Абидахунов Дилмурод Таджиаҳмедовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Шолини такрорий экин сифатида етиштиришда бегона ўтларга қарши уйғунлашган кураш тизимини ишлаб чиқиш”, 06.01.01-Умумий деҳқончилик. Пахтачилик (Қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Qx1626
Илмий раҳбар: Атажанов Муроджон Махамаджонович, қишлоқ хоʻжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти, PhD.08/2025.27.12.Qx.03.01.
Расмий оппонентлар: Ибрагимов Одилжон Олимжонович, қишлоқ хоъжалиги фанлари доктори, профессор; Носиров Баҳтиёр Салоҳиддинович, қишлоқ хоъжалиги фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Шоличилик илмий тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Андижон вилоятининг ўтлоқи тупроқлари шароитида такрорий шоли етиштиришда бегона ўтлар зарарини камайтиришга қаратилган агротехник, ва кимёвий чораларни уйғунлашган самарали кураш тизимини ишлаб чиқиш ва илмий асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор Андижон вилоятининг ўтлоқи тупроқлари шароитида такрорий экин сифатида етиштирилаётган шоли агроценозларида бегона ўтларга қарши уйғунлашган кураш тизимининг уларнинг тур таркиби, зичлиги ва зарарлилик даражасига таъсири илмий жиҳатдан аниқланган.
такрорий шоли етиштириш тизимида қўлланилган уйғунлашган кураш тадбирларининг тупроқнинг агрофизик, сув-физик ва агрокимёвий хоссаларига таъсири баҳоланиб, уларнинг тупроқ унумдорлигига ижобий ёки салбий таъсир даражаси асосланган.
тупроққа турли агротехник ишлов бериш усуллари ва гербицидларни уйғун қўллаш орқали шоли ўсимлигининг ўсиши, ривожланиши, ҳосил элементлари ҳамда дон сифат кўрсаткичларига сезиларли ижобий таъсир кўрсатиши илмий асосда аниқланган.
таклиф этилган уйғунлашган кураш тизимининг такрорий шоли етиштиришда иқтисодий самарадорликни ошириши (харажатларни камайтириш ва рентабелликни ошириш) илмий жиҳатдан асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Андижон вилояти ўтлоқи тупроқлар шароитида такрорий экин сифатида етиштирилаётган шоли майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши уйғунлашган курашни тупроқнинг агрофизикавий ва агрокимёвий хоссалари, шолининг ўсиши, ривожланиши ва ҳосилдорлигини баҳолаш орқали энг самарали қарши кураш чораларини аниқлаш бўйича илмий ва амалий натижалари асосида: 
“Шоли майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши уйғунлашган кураш чоралари” номли тавсиянома чоп этилган ва ҳудудидаги шоликор фермер хўжаликлар фойдаланишлари учун амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази 2026-йил 20-февралдаги 05/045-04-3-сонли маълумотномаси). Натижада, ушбу тавсиянома асосида Андижон вилоятининг ўтлоқи тупроқлари шароитида шолини такрорий экин сифатида етиштиришда бегона ўтларга қарши уйғунлашган курашни шолини биологик хусусиятлари, морфологик кўрсаткичлари, бегона ўтларга қарши курашиш агротехнологиялари бўйича фермерлар ва дала агрономлари учун амалий тавсиялар бериш имкони яратилган. 
Андижон вилоятининг ўтлоқи тупроқлар шароитида такрорий экин сифатида етиштирилаётган шоли майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши тупроқни икки ярусли плуг билан шудгорлаш билан бирга гербицидларни қўллаш технологияси Избоскан тумани “Янги замон агро саноат” фермер хўжалигида 12,0 гектар, “Универсал агро элит” фермер хўжалигида 15,0 гектар, “Андижон замин сардори” фермер хўжалигида 17,0 гектар, “Фахриддин инвест” фермер хўжалигида 17,0 гектар, шунингдек, Андижон тумани “Бобо деҳқон” фермер хўжалигида 22,0 гектар, “Дурбек олмос” фермер хўжалигида 21,0 гектар ва “Қириқ қайрағоч” фермер хўжалигида 19,0 гектар жами 123 гектар майдонларда жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази 2026-йил 20-февралдаги 05/045-04-3-сонли маълумотномаси). Натижада тупроқ зичлиги камайди, ғоваклиги ва сув ўтказувчанлиги ошди, намни сақлаш қобилияти яхшиланди, бир йиллик ва кўп йиллик бегона ўтлар сони камайди. Жорий этилган мазкур технология шоли ҳосилдорлигини ошириш, маҳсулот сифатини яхшилаш ҳамда фермер хўжаликларининг иқтисодий самарадорлигини таъминлашга қаратилган.
Андижон вилоятининг ўтлоқи тупроқлар шароитида такрорий экин сифатида етиштирилаётган шоли майдонларида учрайдиган бегона ўтларга қарши тупроқни икки ярусли плуг билан шудгорлаш билан бирга гербицидларни қўллаш технологияси тупроқнинг зичлигини камайтириб, ғоваклиги, сув ўтказувчанлиги ҳамда намни ушлаб туриш қобилияти яхшилаган. Бу эса шолининг илдиз тизимини ривожланиши учун қулай шароит яратиб, бегона ўтлар сонини кескин камайишини таъминлаб, такрорий экин шоли парваришланаётган майдонлардаги бир йиллик бегона ўтлар сони 84,1-85,7% гача, кўп йиллик бегона ўтлар 79,4-81,1% гача камайишини таъминлаган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий маркази 2026-йил 20-февралдаги 05/045-04-3-сонли маълумотномаси). Натижада рентабеллик даражаси эса 37-47,2% гача бўлиб, тупроққа оддий плуг билан 28-30 см чуқурликда ишлов берилиб, гербицидлар қўлланилган вариантларга нисбатан 9,6-10,2% гача, юқори рентабелликка эришилган.