Бобоев Садриддин Нурилла ўғли
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ф-4, Ф-36 изохинолин алкалоидлари ва уларни дигидрокверсетин флавоноиди асосида олинган конъюгатларининг инотроп таъсир механизмини тавсифлаш”, 03.00.02 – Биофизика ва радиобиология (биология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2024.1.PhD/B1087.
Илмий раҳбар: Усманов Пулат Бекмуратович, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги Биофизика ва биокимё институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети Биофизика ва биокимё институти, DSc.03/2025.27.12.B.01.14.М. 
Расмий оппонентлар: Мирходжаев Улугбек Закирович, биология фанлари доктори, профессор; Хошимов Нозим Нумонжонович, биология фанлари доктори, 
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Айрим изохинолин алкалоидлари ва уларнинг дигидрокверсетин флавоноиди билан олинган конъюгатларининг инотроп ҳамда кардиопротектив таъсир механизмларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
биринчи марта Ф-4 ва Ф-36 изохинолин алкалоидлари ҳамда уларнинг дигидрокверсетин билан олибган ДКВ-6 ва ДКВ-8 конъюгатлари аниқ мусбат инотроп таъсирга эга эканлиги ва синов гуруҳига нисбатан каламуш юраги папилляр мускул қисқариш кучини назоратга нисбатан 210,2±4,8% ва 243,6±5,4% га ошириши аниқланган; 
Ф-4 ва Ф-36 алкалоидларининг ижобий инотроп таъсири адреноресепторлар (β-АР) ни стимуляция қилиши ва β-АР/АС/сАМФ-ПКА сигнализация каскади, шунингдек потенсиалга боғлиқ калсий каналлари (Cа²⁺Л) орқали кардиомиёцитларга Cа²⁺ ионлари оқимининг ортиши билан амалга ошиши аниқланган;
ДКВ-6 ва ДКВ-8 конъюгатларининг мусбат инотроп таъсири β-АР/АС/сАМФ-ПКА сигнал каскади фаоллашуви ва СР Cа²⁺-АТФазани (СЕРCА2а) фаоллаштириши натижасида кардиомиёцитлар ситоплазмасида тўпланган Cа²⁺ ионлари орқали амалга ошиши кўрсатилган;
Ф-4 ва Ф-36 алкалоидлари ҳамда ДКВ-6 ва ДКВ-8 конъюгатлари кардиопротектив таъсирга эга эканлиги аниқланган бўлиб, улар орасида ДКВ-8 конъюгати таъсир эффекти юқори бўлиб, гипоксия ва оксидатив стресс туфайли каламуш юраги папилляр мускул қисқариш фаоллигидаги бузилишларни 65,6±4,1% га камайтирган;
ДКВ-8 конъюгатининг кардиопротектор таъсири АТФ га боғлиқ калий (КАТФ) ва потенсиалга боғлиқ калсий (Cа2+Л) каналлари, шунингдек СР Cа2+-АТФаза (СЕРCА2а) иштирокида таъминланиши аниқланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Дигидрокверсетин флавоноиди ва Ф-4, Ф-36 изохинолин алкалоидлари асосида олинган ДКВ-6 ва ДКВ-8 конъюгатининг кардиопротектив хусусиятини баҳолаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Ф-4, Ф-36 изохинолин алкалоидлари ва уларнинг конъюгатларининг (ДКВ-6, ДКВ-8) мусбат инотроп таъсири боʻйича олинган натижалардан Ўзбекистон Миллий университетининг ИЛ-4821091572 сонли “Қалқонсимон безнинг аутопатологияси ва унинг меʼда ости безидаги асоратларини нутритив коррексиялашнинг фундаментал асослари” лойиҳасида Ф-4, Ф-36 алкалоидлари, уларнинг конъюгатларининг (ДКВ-6, ДКВ-8) Cа2+Л-каналлари, СЕРCА2а функсиясини фаоллаштирувчи хоссасидан қалқонсимон без аутопатологияси ва унинг меʼда ости безидаги асоратларини коррексиялашни тавсифлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025 йил 3-октябр 02/17-2025-179-сон маълумотномаси). Натижада аутоиммун жараёнларни коррексиялашда биологик фаол моддаларнинг қалқонсимон без аутопатологиясига таъсири, касаллик патогенези механизмларини аниқлаш имконини берган; 
Ф-4, Ф-36 изохинолин алкалоидлари ва дигидрокверсетин флавоноиди асосида олинган ДКВ-6 ва ДКВ-8 конъюгатлари инотроп ва кардиопротектив таъсир механизмлари Россия Федерациясининг ОТ БМ Ханти-Мансийск автоном округи – Югра Сургут давлат университетининг № 2020-146-11-сонли “Метагеномный анализ кишечного микробиома у пациентов с нейродегенеративными и сердечно-сосудистыми заболеваниями, современные стратегии воздействия экстрактами растительных полифенолов” мавзусидаги амалий тадқиқот лойиҳасида юрак-қон томир касалликларига биологик фаол бирикмаларнинг таъсир механизимининг замонавий стратегиясини баҳолашда фойдаланилган (Сургут давлат университетининг 2026 йил 2 февралдаги №03-01-23-сон маълумотномаси). Натижада, доривор ўсимлик хомашёсидан олинган биологик фаол моддаларнинг кардиопротектив хусусиятларини баҳолаш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish