Эшкуватов Азизжон Бахтиёровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Алоқа корхоналарининг молиявий барқарорлигини ошириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.4.PhD/Iqt3541
Илмий раҳбар: Хусанов Дурбек Нишонович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси банк-молия академияси
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент кимё технологиялар институти, DSc.03/2026.31.01.I.42.02
Расмий оппонентлар: Юлдашев Обиддин Тошмурзаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Қурбанова Мафтуна Лазизовна, PhD., доц.
Етакчи ташкилот: Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади алоқа корхоналари молиявий барқарорлигини ошириш масалалари бўйича илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
корпоратив солиқ хизматини жорий этиш орқали корхонада ички солиқ назоратининг тизимли ва узлюксиз механизми шакллантирилиб, солиқ мажбуриятларини аниқ режалаштириш ва оптималлаштириш асосида молиявий оқимларнинг шаффофлиги таъминланиши, солиқ хавфларининг минималлаштирилиши ҳамда корхонанинг молиявий барқарорлик даражасининг оширилиши асосланган;
пул оқимларини барқарорлаштириш, тўлов қобилиятини мустаҳкамлаш орқали харидорлар билан ишончли ҳамкорлик муҳитини яратиш ва улар кўлами кенгайтиришда корхонада молиявий режалаштириш тизимига тўлов интизомига риоя этишни таъминловчи комплекс механизмни жорий этиш таклиф этилган;
лойиҳалар бўйича харажатларни самарали бошқариш, мажбуриятларни вақтида тўлиқ ижро этиш ва даромадлардан самарали фойдаланишда натижавийликка асосланган бюджетлаштириш тизимини жорий қилиш асосида корхонанинг молиявий барқарорлигини ошириш асосланган;
молиявий стратегиянинг алоқа корхоналарида молиявий менежментнинг самарали воситалари ва оптимал таркибини танлашнинг фойдани максималлаштириш консепсияси ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Алоқа корхоналарида молиявий барқарорликни ошириш масалалари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
корпоратив солиқ хизматини жорий этиш орқали корхонада ички солиқ назоратининг тизимли ва узлюксиз механизми шакллантирилиб, солиқ мажбуриятларини аниқ режалаштириш ва оптималлаштириш асосида молиявий оқимларнинг шаффофлиги таъминланиши, солиқ хавфларининг минималлаштирилиши ҳамда корхонанинг молиявий барқарорлик даражасининг оширилишига доир таклифи “Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУКнинг солиқ ҳисоботларини тузишда фойдаланилган (Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУКнинг 2024-йил 25 декабрдаги 12-сон маълумотномаси). Натижада, 2023 йил ўтган даври учун фойда солиғи бўйича 95,5 миллион сўм, қўшилган қиймат солиғи бўйича 56,2 миллион сўм жами 151,7 миллион сўм бюджетга қўшимча тўловлар ўтказилиши лозимлиги аниқланган;
пул оқимларини барқарорлаштириш, тўлов қобилиятини мустаҳкамлаш орқали харидорлар билан ишончли ҳамкорлик муҳитини яратиш ва улар кўлами кенгайтиришда корхонада молиявий режалаштириш тизимига тўлов интизомига риоя этишни таъминловчи комплекс механизмни жорий этиш таклифи “Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУКнинг молиявий ҳисоботларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУКнинг 2024-йил 25 декабрдаги 12-сон маълумотномаси). Натижада, 238 млн.сўм маблағ акциядорлик компанияси ихтиёрида қолдирилган ва тежаб қолинган сумма корхонани техник ва технологик янгилашга, истеʼмолчиларга хизмат турларини кўпайтириш имкониятини яратган;
лойиҳалар бўйича харажатларни самарали бошқариш, мажбуриятларни вақтида тўлиқ ижро этиш ва даромадлардан самарали фойдаланишда натижавийликка асосланган бюджетлаштириш тизимини жорий қилиш асосида корхонанинг молиявий барқарорлигини ошириш таклифи “Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУКда бизнес режа ишлаб чиқишда фойдаланилган (Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУКнинг 2024-йил 25 декабрдаги 12-сон маълумотномаси). Натижада, 2024 йил якуни бўйича “Корхона бюджетининг мукаммаллаштирилиши” натижасида тегишли лойиҳалар бўйича харажатларни самарали бошқариш, мажбуриятларни вақтида тўлиқ ижро этиш ва даромадлардан самарали фойдаланиш ҳисобига компаниянинг ихтиёрида қоладиган соф фойда миқдорининг режадагидан 13,8 фоизга ўсишига эришилган ва бунинг асосида корхона молиявий барқарорлиги ошиши таъминланган;
молиявий стратегияни шакллантириш орқали алоқа корхоналарида молиявий менежментнинг самарали усулларини ва оптимал таркибини танлаш, шу билан бирга фойдани максималлаштиришга қаратилган консепсияни ишлаб чиқиш таклифи “Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУК самарадорлигини баҳолаш мезонларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Радиоалоқа, радиоешиттириш ва телевидение марказ” ДУКнинг 2024-йил 25 декабрдаги 12-сон маълумотномаси). Натижада, корхонанинг мезонлари режасининг 2024 йил якунларига биноан бажарилиши натижалари тасдиқлашича, мутлақ ликвидлик коеффициенти режадаги 0,2 ўрнига ҳақиқатда 0,26 ни, молиявий мустақиллик коеффициенти режадаги 1,5 ўрнига ҳақиқатда 1,56 ни, меҳнат унумдорлиги режадаги 12,6 ўрнига ҳақиқатда 13,5 ни ташкил этган, экспорт параметрларини бажарилиш кўрсаткичи режаси эса 5,2 фоизга ошириб бажарилишига эришилган.