиласига мансублиги исботланган;
Нигелла сатива уруғларидан ажратилган липаза ферменти паст пҲ диапазонида C 8:0 ёғ кислоталарига нисбатан фаоллик намоён этиши ва юқори ҳароратда ҳам барқарорлигини сақлаши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Нигелла сатива уруғларидан липолитик фермент ажратиш ва унинг асосида «Ниглезим» БФҚсини ишлаб чиқиш бўйича олинган тадқиқот натижалари амалиётга қуйидагича жорий этилди:
липолитик фермент олишнинг такомиллаштирилган усули учун Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги Интеллектуал мулк агентлигидан фойдали модел учун патент олинган (ФАП 2462, 29.03.2024). Натижада, липолитик фаоллиги ва чиқиш унуми юқори бўлган фермент олиш имконини берувчи усул яратилди;
липолитик фаолликка эга озиқ-овқат БФҚси ишлаб чиқиш бўйича Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги Интеллектуал мулк агентлигидан фойдали модел учун патент олинган (ФАП 2469, 29.03.2024). Натижада, ишлаб чиқилган препарат липолитик фермент воситалари номенклатурасини кенгайтириш имконини берган; 
ишлаб чиқилган «Ниглезим» БФҚси Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси рўйхатидан ўтказилди. (ТИ 306253488-003:2025). Натижада, ўсимлик моддалари асосида иммунитетни оширувчи ва липидлар алмашинувини яхшиловчи, юқори липолитик фаолликка эга БФҚлар номенклатурасини кенгайтириш имконини беради.

Yangiliklarga obuna bo‘lish