Даминова Манзура Салимовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўсмирларда гендер идентиклик шаклланишининг психологик хусусиятлари”, 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/P630.
Илмий раҳбар: Юлдашев Санжар Рузимуродович психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Бегматов Абдуллажон Сирожиддинович, фалсафа фанлари доктори, профессор; Отажонова Одина Алижоновна, психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро халқаро университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Ўсмирларда гендер идентиклик шаклланишининг биопсихосоциал хусусиятларини аниқлаш ҳамда унинг соғлом ривожланишини таъминлашга қаратилган психологик коррексия тизими ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўсмирларда гендер идентикликнинг шаклланиши биологик, психологик, ижтимоий омиллар таъсирида шахсий фазилатлар ва социал ролларни англашда намоён бўлиши туфайли маскулинлик сифатлари шахсни ўзига берадиган баҳосини юқорилиги, фемининликни ички ҳиссий компоненти орқали идеал тасаввурдаги “Мен”ни кучайиши билан боғлиқлиги аниқланган;
ўсмирларда гендер идентик шаклланиши шахснинг ўзини фаоллаштириш даражасига боғлиқлигига кўра маскулинлик сифатлари вақтга йўналганлик, ўзини ўзи сафарбар этиш, ўзини ҳурмат қилиш, агрессиянинг, фемининлик ички йўналганлик, бошқаларни қабул қилиш, андрогинлик эса мослашувчанликни кучайтирганлиги туфайли шахсий ва ижтимоий ривожланишнинг синхронизациясидаги психосоциал дифференциация аниқланган;
ўсмирлардаги гендер идентиклик шахснинг вақтга ориентация олиши, мақсадга йўналганлиги, бошқаларни ва ўзини эмоционал қабул қилиши билан боғлиқ ўзини ўзи рефлексив хусусиятлар таъсирида фаоллаштиришига асосланиб, йигит ва қизлардаги ижтимоий Меннинг коммуникатив Мен орқали ретроспектив Менда намоён бўлишига идентив шаклланиши аниқланган;
ўсмирларда гендер идентиклик шаклланишининг психологик модели гендер ҳақидаги тасаввурларнинг стереотипларни англашига таъсири йигит ва қизларни ўзини эмоционал қабул қилишига олиб келганлиги туфайли когнитив, эмоционал, иродавий блокларнинг ўзаро тциклли иерархик интеграцияси асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўсмирларда гендер идентиклик шаклланишининг психологик хусусиятларини тадқиқ этиш натижалари асосида:
ўсмирларда гендер идентикликнинг шаклланиши биологик, психологик, ижтимоий омиллар таъсирида шахсий фазилатлар ва социал ролларни англашда намоён бўлиши туфайли маскулинлик сифатлари шахсни ўзига берадиган баҳосини юқорилиги, фемининликни ички ҳиссий компоненти орқали идеал тасаввурдаги “Мен”ни кучайиши билан боғлиқлиги аниқланган маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябрдаги ПМ-129-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси.Дифференциал психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябр 129-сон маълумотномаси). Натижада ўсмирларда гендер идентиклик шаклланиш жараёнини чуқурроқ англаш, унга таъсир этувчи омилларни аниқлаш ҳамда амалиётга қўллаш мумкин бўлган тавсияларни ишлаб чиқиш имкониятлари оширилган
ўсмирларда гендер идентик шаклланиши шахснинг ўзини фаоллаштириш даражасига боғлиқлигига кўра маскулинлик сифатлари вақтга йўналганлик, ўзини ўзи сафарбар этиш, ўзини ҳурмат қилиш, агрессиянинг, фемининлик ички йўналганлик, бошқаларни қабул қилиш, андрогинлик эса мослашувчанликни кучайтирганлиги туфайли шахсий ва ижтимоий ривожланишнинг синхронизациясидаги психосоциал дифференциация аниқланган хулосалар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябр ПМ-129-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси.Дифференциал психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябр 129-сон маълумотномаси). Натижада, ўсмирларда гендер идентиклиги шаклланиши жараёнида ўсмирларнинг эмоционал, психологик ва ижтимоий жиҳатдан барқарорлик хусуиятларининг аҳамиятини оширишга хизмат қилган;
ўсмирлардаги гендер идентиклик шахснинг вақтга ориентация олиши, мақсадга йўналганлиги, бошқаларни ва ўзини эмоционал қабул қилиши билан боғлиқ ўзини ўзи рефлексив хусусиятлар таъсирида фаоллаштиришига асосланиб, йигит ва қизлардаги ижтимоий Меннинг коммуникатив Мен орқали ретроспектив Менда намоён бўлишига идентив шаклланиши аниқланган хулосалар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябр ПМ-129-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси.Дифференциал психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябр 129-сон маълумотномаси). Натижада, ўз ўзини баҳолаши, ишонч даражаси ва ижтимоий мослашуви гендер идентиклиги билан ўзаро боғлиқлигини коррексия қилиш механизмларини ишлаб чиқишда юқори самарадорликка эришиш имконияти яратилган;
ўсмирларда гендер идентиклик шаклланишининг психологик модели гендер ҳақидаги тасаввурларнинг стереотипларни англашига таъсири йигит ва қизларни ўзини эмоционал қабул қилишига олиб келганлиги туфайли когнитив, эмоционал, иродавий блокларнинг ўзаро тциклли иерархик интеграцияси асосида такомиллаштирилган хулосалар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябр ПМ -129-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси.Дифференциал психология» модулига киритилган (Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-сентябр 129-сон маълумотномаси). Натижада, гендер идентикликни ривожланиш ҳолатини аниқлаш ва мустаҳкамлашга қаратилган психокоррексион ёндашубларнинг амалий самарадорлигини оширишга имконият яратилган.
