Қаршиев Ҳумоюн Комиловичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Техноген хомашёдан кобалт ажратиб олиш технологиясини ишлаб чиқиш», 05.02.01 – Машинасозликда материалшунослик. Қуймачилик. Металларга термик ва босим остида ишлов бериш. Қора, рангли ва ноёб металлар металлургияси (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.1.PhD/Т5325.
Илмий раҳбар: Хасанов Абдирашид Салиевич, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Миллий технологик тадқиқотлар университети “МИСИС”нинг Олмалиқ шаҳридаги филиали.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Миллий технологик тадқиқотлар университети “МИСИС”нинг Олмалиқ шаҳридаги филиали, DSc.31/2025.27.12.Т.04.01.
Расмий оппонентлар: Шадрунова Ирина Владимировна, техника фанлари доктори, профессор; Бердияров Баҳриддин Тиловкабулович, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Навоий давлат кончилик ва технологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: рух заводининг кадмий ишлаб чиқариш жараёнида ҳосил бўладиган техноген чиқиндилардан, хусусан кобалт-никел кекидан кобалтни ажратиб олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
техноген хомашё - Cо-Ни кеклари бўйича комплекс тадқиқотлар олиб борилган, уларнинг кимёвий, минералогик ва фазавий таркиби, шунингдек, кобалт бирикмаларининг мавжуд бўлиш шакллари аниқланган ва  кобалтни ажратиб олишнинг мақбул технологик схемаси танлаш билан асосланган;
кобалт сақловчи хомашёни кислотали селектив танлаб эритишнинг оптимал параметрлари (H₂СО₄ консентрацияси - 150 г/л ва жараён ҳарорати - 80 °C. Ушбу параметрлар темир ва марганес каби йўлдош қўшимчаларнинг эритмага минимал ўтиши шароитида кобалтни 94,8% даражасида юқори ажратиб олишни таъминлаган) аниқланган;
эритма пҲ қиймати 3,5–4,0 оралиғида бўлган шароитда ҳамда кадмийни чўктириш учун рух кукуни сарфи 2,3 г/л ни ташкил этганда, кобалт ва никелни кадмийдан цементацион тозалаш жараёнининг қонуниятлари аниқланган; 
Cо2+/NaOCl = 1:20 масса нисбатда натрий гипохлорит қўлланилганда эритманинг pH 4,4-4,7 ва 750C ҳароратда эритмадан кобалтни оксидлаб чўктиришнинг мақбул параметрлари аниқланган, эритмадан кобалтни ажратиб олиш даражаси 94,4% бўлиши исботланган; 
гидро ва пирометаллургик жараёнларни оқилона уйғунлаштириш асосида кобалт таркибли техноген чиқиндиларни комплекс қайта ишлаш ва кобалт оксиди олишнинг самарали технологик схемаси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Техноген чиқиндилардан кобалт ва унга йўлдош қимматбаҳо компонентларни ажратиб олиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
кобалт-никел кекини танлаб эритиш, цементациялаш, оксидлаб чўктириш ва юқори ҳароратда тоблаш орқали пиро-гидрометаллургик қайта ишлаш технологияси “Олмалиқ КМК” АЖ Рух заводининг “Кадмий” цехида амалиётга жорий этилган (“Олмалиқ КМК” АЖнинг 2026 йил 22 январдаги 01-26/61-00156-сонли маълумотномаси). Натижада, ишлаб чиқилган технология асосида Cд, Cо ва Зн металларини ажратиб олиш даражасини ошириш имконини берган;
кобалт-никел кекини сулфат кислотада танлаб эритиш ва эритмадан кадмийни цементациялаш технологияси “Олмалиқ КМК” АЖ Рух заводининг “Кадмий” цехида амалиётга жорий этилган (“Олмалиқ КМК” АЖнинг 2026 йил 22 январдаги 01-26/61-00156-сонли маълумотномаси). Натижада, эритманинг пҲ кўрсаткичини 3,8 га кўтариб, рух кукуни қўллаган ҳолда таркибида 91,27 % кадмий бўлган кек олиш имконини берган;
кадмийни рух кукуни билан цементациялашдан сўнг олинган эритмадан кобалтни оксидлаб чўктириш технологияси “Олмалиқ КМК” АЖ Рух заводининг “Кадмий” цехида амалиётга жорий этилган (“Олмалиқ КМК” АЖнинг 2026 йил 22 январдаги 01-26/61-00156-сонли маълумотномаси). Натижада, таркибида кобалт оксиди 56% бўлган кек олинган, бунда кобалтни кекка ажратиб олиш даражаси 94,4% ни ташкил этган, ҳамда рух ишлаб чиқаришга йўналтириладиган таркибида рух бўлган эритма олиш имконини берган.