Арзиқулов Ҳасан Нормурод ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Талабаларда коммуникатив компетенсияни такомиллаштиришнинг ижтимоий-психологик хусусиятлари”, 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/P1133.
Илмий раҳбар: Саидов Азамат Исмоилович психология фанлари доктори (DSc), профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд Давлат Чет Тиллар Институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги
Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Каршиева Дилафруз Суюновна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Собирова Дилафуруз Абдураззоқовна психология фанлари доктори (DSc), профессор
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: талабалар коммуникатив компетенсиясини такомиллаштиришнинг ижтимоий-психологик хусусиятларини тадқиқ этиш ҳамда амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
талабаларнинг коммуникатив компетенсиялари ўқув гуруҳларидаги горизонтал муносабатларнинг таълим босқичларига боғлиқ ўзига хос жиҳатларига кўра иккичи босқич талабаларида вербал ва новербал сигналларни идрок қилиш, иккинчи босқич талабаларида эса ўзини ўзи ривожлантириш кўникмаларини шаклланишига идентив намоён бўлиши аниқланган;
талабаларнинг коммуникатив компетенсияларини такомиллашувида мулоқотдаги ахборотларга нисбатан эмпатиявий сензитивликка асосланиб, вербал ва новербал маълумотларга нисбатан расионал, шахснинг ўзини ривожлантиришига нисбатан эса интуитив ҳамдардликнинг етакчи ижтимоий психологик хусусият эканлиги далилланган;
талабаларнинг коммуникатив компетенсияларини такомиллаштиришда лингвистик, математик-мантиқий интеллектнинг мулоқотни идрок қилиш, тушуниш орқали ўз устида ишлаш кўникмаси билан ўзаро таъсирлашувига асосланиб шахслараро муносабатлардаги эмпатиянинг интеллектуал хусусиятларга интегратив намоён бўлиши муҳим эканлиги аниқланган;
талабаларда коммуникатив компетенсияларни такомиллаштиришнинг ижтимоий психологик хусусиятлари ўзаро муносабатлардаги ижтимоий билимлар ва стратегияларни мулоқотдаги мотивасион тўсиқларни енгиб ўтишга таъсирига асосланиб тинглай олиш ва фикрни аниқ ифодалаш кўникмасининг ҳиссий ракурсда расионал намоён бўлишига боғлиқ эканлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: «Талабаларда коммуникатив компетенсиясини такомиллаштиришнинг ижтимоий-психологик хусусиятлари»ни ўрганиш бўйича амалга оширилган илмий-тадқиқот натижалари асосида:
талабаларнинг коммуникатив компетенсиялари ўқув гуруҳларидаги горизонтал муносабатларнинг таълим босқичларига боғлиқ ўзига хос жиҳатларига кўра иккичи босқич талабаларида вербал ва новербал сигналларни идрок қилиш, иккинчи босқич талабаларида эса ўзини ўзи ривожлантириш кўникмаларини шаклланишига идентив намоён бўлиши аниқланганлигига оид илмий янгилик ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказиннинг 2025-йил 23-августдаги ПМ-421-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологлами қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг “Ижтимоий психологияси. Этнопсихология” модулига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 421а-сон маълумотномаси). Натижада талабалар компетенсиявий ёндашувини шакллантиришга таъсир этувчи омиллар таҳлил қилинган;
талабаларнинг коммуникатив компетенсияларини такомиллашувида мулоқотдаги ахборотларга нисбатан эмпатиявий сензитивликка асосланиб, вербал ва новербал маълумотларга нисбатан расионал, шахснинг ўзини ривожлантиришига нисбатан эса интуитив ҳамдардликнинг етакчи ижтимоий психологик хусусият эканлиги далилланганлигига оид янгилик ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказиннинг 2025-йил 23-августдаги ПМ-421-сон буйруғига асосан ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказиннинг 2025-йил 23-августдаги ПМ-421-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологлами қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг “Ижтимоий психологияси. Этнопсихология” модулига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 421а-сон маълумотномаси). Натижада талабалар компетенсиявий ёндашувини шаклланишида тизимли фикрлаш даражаси бевосита таъсири тадқиқ этилган;
талабаларнинг коммуникатив компетенсияларини такомиллаштиришда лингвистик, математик-мантиқий интеллектнинг мулоқотни идрок қилиш, тушуниш орқали ўз устида ишлаш кўникмаси билан ўзаро таъсирлашувига асосланиб шахслараро муносабатлардаги эмпатиянинг интеллектуал хусусиятларга интегратив намоён бўлиши муҳим эканлиги аниқланганлигига оид маълумотлар ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказиннинг 2025-йил 23-августдаги ПМ-421-сон буйруғига асосан ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказиннинг 2025-йил 23-августдаги ПМ-421-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологлами қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг “Ижтимоий психологияси. Этнопсихология” модулига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 421а-сон маълумотномаси). Натижада талабалар компетенсиявий ёндашувини намоён бўлишига боғлиқ равишда эмпатия даражаси ҳамда интеллект типлари структуравий таҳлил қилинган
талабаларда коммуникатив компетенсияларни такомиллаштиришнинг ижтимоий психологик хусусиятлари ўзаро муносабатлардаги ижтимоий билимлар ва стратегияларни мулоқотдаги мотивасион тўсиқларни енгиб ўтишга таъсирига асосланиб тинглай олиш ва фикрни аниқ ифодалаш кўникмасининг ҳиссий ракурсда расионал намоён бўлишига боғлиқ эканлиги далилланганлигига оид янгилик ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказиннинг 2025-йил 23-августдаги ПМ-421-сон буйруғига асосан ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказиннинг 2025-йил 23-августдаги ПМ-421-сон буйруғига асосан марказ қошидаги психологлами қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш курси ўқув режасининг “Ижтимоий психологияси. Этнопсихология” модулига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 20-августдаги ПМ 421а-сон маълумотномаси). Натижада талабалар компетенсиявий ёндашувини шакллантиришнинг ижтимоий-психологик психотехникалари ишлаб чиқилган.