Карабаева Маржона Аминжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): "Темир танқислиги анемияси билан касалланган туғадиган аёлларда туғруқ жараёнини бузилишининг патогенетик асослари", 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/Tib2609.
Илмий рахбар: Худоярова Дилдора Рахимовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12. Tib.17.01.
Расмий оппонентлар:  Зокирова Нодира Исламовна, тиббиёт фанлари  доктори, профессор; Ихтиярова Гулчехра Акмаловна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат тиббиёт унверситети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади темир танқислик анемиясининг билан касалланган туғаётган аёлларнинг реактивлигига боғлиқ ҳолда туғруқ жараёнининг бузилишларининг патогенетик асосларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
туғаётган аёлларда темир танқислик анемиясининг даражасига боғлиқ ҳолда симпатоадренал тизимнинг активлигини ортиб бориши, адаптив реактивлигини бузилиши ва идора этиш жараёнини марказланиши, туғиш даврининг давомийлигини қисқаришига, туғруқнинг биринчи, иккинчи даврини тезлашишига, учинчи даврини эса секинлашишига, бачадон инволюциясини кечикишига олиб келиши аниқланган;
ўрта ва оғир даражали темир танқислиги анемияси билан касалланган ўта юқори зўриқишли дезадаптив реактивликка эга туғаётган аёлларда ривожланган гематометрани юзага келишида прооксидант хамда эндоген интоксикация кўрсаткичларининг ошиши, антиоксидант тизими фаоллигининг ва оқсилнинг чидамлилик коэффициентининг пасайиши натижасида келиб чиқиши асосланган;
темир танқислиги анемияси билан касалланган туғаётган аёлларда ҳомила-йўлдош, МДА-каталаза ва оқсилни чидамлилик коэффициентлари хамда симпатик (LF%%),  парасимпатик (HF%%) нерв тизими ва  гуморал бошқаруви (VLF%%) нисбий кўрсаткичлари  прогностик маркер бўлиб хизмат қилиши исботланган;
темир танқислик анемиясини даражасига боғлиқ ҳолда туғруқ жараёнларини олиб бориш, туғиш жараёнидаги ва туғишдан кейинги асоратларни камайтириш ва олдини олиш мақсадида ҳомила-йўлдош коэффициентини, гематометрани ривожланишини ва нейрогуморал бошқарувни бузилишини эътиборга олган холда терапевтик чора тадбирларни ишлаб чиқиш зарурлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Темир танқислиги анемияси билан касалланган туғадиган аёлларда туғруқ жараёнини бузилишининг патогенетик асосларини ўрганиш бўйича илмий тадқиқот натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: туғаётган аёлларда темир танқислик анемиясининг даражасига боғлиқ ҳолда симпатоадренал тизимнинг активлигини ортиб бориши ва идора этиш жараёнини марказлашиши туғиш даврининг давомийлигини қисқаришига, туғишнинг биринчи, иккинчи даврини тезлашишига,учинчи даврини секинлашишига, бачадон инволюциясини кечикишига олиб келишини аниқланганлиги бўйича таклифлар,  Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 26-феврал 2025-йил 7 -сонли Илмий кенгашининг қарори билан тасдиқланган. “Темир танқислик анемияси билан касалланган туғадиган аёлларда туғруқ жараёнини автоном нерв тизимининг реактивлигига боғлиқ ҳолда олиб бориш” номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Олинган натижалар Самарқанд вилояти Пастдарғом тумани  ТТБ бошқармаси акушерлик бўлими амалиётига жорий қилинган 2025 -йил 15-апрелдаги 1527-7101-ТВ/2025-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослашган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт муассасаси Андижон филиалига 2025- йил 18-апрелидаги  18/46 буйруғи билан жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17-ноябр 29/45-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: темир танқислик анемияси билан касалланган туғаётган аёлларнинг реактивлигига боғлиқ ҳолда туғруқ жараёнининг бузилишларининг патогенетик асосларини аниқлаш натижасида туғруқ жараёнларини башорат қилиш, ўз вақтида келиб чиқадиган асоратларни аниқлаш, профилактикасини оптималлаштириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлик: темир танқислик анемиясининг билан касалланган туғаётган аёлларнинг реактивлигига боғлиқ ҳолда туғруқ жараёнининг бузилишларининг патогенетик асосларини аниқлаш натижасида, туғдириш тактикасини тўғри танлаш орқали касалхонада беморларнинг ётоқ куни муддати 2 кунга қисқарди ва ҳар бир беморга 83010 сўмни маблағ иқтисод қилинди.
 иккинчи илмий янгилик: ўрта ва оғир даражали темир танқислиги анемияси билан касалланган ўта юқори зўриқишли дезадаптив реактивликка эга туғаётган аёлларда юзага келган гематометрани юзага келишида прооксидант, эндоген интоксикация кўрсаткичини ошиши, антиоксидант тизимини активлигини, оқсилни чидамлилик коэффицентини пасайишини тутган ўрнини баҳоланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 26-феврал 2025-йил 7 -сонли Илмий кенгашининг қарори билан тасдиқланган. “Темир танқислиги анемияси билан касалланган туғадиган аёлларда туғруқ жараёнини бузилишини прогнозлаш” номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Олинган натижалар Самарқанд вилояти Пастдарғом тумани  ТТБ бошқармаси акушерлик бўлими амалиётига жорий қилинган 2025-йил 15-апрелидаги 1527-7101-ТВ/2025-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослашган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт муассасаси Андижон филиалига 2025-йил 18-апрелидаги 18/46 буйруғи билан жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025-йил 17-ноябридаги 29/45-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: темир танқислик анемиясининг енгил, ўрта оғир, оғир даражаси билан касалланган туғаётган аёлларда туғруқ жараёнини ўзгаришларидаги ўзаро муносабатларининг бузилишини патогенетик асосларини ёритилиш асосида туғруқ жараёнини олиб бориш ва даволаш механизмлари ишлаб чиқилди. Иқтисодий самарадорлик: темир танқислик анемиясининг билан касалланган туғаётган аёлларда анемия даражасини аниқлаш орқали бу ҳолатларни ўз вақтида ва мақсадли коррекция қилиш ҳисобига стационар даволанишнинг ўртача давомийлиги 2 ётоқ кунга қисқарди, бу эса ҳар бир беморга бюджет маблағларини тежаш имконини берди.
учинчи илмий янгилик: темир танқислиги анемияси билан касалланган туғаётган аёлларда ҳомила-йўлдош коэффициентини пасайиши асосида, темир танқислик анемиясининг даражасини, МДА-каталаза коэффициентини ва МСМ254-ни ортиб бориши, оқсилни чидамлилик коэффициентини  пасайиб боришига боғлиқлигини баҳоланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 26-феврал 2025-йил 7 -сонли Илмий кенгашининг қарори билан тасдиқланган. “Темир танқислик анемияси билан касалланган туғадиган аёлларда туғруқ жараёнини автоном нерв тизимининг реактивлигига боғлиқ ҳолда олиб бориш” номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Олинган натижалар Самарқанд вилояти Пастдарғом тумани  ТТБ бошқармаси акушерлик бўлими амалиётига жорий қилинган 2025-йил 15-апрелидаги 1527-7101-ТВ/2025-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослашган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт муассасаси Андижон филиалига 2025-йил 18-апрелидаги 18/46 буйруғи билан жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025-йил 17-ноябридаги 29/45-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: темир танқислик анемиясининг билан касалланган туғаётган аёлларда ҳомила-йўлдош коэффициентини, анемияг даражасини, МДА-каталаза коэффициентини ва МСМ254-ни, оқсилни чидамлилик коэффициентини  аниқлаш натижасида аёлларни индивидуал ёндашув асосида олиб бориш таъминланди.Иқтисодий самарадорлик: комплекс даволаш ва профилактика чора тадбирларни қўллаш орқали туғруқ асоратларини даволаш билан боғлиқ харажатларни камайтириш имконини берди. 
тўртинчи илмий янгилик: темир танқислик анемиясини даражасига боғлиқ ҳолда туғруқ даврларида, ҳомила-йўлдош коэффициентини пасайишида, бачадон инволюциясини кеч қолишида, гематометрани юзага келишида, ҳолсизлик синдромини олдини олишда ва нейрогуморал бошқарувни бузилишини аниқлашда, функционал ҳолат индекси, симпатик нерв тизимини нисбий кўрсаткичи (LF%%), гуморал бошқарувни нисбий кўрсаткичи (VLF%%), парасимпатик нерв тизимининг нисбий кўрсаткичи (HF%%) прогнозтик маркер бўлиб ҳизмат қилишини баҳоланганлиги бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университетининг 26-феврал 2025-йил 7 -сонли Илмий кенгашининг қарори билан тасдиқланган. “Темир танқислиги анемияси билан касалланган туғадиган аёлларда туғруқ жараёнини бузилишини прогнозлаш” номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Олинган натижалар Самарқанд вилояти Пастдарғом тумани  ТТБ бошқармаси акушерлик бўлими амалиётига жорий қилинган 2025-йил 15-апрелидаги 1527-7101-ТВ/2025-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослашган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт муассасаси Андижон филиалига 2025-йил 18-апрелидаги 18/46 буйруғи билан жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025-йил 17-ноябридаги 29/45-сонли хулосасига кўра). Ижтимоий самарадорлиги: темир танқислик анемиясини даражасига боғлиқ ҳолда туғруқ даврларини олиб бориш натижасида госпитализация кунини қисқариши, анестезиологик таъсирлар эҳтиёжининг камайиши ҳамда туғруқдан кейинги даврда аёлларни тикланиш даврини сезилари камайишини таъминланди. Иқтисодий самарадорлиги: темир танқислик анемиясини даражасига боғлиқ ҳолда ҳомиладорликни олиб бориш  ҳисобига ҳар бир аёл учун стационарда ётиш ва анестезия харажатлари тежами таъминлади.