Нурова Замира Аннакуловнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Иммун система параметрлари бузилишида калифорния чувалчангидан ажратиб олинган зардобнинг самарадорлигини баҳолаш”, 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1.DSc/B315.
Илмий маслаҳатчи: Отамуродов Фурқат Абдукаримович, тиббиёт фанлари доктори, доцент. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети Термиз филиали.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти ҳузуридаги DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01 рақамли кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Кучкарова Любовь Салижановна, биологик фанлари доктори, профессор; Шахмурова Гульнара Абдуллаевна, биологик фанлари доктори, профессор; Нуралиев Неккадам Абдуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: иммун тизим кўрсаткичлари бузилишида калифорния чувалчангидан ажратиб олинган зардобнинг самарадорлигини бахолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
калифорния чувалчанги экстрактининг тажриба хайвонлари организмига иммуногенезнинг продуктив (4-кун антитаналар  шаклланиши) босқичида киритилиши уларнинг иммуномодулловчи фаоллиги самарадорлигини ошириши аниқланган;
илк бор калифорния чувалчангидан олинган экстракт (Eisenia fetida) иммунитет тизими заифлашган сичқонларда антитаналар ишлаб чиқарилиши, қон илдиз ҳужайралари ўсиши, тимус ҳужайралари пролиферациясини кучайтириши хамда  антиген рақобатининг салбий таъсирига қарши туриши сабабли  иммунитет тизими холатини меъёрлаштириши ва мувозанатини барқарорлаштириши исботланган;
илк бор калифорния чувалчанги экстракти гемолитик анемия, ўткир токсик гепатит, нурланиш касаллиги, иммобилизация холати, жисмоний зўриқиш ва алкогол заҳарланишида in vitro шароитида иммунокомпетент ҳужайраларга иммуномодулловчи таъсир кўрсатиши исботланган;
калифорния чувалчанги экстракти марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши сабабли гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсир кўрсатиши асосланган;
калифорния чувалчанги экстракти каламушларда тери яраси ва унинг термик куйишида оғриқ қолдирувчи ва хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли тери жароҳатларининг тез битишини кучайтириши   аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. Иммун тизим кўрсаткичлари бузилишида калифорния чувалчангидан ажратиб олинган зардобнинг самарадорлигини бахолашдан бўйича олинган илмий натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор калифорния чувалчанги экстрактининг тажриба хайвонлари организмига иммуногенезнинг продуктив (4-кун антитаналар  шаклланиши) босқичида киритилиши уларнинг иммуномодулловчи фаоллиги самарадорлигини ошириши аниқланганлиги бўйича «Иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш» ва «Экспериментал ҳайвонларнинг (Калифорния чувалчанглари) хусусиятлари ва экспериментал тадқиқот усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Тошкент давлат тиббиёт университети Термиз филиали Эксперт кенгашининг  2024 йил 29 апрелдаги №5-сонли  ва 2024 йил 15 майдаги №8-сонли хулосалари билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 22.04.2024 йилдаги №57-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 27.04.2024 йилдаги №50а-1-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази бўйича 10.05.2024 йилдаги №50-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Сирдарё филиали бўйича 13.05.2024 йилдаги №55-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2024 йил 25 сентябрдаги №06/55-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши иммунтанқислиги бор тажриба хайвонларида қўллаш, иккиламчи ииммунтанқисликларда иммунмодулловчи сифатида фойдаланишга имкон беради,  бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини оптималлаштиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази ва унинг Хоразм, Бухоро ва Сирдарё вилоятлари филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида  иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш ва экспериментал тадқиқот усулларини қўллаш марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсирни аниқлаш асосида иммунтанқисликни иммунокоррегирлашга, хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли беморларда тери жароҳатларининг тез битишини кучайтиришга  имкон яратади;  хулоса: калифорния чувалчанги экстрактининг тажриба хайвонлари организмига иммуногенезнинг продуктив босқичида киритилиши уларнинг иммуномодулловчи фаоллиги самарадорлигини ошириши асосланган; 
иккинчи илмий янгилик: илк бор калифорния чувалчангидан олинган экстракт (Eisenia fetida) иммунитет тизими заифлашган сичқонларда антитаналар ишлаб чиқарилиши, қон илдиз ҳужайралари ўсиши, тимус ҳужайралари пролиферациясини кучайтириши хамда  антиген рақобатининг салбий таъсирига қарши туриши сабабли  иммунитет тизими холатини меъёрлаштириши ва мувозанатини барқарорлаштириши исботланганлиги бўйича «Иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш» ва «Экспериментал ҳайвонларнинг (Калифорния чувалчанглари) хусусиятлари ва экспериментал тадқиқот усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Тошкент давлат тиббиёт университети Термиз филиали Эксперт кенгашининг  2024 йил 29 апрелдаги №5-сонли  ва 2024 йил 15 майдаги №8-сонли хулосалари билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 22.04.2024 йилдаги №57-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 27.04.2024 йилдаги №50а-1-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази бўйича 10.05.2024 йилдаги №50-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Сирдарё филиали бўйича 13.05.2024 йилдаги №55-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2024 йил 25 сентябрдаги №06/55-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши иммунтанқислиги бор тажриба хайвонларида қўллаш, иккиламчи ииммунтанқисликларда иммунмодулловчи сифатида фойдаланишга имкон беради,  бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини оптималлаштиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази ва унинг Хоразм, Бухоро ва Сирдарё вилоятлари филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида  иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш ва экспериментал тадқиқот усулларини қўллаш марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсирни аниқлаш асосида иммунтанқисликни иммунокоррегирлашга, хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли беморларда тери жароҳатларининг тез битишини кучайтиришга  имкон яратади;   хулоса: калифорния чувалчангидан олинган экстракт иммунитет тизими заифлашган хайвонлада антитаналар ишлаб чиқарилиши, қон илдиз ҳужайралари ўсиши, тимус ҳужайралари пролиферациясини кучайтириши хамда  антиген рақобатининг салбий таъсирига қарши туриши сабабли  иммунитет тизими холатини меъёрлаштириши ва мувозанатини барқарорлаштириши асосланган;
учинчи илмий янгилик: илк бор калифорния чувалчанги экстракти гемолитик анемия, ўткир токсик гепатит, нурланиш касаллиги, иммобилизация холати, жисмоний зўриқиш ва алкогол заҳарланишида in vitro шароитида иммунокомпетент ҳужайраларга иммуномодулловчи таъсир кўрсатиши исботланганлиги бўйича «Иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш» ва «Экспериментал ҳайвонларнинг (Калифорния чувалчанглари) хусусиятлари ва экспериментал тадқиқот усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Тошкент давлат тиббиёт университети Термиз филиали Эксперт кенгашининг  2024 йил 29 апрелдаги №5-сонли  ва 2024 йил 15 майдаги №8-сонли хулосалари билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 22.04.2024 йилдаги №57-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 27.04.2024 йилдаги №50а-1-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази бўйича 10.05.2024 йилдаги №50-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Сирдарё филиали бўйича 13.05.2024 йилдаги №55-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2024 йил 25 сентябрдаги №06/55-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши иммунтанқислиги бор тажриба хайвонларида қўллаш, иккиламчи ииммунтанқисликларда иммунмодулловчи сифатида фойдаланишга имкон беради,  бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини оптималлаштиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази ва унинг Хоразм, Бухоро ва Сирдарё вилоятлари филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида  иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш ва экспериментал тадқиқот усулларини қўллаш марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсирни аниқлаш асосида иммунтанқисликни иммунокоррегирлашга, хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли беморларда тери жароҳатларининг тез битишини кучайтиришга  имкон яратади;   хулоса: калифорния чувалчанги экстракти гемолитик анемия, ўткир токсик гепатит, нурланиш касаллиги, иммобилизация холати, жисмоний зўриқиш ва алкогол заҳарланишида in vitro шароитида иммунокомпетент ҳужайраларга иммуномодулловчи таъсир кўрсатиши асосланган;
тўртинчи илмий янгилик: илк бор калифорния чувалчанги экстракти марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши сабабли гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсир кўрсатиши асосланганлиги бўйича «Иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш» ва «Экспериментал ҳайвонларнинг (Калифорния чувалчанглари) хусусиятлари ва экспериментал тадқиқот усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Тошкент давлат тиббиёт университети Термиз филиали Эксперт кенгашининг  2024 йил 29 апрелдаги №5-сонли  ва 2024 йил 15 майдаги №8-сонли хулосалари билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 22.04.2024 йилдаги №57-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 27.04.2024 йилдаги №50а-1-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази бўйича 10.05.2024 йилдаги №50-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Сирдарё филиали бўйича 13.05.2024 йилдаги №55-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2024 йил 25 сентябрдаги №06/55-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши иммунтанқислиги бор тажриба хайвонларида қўллаш, иккиламчи ииммунтанқисликларда иммунмодулловчи сифатида фойдаланишга имкон беради,  бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини оптималлаштиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази ва унинг Хоразм, Бухоро ва Сирдарё вилоятлари филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида  иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш ва экспериментал тадқиқот усулларини қўллаш марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсирни аниқлаш асосида иммунтанқисликни иммунокоррегирлашга, хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли беморларда тери жароҳатларининг тез битишини кучайтиришга  имкон яратади;   хулоса: калифорния чувалчанги экстракти марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши сабабли гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсир кўрсатиши асосланган;
бешинчи илмий янгилик: илк бор калифорния чувалчанги экстракти каламушларда тери яраси ва унинг термик куйишида оғриқ қолдирувчи ва хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли тери жароҳатларининг тез битишини кучайтириши   аниқланганлиги бўйича «Иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш» ва «Экспериментал ҳайвонларнинг (Калифорния чувалчанглари) хусусиятлари ва экспериментал тадқиқот усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Тошкент давлат тиббиёт университети Термиз филиали Эксперт кенгашининг  2024 йил 29 апрелдаги №5-сонли  ва 2024 йил 15 майдаги №8-сонли хулосалари билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Бухоро филиали бўйича 22.04.2024 йилдаги №57-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 27.04.2024 йилдаги №50а-1-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази бўйича 10.05.2024 йилдаги №50-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Сирдарё филиали бўйича 13.05.2024 йилдаги №55-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2024 йил 25 сентябрдаги №06/55-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши иммунтанқислиги бор тажриба хайвонларида қўллаш, иккиламчи ииммунтанқисликларда иммунмодулловчи сифатида фойдаланишга имкон беради,  бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини оптималлаштиришга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази ва унинг Хоразм, Бухоро ва Сирдарё вилоятлари филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида  иммун тизими параметрлари бузилган ҳолатларда Калифорния чувалчангидан олинган экстрактнинг самарадорлигини баҳолаш ва экспериментал тадқиқот усулларини қўллаш марказий ва периферик лимфоид аъзолардаги умумий ҳужайра популяцияси, шунингдек, интакт ва тажрибавий хайвонларда эритропоэз ва лейкопоэзни индукциялаши гемапоэз ва иммуногенезга тизимли модуляцион таъсирни аниқлаш асосида иммунтанқисликни иммунокоррегирлашга, хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли беморларда тери жароҳатларининг тез битишини кучайтиришга  имкон яратади;  хулоса: калифорния чувалчанги экстракти тери яраси ва унинг термик куйишида оғриқ қолдирувчи ва хужайралар пролиферациясини кучайтириш хусусиятлари сабабли тери жароҳатларининг тез битишини кучайтириши  асосланган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish