Мансурова Тахмина Тохировнанинг фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Бадиий матннинг когнитив шаклланишида боғловчиликнинг грамматик имкониятлари”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/Fil3865.
Илмий раҳбар: Тажибоев Мусажан Сабирович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc.03/2025.27.12.Fil.32.02.
Расмий оппонентлар: Самандаров Рустам Дўсёрович, филология фанлари доктори (DSc), доцент; Гадоева Мавлуда Иброҳимовна, филология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга эга.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларидаги боғловчи феълларни қиёсий-типологик, семантик-стилистик ва когнитив таҳлил қилиш; уларнинг таржима жараёнидаги имкониятларини аниқлаш ҳамда инглиз тилидаги боғловчи феълларнинг функсионал-семантик хусусиятлари ва синонимик қаторини илмий асосда ўчиб беришдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бадиий матннинг когнитив шаклланиш жараёнида боғловчиликнинг консептуал функсияси тизимли ва комплекс ёндашув асосида тадқиқ этилиб, боғловчи бирликларнинг нафақат синтактик боғловчи восита сифатидаги, балки матн мазмунини идрок этиш ҳамда унинг консептуал моделини шакллантиришга хизмат қилувчи когнитив механизм сифатидаги ўрни ва аҳамияти илмий жиҳатдан очиб берилган;
ўзбек  ва инглиз тили бадиий матнларида боғловчиликнинг когнитив-прагматик модели, муаллиф нияти (интенсионаллик), ўқувчи интерпретацияси ўртасидаги муносабатни таъминловчи боғловчилик бирликларининг функсионал моделлари  асослаб берилган;
ўзбек ва инглиз тиллари уордамсҳи ва боғловсҳи феълларининг миллиу-маданиу ўзига хослиги, боғловсҳилик вазифасидаги феълларнинг стилистик қўлланишида шаклланадиган маъно имкониуатларининг асосиу рараметрлари ва рарадигмалари далилланган;
бадиий дискурсда боғловчиликнинг грамматик имкониятлари ва образлиликни шакллантиришдаги роли янги илмий мезонлар асосида баҳоланиб, боғловчилик воситаларининг нафақат синтактик, балки стилистик-эстетик, когнитив таъсир кучи аниқланиб, бадиий матн таҳлилига интегратив (грамматик-когнитив-дискурсив) ёндашув исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. инглиз ва ўзбек тилларида уордамсҳи сўзларнинг умумиу тавсифи, боғловсҳи феъллар рарадигмаси, боғловсҳи феъллар семантикасини когнитив таҳлил қилиш, таҳлилда маудон назариуасининг қўлланилиши, улар уордамида мавжудлик маъносини ифодалаш усуллари ҳақидаги хулосаларидан Алишер Навоиу номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиуоти университети томонидан 2020-2021-уилларда бажарилган давлат илмиу-техник дастурлари доирасидаги ИОТ-2019-42 рақамли “Ўзбек ва инглиз тилларининг електрон (Инсон қиуофаси, феъл-атвори, табиат ва миллиу тимсоллар тасвири) роетик луғатини уаратиш” номли амалиу грант лоуиҳасида фоудаланилган. (Алишер Навоиу номидаги ТошДЎТАУнинг 2024-уил 12-февралдаги 04/1-340-сонли маълумотномаси). Натижада уордамсҳи сўзларнинг кўр вазифалилиги ва уларни таржимада бериш, инглиз ва ўзбек тилларида уордамсҳи сўзларни таржима қилиш муаммолари уесҳимига ҳисса қўшилган;  
инглиз тили илмий ва бадиий адабиётлари таржимасининг грамматик хусусиятларини таҳлил қилиш асосида ўзбек тилига хос бўлмаган предлог категориясига мос таржима воситалари ҳақидаги, боғловчи ва боғловчи феълларнинг семантик-стилистик хусусиятлари, уларнинг комплекс лингвокогнитив, қиёсий, семантик-стилистик таҳлил методлари, фанлараро ва тиллараро таҳлил механизмлари ҳақидаги тавсиялардан Наманган муҳандислик-технология институтининг 2019-2021-йилларга мўлжалланган “Энглиш ас а Медиум оф Инструcтион (ЭМИ)” халқаро лойиҳаси доирасида фойдаланилган. (Наманган муҳандислик-технология институтининг 2025-йил 7-февралдаги №378-029-сонли маълумотномаси). Натижада мазкур ёндашувлар қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик йўналишларидаги изланувчиларга статистик ва лингвистик таҳлил жараёнларида илмий асос бўлиб хизмат қилмоқда;
матннинг когнитив шаклланишида грамматик боғланишнинг имкониуатлари ва хусусиуатларини кенг оммага тушунтириш мақсадида тадқиқотнинг илмиу-назариу хулосаларидан Ўзбекистон Миллиу телерадоикомраниуаси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасасининг “Адабиу жарауон”, “Таълим ва тараққиуот”, “Ўзбекистон уошлари” дастурларининг ссенариуларини таууорлашда самарали фоудаланилган. (Ўзбекистон Миллиу телерадоикомраниуаси “Ўзбекистон телерадиоканали” ДМнинг 2023-уил 29-ноуабрдаги 04/36-1798-сонли маълумотномаси). Натижада инглиз, рус ва ўзбек тилларидаги боғловсҳилк воситасини бажарувсҳи кўмаксҳи ҳамда уордамсҳи феълларни қиуослашдаги илмиу қарашлар асосида ушбу ешиттиришларнинг мазмуни уанада боуитилган; 
инглиз, ўзбек тилларидаги уордамсҳи сўзларни таржима қилиш муаммолари, уларнинг умумиу тавсифи, грамматик имкониуатлари ва кўр вазифалилиги каби хусусиуатларини таҳлил қилиш мақсадида Жиззах вилоуати редагогларни уанги методикаларга ўргатиш миллиу маркази филологиуа уўналиши (инглиз, рус, ўзбек тили) ўқитувсҳилари иштирокида диссертациуанинг назариу ва амалиу тавсиуалари уизасидан тажриба-синов ишлари ўтказилди. (Жиззах вилоуати редагогларни уанги методикаларга ўргатиш миллиу марказининг 2023-уил 6-ноуабрдаги 18/3-сонли маълумотномаси). Натижада тадқиқотда келтирилган тавсиуалар филологиуа уўналиши ўқитувсҳилари усҳун мўлжалланган амалдаги ўқув дастурларига мослиги аниқланган.