Сағдиев Хасан Турди ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қуритилган сут олиш технологиясини такомиллаштириш”, 02.00.17 - Қишлоқ хўжалик ва озиқ-овқат маҳсулотларига ишлов бериш, сақлаш ҳамда қайта ишлаш технологиялари ва биотехнологиялари (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.1.PhD/Т2806.
Илмий раҳбар: Назаров Комолжон Каримович, биология фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассасалар номи, ИК рақами: Тошкент кимё-технология институти, DSc.03/2025.27.12.Т.42.01.
Расмий оппонентлар: Серкаев Қамар Пардаевич, техника фанлари доктори, доцент; Қаршиев Толиб Овлаевич, биология фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот номи: Наманган давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ултратовушли гомогенизатордан фойдаланиб, узоқ сақланувчи, таркиби барқарор, сув қўшилганда тез тикланувчи қуруқ сут олиш технологиясини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
пастеризациялаш ва пуркаб қуритиш харорат режимларини сутнинг ораганолептик ва физик-кимёвий кўрсаткичларига таъсири аниқланиб, ултратовушли гомогенизаторда қайта ишлаш натижасида сут таркибидаги ёғ компонентлари дисперслигини (майда, бир хил жинсли) 30 %-гача ошириши, сақлаш жараёнида ёғ компонентларини сутни устки қисмига чиқшини олдини олиши исботланган;
ултратовушли гомогенизаторда қайта ишланган сутда оксидланиш жараёнлари секинлашиши исботланиб, қуруқ сутни қолдиқ намлиги ва сут кукунларининг физик-кимёвий кўрсаткичларига кўра оптимал иссиқлик режимлари аниқланган;
қуритилган сут кукунларидаги термодеструктив ўзгаришларни таҳлил қилиш билан пуркаб қуритгиш жараёнига аниқланиб, термик ишлов берилган қайта тикланган қуруқ сут эритмаларининг динамик ёпишқоқлиги аниқланиб, лизин ва казеин миқдорининг 13 % гача камайиши асосланган;
узоқ сақланувчи, таркиби барқарор, сув қўшилганда тез тикланувчи, озиқ-овқат саноатида кенг фойдаланиланиладиган қуруқ сут ишлаб чиқариш технологияси такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Оқсилга бой, таркиби барқарор, сувда тез эрийдиган қуруқ сут кукуни ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
сутни пуркаб қуритиш технологияси «ФРУИЦ ДРИЕД ИННО ТЕЧ» МЧЖда ишлаб чиқаришга жорий қилинган («Ўзбекистон озиқ-овқат саноати уюшмаси»нинг 2025 йил 30 -майдаги 59-30/05-25-сонли маълумотномаси). Натижада, иссиқлик агентини узатиш тезлиги 10 м/сек бўлганда 80 С да сувда тез эрийдиган қуруқ сут ишлаб чиқариш имконини берган;
таркиби барқарор, оқсилга бой қуруқ сут кукуни олиш технологияси «ФРУИЦ ДРИЕД ИННО ТЕЧ» МЧЖда ишлаб чиқаришга жорий қилинган («Ўзбекистон озиқ-овқат саноати уюшмаси»нинг 2025 йил 30 майдаги 59-30/05-25-сонли маълумотномаси). Натижада, термик ишлов берилган лизин ва казеин миқдори 13 % гача камайтирилган қуруқ сут кукуни ишлаб чиқариш имконини берган.