Юнусходжаева Хилолахон Сайфуддинхўжа қизининг
 фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган обсессив-компульсив бузилишлар клиник структурасини ўрганиш ва тиббий психологик ёрдам кўрсатиш тизимини ишлаб чиқиш», 19.00.04 – Тиббий психология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Tib1844.
Илмий раҳбар: Ибодуллаев Зарифбой Ражабович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети ҳузуридаги DSc.06/2025.27.12.Tib.01.04 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Магзумова Шахноза Шахзадэевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Илҳамова Дилфуза Илясовна психология фанлари доктори, профессор.
 Етакчи ташкилот номи: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
Диссертациянинг йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган обсессив-компульсив бузилишлар клиник структурасини ўрганиш ва тиббий психологик ёрдам кўрсатиш тизимини ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган обсессив-компулсив бузилишларни клиник структураси уйқусизлик, хавотир, хотира бузилиши, депрессия, диққат ва концентрация бузилиши билан ёнма-ён кечиши аниқланган;
COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоэмоционал бузилишларнинг клиник кўринишида клиник ифодаланган хавотир ва субклиник депрессия кўрсаткичлари юқори эканлиги аниқланган; 
COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоемоционал бузилишларни шахс тури ва жинс хусусиятлари билан боғлиқлиги, яъни яққол интроверт ва интроверсияга мойилликда кўпроқ, ҳамда аёлларда кўпроқ кузатилиши исботланган;
COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган обсессив-компулсив бузилишлар ташхисланган беморларда КБТ ва Mindfullness комбинацияси монопсихофармакотерапиядан кўра самаралироқ эканлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
COVID-19 сабабли ривожланган обсессив-компульсив бузилишлар клиник структурасини ўрганиш ва тиббий-психологик ёрдам кўрсатиш тизимини ишлаб чиқиш бўйича олинган  илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган обсессив-компулсив бузилишларни клиник структураси уйқусизлик, хавотир, хотира бузилиши, депрессия, диққат ва концентрация бузилиши билан ёнма-ён кечиши аниқланганлиги бўйича таклифлар 2025 йил 26 июндаги Тошкент тиббиёт академияси мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 03-25/543-т-сонли баённомаси билан тасдиқланиб, “COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоэмоционал бузилишларни психодиагностика ва психокоррекциясининг замонавий алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Олинган илмий натижалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техникавий кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/05-сонли хулосасига мувофиқ тасдиқланиб, 2-сон шаҳар руҳий-асаб касалликлари диспансери (2025 йил 13 май, 75/01-07/03-сонли буйруқ) ва Республика ихтисослаштирилган руҳий саломатлик илмий-амалий тиббиёт маркази психиатрия хизмати бўйича Жиззах вилояти филиалида (2025 йил 26 май, №398-сонли буйруқ) амалда қўлланилди. Ижтимоий самарадорлиги: ишлаб чиқилган дифференциал-психодиагностик алгоритм асосида психотерапевтик ёндашувни индивидуаллаштириш COVID-19 дан кейинги психоэмоционал бузилишлари бўлган беморларда эрта аниқлаш, ўз вақтида психокоррекция, ижтимоий мослашув ва меҳнат фаолиятига қайта интеграцияни таъминлаш имконини яратди. Натижада ҳаёт сифати кўрсаткичлари яхшиланди ва такрорий мурожаатлар сони камайди. Иқтисодий самарадорлиги: психоэмоционал бузилишларни эрта ташхислаш ва комплекс психокоррекцион дастурларни қўллаш орқали асоратларнинг олдини олиш ҳамда узоқ муддатли даволаш харажатларини камайтириш ҳисобига ҳар бир бемор учун ўртача 1000000–1200000 сўм миқдорида бюджет маблағларини тежаш имкони яратилди. Хулоса: ушбу илмий янгиликни COVID-19 инфекциясидан кейин ривожланган психоэмоционал бузилишлари бўлган беморларда қўллаш соғлиқни сақлаш тизимида замонавий психодиагностика ва психокоррекция моделини жорий этишга хизмат қилади. Шунингдек, ҳар бир беморга ўртача 1000000-1200000 сўм маблағни тежаш имконини бериб, бюджет ва бюджетдан ташқари харажатларни оптималлаштиради.
иккинчи илмий янгилик: COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоэмоционал бузилишларнинг клиник кўринишида клиник ифодаланган хавотир ва субклиник депрессия кўрсаткичлари юқори эканлиги аниқланганлиги бўйича таклифлар 2025 йил 26 июндаги Тошкент тиббиёт академияси мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 03-25/543-т-сонли баённомаси билан тасдиқланиб, “COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоэмоционал бузилишларни психодиагностика ва психокоррекциясининг замонавий алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига киритилди.Олинган илмий натижалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техникавий кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/05-сонли хулосасига мувофиқ тасдиқланиб, 2-сон шаҳар руҳий-асаб касалликлари диспансери (2025 йил 13 май, 75/01-07/03-сонли буйруқ) ва Республика ихтисослаштирилган руҳий саломатлик илмий-амалий тиббиёт маркази психиатрия хизмати бўйича Жиззах вилояти филиалида (2025 йил 26 май, №398-сонли буйруқ) амалда қўлланилди. Ижтимоий самарадорлиги: COVID-19 инфекциясидан кейин пайдо бўлувчи психоэмоционал бузилишларнинг - хавотир, депрессия, обсессив фикрлар, мажбурий хатти-ҳаракатлар, стресс ва когнитив ўзгаришларнинг - эрта аниқланиши ва клиник таркиби бўйича тўғри баҳоланиши беморларда ҳолат оғирлашувининг олдини олади. Пандемиядан кейинги руҳий ҳолат ўз вақтида коррекция қилинса, қайта врачга мурожаат қилиш, ёрдам чақириш ҳолатлари ва айрим ҳолларда амбулатор ёки стационар даволаниш эҳтиёжи камайди. Иқтисодий самарадорлиги: COVID-19 билан боғлиқ психоэмоционал бузилишлар ўз вақтида аниқланмаса, хавотир, депрессия ва обсессив-компульсив бузилишлар кучайиб, бемор ҳолати оғирлашса, стационар ётқизишга тўғри келади. “Асаб ва рухият” илмий-амалий тиббиёт марказида ўртача даволаниш давомийлиги 10 кун бўлиб, 1 кунлик даволаниш нархи 960000 сўмни ташкил қилди. Хулоса: психоэмоционал бузилишларни эрта аниқлаш ва коррекция қилиш ҳар бир бемор учун 9600000 сўм бюджeт маблағни тежаш имконини беради. 
учинчи илмий янгилик: COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоемоционал бузилишларни шахс тури ва жинс хусусиятлари билан боғлиқлиги, яъни яққол интроверт ва интроверсияга мойилликда кўпроқ, ҳамда аёлларда кўпроқ кузатилиши исботланганлиги бўйича таклифлар 2025 йил 26 июндаги Тошкент тиббиёт академияси мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 03-25/543-т-сонли баённомаси билан тасдиқланиб, “COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоэмоционал бузилишларни психодиагностика ва психокоррекциясининг замонавий алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига киритилди. Олинган илмий натижалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техникавий кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/05-сонли хулосасига мувофиқ тасдиқланиб, 2-сон шаҳар руҳий-асаб касалликлари диспансери (2025 йил 13 май, 75/01-07/03-сонли буйруқ) ва Республика ихтисослаштирилган руҳий саломатлик илмий-амалий тиббиёт маркази психиатрия хизмати бўйича Жиззах вилояти филиалида (2025 йил 26 май, №398-сонли буйруқ) амалда қўлланилди. Ижтимоий самарадорлиги: COVID-19 билан боғлиқ психоэмоционал бузилишларда шахс тури ва гендер хусусиятларини ҳисобга олиш аҳоли орасида хавф гуруҳларини эрта аниқлаш, индивидуал профилактика чораларини самарали ташкил этиш ҳамда психоэмоционал барқарорликни сақлашга хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: COVID-19дан кейинги психоэмоционал бузилишлар (ОКБ, хавотир, инсомния, когнитив ўзгаришлар) учун анъанавий 6 ойлик комплекс даволаш - антидепрессантлар, когнитив препаратлар ва уйқу воситалари билан биргаликда 7180000 сўмни ташкил қилади. Хулоса: таклиф қилинаётган КБТни қўллаш орқали ҳар бир бемор учун 2277000 сўмдан ортиқ маблағни, умумий ҳисобда эса 6955000 сўмгача тежаш имконияти юзага келади. Бу эса COVID-19дан кейинги ОКБ, хавотир, инсомния ва когнитив ўзгаришларни дориларсиз ҳам самарали коррекция қилиш имконини беради.
тўртинчи илмий янгилик: COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган обсессив-компулсив бузилишлар ташхисланган беморларда КБТ ва Mindfullness комбинацияси монопсихофармакотерапиядан кўра самаралироқ эканлиги аниқланганлиги бўйича таклифлар 2025 йил 26 июндаги Тошкент тиббиёт академияси мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 03-25/543-т-сонли баённомаси билан тасдиқланиб, “COVID-19 инфекцияси сабабли ривожланган психоэмоционал бузилишларни психодиагностика ва психокоррекциясининг замонавий алгоритми” номли услубий тавсиянома мазмунига киритилди. Олинган илмий натижалар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техникавий кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/05-сонли хулосасига мувофиқ тасдиқланиб, клиник амалиётга жорий этилди ҳамда 2-сон шаҳар руҳий-асаб касалликлари диспансери (2025 йил 13 май, 75/01-07/03-сонли буйруқ) ва Республика ихтисослаштирилган руҳий саломатлик илмий-амалий тиббиёт маркази психиатрия хизмати бўйича Жиззах вилояти филиалида (2025 йил 26 май, №398-сонли буйруқ) амалда қўлланилди. Ижтимоий самарадорлиги: ишлаб чиқилган тиббий-психологик ёрдам модели COVID-19 туфайли юзага келган обсессив-компульсив бузилишлар, хавотир ва депрессия ҳолатларини комплекс баҳолаш ва коррекция қилиш имконини берди. Натижада беморларда эмоционал барқарорлик тикланиши, ижтимоий мослашув яхшиланиши ва руҳий саломатлик хизматларига мурожаат қилиш самарадорлиги ошгани қайд этилди. Иқтисодий самарадорлиги: тадқиқот натижаларига кўра, комплекс КБТ ва Mindfulness комбинацияси қўлланилганда ҳар бир бемор учун умумий харажатлар 9600000 сўмдан 6955 000 сўмгача қисқаргани аниқланди, яъни 2645000 сўм иқтисод қилинган. Хулоса: COVID-19 сабабли ривожланган обсессив-компульсив бузилишларда интеграциялашган тиббий-психологик ёрдам тизимини жорий этиш клиник самарадорликни ошириш, даволаш муддатини қисқартириш ва соғлиқни сақлаш тизимида сезиларли иқтисодий тежамкорликка эришиш имконини беради. Ушбу ёндашув пандемиядан кейинги руҳий саломатликни муҳофаза қилишнинг амалий ва барқарор моделини шакллантиради.