Кунназаров Азиз Жуманазаровичнинг
диссертация ҳимоясисиз селекция ютуғи (ихтиро патенти) асосида фалсафа доктори (PhD)
илмий даражасини бериш бўйича эълон матни

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “ТДАУ жийда коллекцион боғидан истиқболли шаклларни танлаш ва навини яратиш”, 06.03.01 – Ўрмон экинлари. Селекция, уруғчилик ва шаҳарларни кўкаламзорлаштириш. Ўрмонлар агромелиорацияси ва ҳимоя ўрмонларини барпо этиш (қишлоқ хўжалиги фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.1.PhD/Qx1302.
Илмий раҳбар: Турдиев Сайдали Ашурович, қишлоқ хўжалик фанлари доктори, профессор.
Илмий-тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Қорақалпоғистон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.08/2025.27.12.Qx.02.02.
Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти: жийданинг ТДАУ-16 нави (НАП 605).
II. Тадқиқотнинг мақсади ТДАУ жийда коллекцион боғидан истиқболли шаклларни танлаш ва навини яратиш, нав клон кўчатларини мелиоратив ҳолати оғир таназзулга учраган ерларда иҳота дарахтзорлар, яшил қопламалар барпо этиш учун ишлаб чиқаришга жорий этишдан иборат.   
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор селекция асосида ТДАУ жийда коллекцион боғидан оғир экологик шароитларга чидамли ва қимматли белгиларга эга янги донор ТДАУ-16 нави яратилган;
морфологик ва хўжалик белгиларига кўра ТДАУ-16 нави тик қоматли, мева вазни ўртача 2,3 г, юқори адаптив хусусиятга эга эканлиги аниқланган;
ТДАУ-16 нави маҳаллий жийда навларига нисбатан ҳосилдорлиги 32 с/га юқори бўлиши аниқланган;
янги яратилган тик қоматли ТДАУ-16 нави иккинчи йилда 4 метргача ўсиши исботланган;
янги яратилган ТДАУ-16 нави селекция ютуғи сифатида тан олиниб, Қишлоқ хўжалиги экинлари Давлат реестрига киритилган ва Интеллектуал мулк агентлиги томонидан НАП 605 рақамли патент олинган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Шарқ жийдасининг (Elaeagnus orientalis L.) истиқболли шаклларини селекция қилиш орқали янги навини яратиш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
“ТДАУ-16” навининг 300 туп кўчатлари Буричмулло давлат ўрмон хўжалигида экиб жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси экология ва иқлим ўзгаришлари қўмитасининг 2026-йилнинг 29-апрелдаги 01/18-8-1997 – сон маълумотномаси). Натижада, клон кўчатларини этиштиришда сарфланган 1043 сўм, 5065 сўм соф даромад келтириши аниқланган.
Хўжайли давлат ўрмон хўжалигида 300 туп янги нав клонлари экилиб, ўрмон хўжаликлари генофонди бойитилган ва кўчатзор ташкил этишга жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси экология ва иқлим ўзгаришлари қўмитасининг 2026-йилнинг 29-апрелдаги 01/18-8-1997 – сон маълумотномаси). Бунинг натижасида она плантациясини барпо этиш ва унинг ҳосилдорлигидан йилига 88-90 млн сўм даромад олиниши таъминланган.