Алимухамедов Джахангир Джамаловичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Оёқ чуқур веналари ўткир тромбози бўлган беморларни даволаш усулларини оптималлаштириш», 14.00.40 – Шошилинч тиббиёт (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.1.PhD/Tib2591.
Илмий раҳбар: Муминов Шуҳрат Манапович, тиббиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.18.01.
Расмий оппонентлар: Ирназаров Акмал Абдуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Шарипова Висолат Ҳамзаевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот номи: Жанубий Урал давлат тиббиёт университети (Россия Федерацияси).
Диссертация йўналиши амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади чов бурмасидан пастидаги оёқ чуқур веналари ўткир тромбозида ташхис ва даволаш алгоритмини такомиллаштириш орқали беморларни даволаш самарасини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
оёқларнинг чов бурмасидан пастда жойлашган чуқур веналари ўткир тромбозининг клиник кечиш хусусиятлари, асоратлари ва даволашнинг ижобий натижалари ўпка артерияси тромбоэмболияси ривожланиши, кечиши ва ундан стационар ичидаги ўлим кўрсаткичлари билан патогенетик жиҳатдан узвий боғлиқлиги асосланган;
оёқларнинг чов бурмасидан пастда жойлашган чуқур веналари ўткир тромбози ўпка артерияси тромбоэмболияси билан асорратланишида тромбнинг флотацияланувчи ва деворолди шакллари, тромботик массаларнинг паст зичлиги, тромбнинг юқори учдан бир қисми сон венасининг даражасида проксимал жойлашиши ҳамда олдин ўпка артерияси тромбоэмболияси ўтказилганлиги каби омилларнинг юқори прогностик аҳамияти асосланган;
чов бурмасидан пастдаги оёқ чуқур веналари ўткир тромбозида таклиф этилган сон венасини чуқур сон венаси билан конфлюэнсидан пастдаги сатҳида сўрилувчи ип билан боғлаш усулининг самарадорлиги боғланган томирнинг эндотелийсини сақланиши ва томир бўшлигининг кейинчаликда қайта очилиши туфайли қон оқими тикланиши ҳисобига исботланган;
таклиф этилган оёқларнинг чов бурмасидан пастда жойлашган чуқур веналари ўткир тромбозида ташхислаш ва даволаш тактикасини танлашга йўналтирилган шахсийлаштирилган алгоритмининг самарадорлиги тромбнинг асосий эхографик параметрлари ва клиник аломатларини мажмуавий баҳолаш тамойилига таянган ҳолда даволаш тактикасини индивидуаллаштириш, тромбоэмболик асоратлар частотаси ҳамда стационар даволаш муддатларини ишончли камайтириш ҳисобига исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ушбу тадқиқот натижалари оёқ чуқур веналари ўткир тромбози билан оғриган беморларни даволаш жараёнини такомиллаштиришга қаратилган (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг хулосаси, 27.03.2025 й. дан № 2-баённома):
биринчи илмий янгилик: оёқларнинг чов бурмасидан пастда жойлашган чуқур веналари ўткир тромбозининг клиник кечиш хусусиятлари, асоратлари ва даволашнинг ижобий натижалари ўпка артерияси тромбоэмболияси ривожланиши, кечиши ва ундан стационар ичидаги ўлим кўрсаткичлари билан патогенетик жиҳатдан узвий боғлиқлиги асосланганлиги Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Фарғона (18.09.2025 йилдаги № 412-сонли буйруқ) ва Бухоро (11.09.2025 йилдаги № 384-сонли буйруқ) вилоят филиалларининг клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: олинган маълумотлар шошилинч ангиохирургик ёрдам кўрсатиш сифатини объектив баҳолаш, ўпка артерияси тромбоэмболиясидан ўлимни камайтиришга қаратилган чора-тадбирларни режалаштириш учун илмий асос яратди. Иқтисодий самарадорлиги: ўпка артерияси тромбоэмболиясидан ўлимнинг 11,7 мартага камайиши ва ўртача стационар даволаниш муддатининг 14,2±3,8 дан 10,6±2,5 кунга қисқариши соғлиқни сақлаш ресурсларини сезиларли даражада тежайди; госпитализация муддатини қисқартиришдан олинадиган ҳисобланган иқтисодий самара ҳар бир беморга ўртача 350000 сўм, тадқиқот кесимида эса 132,65 млн сўм миқдорида иқтисодий самарага эришишга имкон яратган.
иккинчи илмий янгилик: оёқларнинг чов бурмасидан пастда жойлашган чуқур веналари ўткир тромбози ўпка артерияси тромбоэмболияси билан асорратланишида тромбнинг флотацияланувчи ва деворолди шакллари, тромботик массаларнинг паст зичлиги, тромбнинг юқори учдан бир қисми сон венасининг даражасида проксимал жойлашиши ҳамда олдин ўпка артерияси тромбоэмболияси ўтказилганлиги каби омилларнинг юқори прогностик аҳамияти асосланганлиги Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Фарғона (18.09.2025 йилдаги № 412-сонли буйруқ) ва Бухоро (11.09.2025 йилдаги № 384-сонли буйруқ) вилоят филиалларининг клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: ишлаб чиқилган мезонларни қўллаш тромбнинг эхографик хусусиятлари асосида ўпка артерияси тромбоэмболияси хавфи юқори беморларни эрта аниқлаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш ва ташхис хатолари сонини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: таклиф этилган мезонлар бўйича ташхис ва даволаш тактикасини аниқлаш госпитализация муддатини қисқартиришга имкон берди; вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик муддатини қисқартириш ва асоратлар частотасини камайтириш ҳисобига 78000000 сўм миқдорида иқтисодий тежамкорлик таъминланди;
учинчи илмий янгилик: чов бурмасидан пастдаги оёқ чуқур веналари ўткир тромбозида таклиф этилган сон венасини чуқур сон венаси билан конфлюэнсидан пастдаги сатҳида сўрилувчи ип билан боғлаш усули илмий асосланди ва Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Фарғона (18.09.2025 йилдаги № 412-сонли буйруқ) ва Бухоро (11.09.2025 йилдаги № 384-сонли буйруқ) вилоят филиалларининг клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: сон венасини боғлаш усули техник жиҳатдан содда, пликацияга нисбатан камроқ жароҳатловчи ва маҳаллий анестезия остида бажарилиши ҳисобига анестезиологик хавфини камайтириш ва ўпка артерияси тромбоэмболиясини жарроҳлик профилактикасига кўрсатмаларни кенгайтиради. Иқтисодий самарадорлиги: сон венасини боғлаш усулини қўллаш орқали жарроҳлик асоратлари частотасини 16,0% дан 9,2% гача камайтириш ва ўртача стационар даволаниш муддатини қисқартириш ҳисобига 64000000 сўм миқдорида иқтисодий тежамкорлик таъминланди.
тўртинчи илмий янгилик: таклиф этилган оёқларнинг чов бурмасидан пастда жойлашган чуқур веналари ўткир тромбозида ташхислаш ва даволаш тактикасини танлашга йўналтирилган шахсийлаштирилган алгоритми асосида электрон дастур ишлаб чиқилди ва Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий марказининг Фарғона (18.09.2025 йилдаги № 412-сонли буйруқ) ва Бухоро (11.09.2025 йилдаги № 384-сонли буйруқ) вилоят филиалларининг клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: алгоритм беморларни эмбологенлик даражасига кўра ўз вақтида стратификация қилиш ва индивидуал даволаш усулини танлашга имкон берди. Иқтисодий самарадорлиги: шахсийлаштирилган алгоритмни қўллаш ўртача стационар даволаниш муддатини 14,2±3,8 дан 10,6±2,5 ойка-кунгача қисқартириш ҳисобига кузатув даврида 142000000 сўм миқдорида иқтисодий тежамкорликни таъминланди.
