Мухамедова Шохиста Юсупжон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўртача пасайган ва сақланган отиш фракцияли СЮЕ бор беморларда СБК кечишига SGLT-2 ингибиторларининг таъсири», 14.00.06 – Кардиология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.1.PhD/Tib 3316.
Илмий раҳбар: Муллабаева Гузал Учкуновна, тиббиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт маркази.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.09.01.
Расмий оппонентлар: Мухамедова Муяссар Гафурджановна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Эргашев Максуд Атабаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадкиқотнинг мақсади:
турли фенотипли сурункали юрак етишмовчилиги билан оғриган беморларда буйрак дисфункциясининг хусусиятларини аниқлаш ва SGLT-2 (эмпаглифлозин) нинг нефропротектив хусусиятларини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
сурункали буйрак касаллиги ва сурункали юрак етишмовчилиги мавжуд беморларда буйрак дисфункцияси маркерлари (цистатин С, креатинин, коптокчалар фильтрация тезлиги креатинин-цистатин бўйича (КФТкр-цис)) нинг чап қоринча қисқарувчанлик қобилияти кўрсаткичлари, чап қоринча диастолик дисфункцияси ҳамда NT-proBNP даражаси билан ўзаро боғлиқлиги аниқланган; 
сурункали буйрак касаллиги ва сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда коптокчалар фильтрация тезлигининг NT-proBNP билан тескари корреляцион боғлиқлиги ва ушбу биомаркернинг турли фенотипли сурункали юрак етишмовчилигида буйрак дисфункциясини башоротловчи чегаравий қийматлари (cut-off)  аниқланган;
илк бор сурункали юрак етишмовчилиги чап қоринча отиш фракцияси>40% ва сурункали буйрак касаллиги С3 бўлган беморларда эмпаглифлозин ва унинг турли комбинацияларини қўллаш қиёсий баҳоланиб, унинг ренопротектив самарадорлиги ва чап қоринча ремоделланишига ижобий таъсири биомаркерлар - цистатин С, креатинин - цистатин бўйича коптокчалар фильтрация тезлиги, креатинин, альбуминурия, NT-proBNP ва эхокардиографик кўрсаткичлар ижобий динамикаси асосида намоён бўлиши аниқланган;
илк бор эмпаглифлозин+сакубитрил/валсартаннинг комбинацияси эмпаглифлозин +иАПФ/АРА комбинациясидан сурункали буйрак касаллиги С3 билан биргаликда кечувчи ўртача пасайган ва сақланган отиш фракцияли  сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда комплекс нефропротектор сифатида устунлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: 
Ўртача пасайган ва сақланган отиш фракцияли СЮЕ бор беморларда СБК кечишига SGLT-2 ингибиторларининг таъсири бўйича тадқиқотнинг илмий натижаларига (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашнинг Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2026 йил 16 феврал 3-сонли йиғилиш баённомаси) кўра: 
биринчи илмий янгилик: сурункали буйрак касаллиги ва сурункали юрак етишмовчилиги мавжуд беморларда буйрак дисфункцияси маркерлари (цистатин С, креатинин, коптокчалар фильтрация тезлиги креатинин-цистатин бўйича (КФТкр-цис)) нинг чап қоринча қисқарувчанлик қобилияти кўрсаткичлари, чап қоринча диастолик дисфункцияси ҳамда NT-proBNP даражаси билан ўзаро боғлиқлиги аниқланганлиги Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт марказининг Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025-йил 24-апрелдаги 3-сонли баённомаси билан тасдиқланган "Ўртача пасайган отиш фракциясили сурункали юрак етишмовчилиги мавжуд беморларда нефропротекцияни оптималлаштириш" услубий тавсиянома мавмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Оролбўйи ихтисослаштирилган кардиология ва кардиожарроҳлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг 2025-йил 2-майдаги 73-сонли буйруғи ва Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025-йил 29-апрель  49-сонли буйруғи жорий қилиш далолатномасига асосан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморлар орасида буйрак етишмовчилиги бўлган беморларни эрта аниқлаш, уларни буйрак етишмовчилигининг оғирлигига қараб хавф стратификацияси бўйича тақсимлаш, оптимал даволаш усулини танлаш ва буйрак етишмовчилиги ривожланишининг олдини олиш, даволаш чора-тадбирлари самарадорлигини оширишга, юрак-қон томир ва буйрак касалликларининг салбий оқибатларини камайтиришга ва беморларнинг ҳаёт прогнози ва сифатини яхшилашга ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлиги: сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда сурункали буйрак касаллигини эрта аниқлаш сурункали буйрак касаллиги қарши дори-дармонларга бўлган эҳтиёжнинг камайишига олиб келиб, бу соҳада меҳнатга лаёқатсизлик, ногиронлик ва даволашга қаратилган чора-тадбирларга бўлган талабни камайишига олиб келиши ҳисобига иқтисод қилишга эришилган. Бу эса хар ойда сурункали юрак етишмовчилигига қарши дори воситаларига сарфланадиган ўрта ҳисобда 548000 сўмни тежаш имконини берди.
иккинчи илмий янгилик: сурункали буйрак касаллиги ва сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда коптокчалар фильтрация тезлигининг NT-proBNP билан тескари корреляцион боғлиқлиги ва ушбу биомаркернинг турли фенотипли сурункали юрак етишмовчилигида буйрак дисфункциясини башоротловчи чегаравий қийматлари (cut-off) аниқланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт марказининг Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025-йил 24-апрелдаги 3-сонли баённомаси билан тасдиқланган "Ўртача пасайган отиш фракцияли сурункали юрак етишмовчилиги мавжуд беморларда нефропротекцияни оптималлаштириш" услубий тавсиясномаси мазмунига сингдирилган. Ушбу таклиф Оролбўйи ихтисослаштирилган кардиология ва кардиожарроҳлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг 2025-йил 2-майдаги 73-сонли буйруғи ва Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025-йил 29-апрель  49-сонли буйруғи жорий қилиш далолатномасига асосан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда NT-proBNP ва цистатин C ни аниқлаш буйрак фаолияти бузилиш ҳолатларини эрта аниқлаш, уларнинг хавф стратификацияси, оптимал даволаш усулини танлаш ва буйрак фаолияти бузилганлигининг ривожланишининг олдини олиш учун муҳимдир, бу эса ўз навбатида беморларда ногиронликнинг олдини олишга ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлиги: сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда NT-proBNP ва цистатин C нинг чегаравий қийматлари сурункали буйрак касаллигини эрта босқичини башорат қилишга хизмат қилади ва шу билан ҳар бир бемор учун 548000 сўм миқдорида умумий иқтисодий тежаш имконини берди. 
учинчи илмий янгилик: илк бор сурункали юрак етишмовчилиги чап қоринча отиш фракцияси>40% ва сурункали буйрак касаллиги С3 бўлган беморларда эмпаглифлозин ва унинг турли комбинацияларини қўллаш қиёсий баҳоланиб, унинг ренопротектив самарадорлиги ва чап қоринча ремоделланишига ижобий таъсири биомаркерлар - цистатин С, креатинин - цистатин бўйича коптокчалар фильтрация тезлиги, креатинин, альбуминурия, NT-proBNP ва эхокардиографик кўрсаткичлар ижобий динамикаси асосида намоён бўлиши аниқланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт марказининг Мувофиқлаштирувчи експерт кенгашининг 2025-йил 24-апрелдаги 3-сонли баённомаси билан тасдиқланган "Ўртача пасайган отиш фракцияли сурункали юрак етишмовчилиги мавжуд беморларда нефропротекцияни оптималлаштириш" услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Оролбўйи ихтисослаштирилган кардиология ва кардиожарроҳлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг 2025-йил 2-майдаги 73-сонли буйруғи ва Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025-йил 29-апрель  49-сонли буйруғи жорий қилиш далолатномасига асосан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлик: Эмпаглифлозинни кардио- ва нефропротектив мақсадда кунига 10 мг дозада қўллаш, унинг юрак ва буйрак фаолиятига ижобий таъсирини, натижада юрак ва буйрак маркерларининг яхшиланишига олиб келади. Бу сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда сурункали буйрак касаллигини ривожланишининг олдини олиш учун муҳим аҳамият касб этади. Иқтисодий самарадорлиги: сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда сурункали буйрак касаллигини ўз вақтида ташхислаш ва унинг авж олишини олдини олиш ҳар бир бемор учун 548000 сўм миқдорида умумий иқтисодий тежаш имконини берди;
тўртинчи илмий янгилик: илк бор эмпаглифлозин+сакубитрил/валсартаннинг комбинацияси эмпаглифлозин +иАПФ/АРА комбинациясидан сурункали буйрак касаллиги С3 билан биргаликда кечувчи ўртача пасайган ва сақланган отиш фракцияли  сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда комплекс нефропротектор сифатида устунлиги аниқланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт марказининг Мувофиқлаштирувчи ‘ксперт кенгашининг 2025-йил 24-апрелдаги 3-сонли баённомаси билан тасдиқланган "Ўртача пасайган отиш фракциясили сурункали юрак етишмовчилиги мавжуд беморларда нефропротекцияни оптималлаштириш" услубий тавсияномаси мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Оролбўйи ихтисослаштирилган кардиология ва кардиожарроҳлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг 2025-йил 2-майдаги 73-сонли буйруғи ва Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025-йил 29-апрель  49-сонли буйруғи жорий қилиш далолатномасига асосан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: эмпаглифлозин + сакубитрил/валсартан комбинациясидан фойдаланиш сурункали буйрак касаллигининг авж олиши секинлашишига олиб келиши, бу эс ўз навбатида  беморлар учун ҳам руҳий, ҳам жисмоний жиҳатдан сезиларли даражада травматик бўлган буйрак ўринбосувчи терапияга бўлган эҳтиёжни ортга суришга орқали ифодаланади. Иқтисодий самарадорлиги: сурункали юрак етишмовчилиги бўлган беморларда кунига 10 мг эмпаглифлозин+сакубитрил/валсартан комбинациясини буюриш орқали нефропротектив чораларни эрта бошлаш ҳар бир бемор учун 189000 сўм миқдорида умумий иқтисодий харажатларни тежаш имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish