Тогаева Гулнора Сиддиковнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Экспериментал гипертиреоз шароитида она каламушлардан туғилган авлодлар ошқозон ости безининг морфофункционал хусусиятлари”, 14.00.02 – Морфология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD /Tib5780.
Илмий раҳбар: Орипов Фирдавс Суръатович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.05.
Расмий оппонентлар: Рахматова Муқаддас Холтаевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Хасанова Дилноза Ахроровна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Aндижон давлат тиббиёт институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади экспериментал гипертиреоз билан касалланган каламушлар авлодлари ошқозон ости безидаги морфофункционал реактив ўзгаришларни, ҳамда қалқонсимон без дисфункцияси билан корреляцион боғлиқлигини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги. 
илк бор экспериментал гипертиреоз билан оғриган каламушлар авлодлари ошқозон ости бези ҳужайраларининг структуравий тузилмалари кўрсаткичлари постнатал онтогенезнинг кейинги даврига ўтган сари ўсиши, ядро-цитоплазматик кўрсаткич эса кичрайиб бориши ва бу экспериментал таъсир натижасида панкреатоцитлардаги дистрофик ва апоптотик ўзгаришларга жавобан пролиферациянинг ошиши аниқланган;
экспериментал гипертиреоз ҳолатидаги каламушлар ошқозон ости безида кузатиладиган морфофункционал ўзгаришларнинг қалқонсимон без функционал ҳолати билан боғлиқлик даражаси, яъни эркин Т4, Т3 шакллари ва TG ишонарли даражада ошган, ТТГ эса 3,5 баробар камайганлиги аниқланган; 
илк бор экспериментал гипертиреоз ҳолатида пролиферация жараёни фаоллиги ошиши, без тўқимавий архитектоникаси дисбаланси каби ўзгаришлар ошқозон ости бези ривожланишига ва функционал фаолиятининг патологик кучайишига олиб келиши, ножўя таъсири билан боғлиқ бўлган патогенетик механизмлари аниқланган;
илк бор экспериментал гипертиреоз ҳолатида юзага келган морфофункционал ўзгаришларни коррекциялаш мақсадида антиоксидант модда сифатида қўлланилган расторопша мойининг (Oleum Silybi Mariani) оксидланиш стрессини камайтириш ва антиоксидант таъсири самарадорлиги ошиши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши: 
Тажрибавий гипертиреоз ҳолатидаги оналардан туғилган авлодлар ошқозон ости безининг морфологик ўзгаришлари бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
биринчи илмий янгилик: илк бор экспериментал гипертиреоз билан оғриган каламушлар авлодлари ошқозон ости бези ҳужайраларининг структуравий тузилмалари кўрсаткичлари постнатал онтогенезнинг кейинги даврига ўтган сари ўсиши, ядро-цитоплазматик кўрсаткич эса кичрайиб бориши ва бу экспериментал таъсир натижасида панкреатоцитлардаги дистрофик ва апоптотик ўзгаришларга жавобан пролиферациянинг ошиши аниқланган ва улар бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети Илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган «Экспериментал гипертиреоз натижасида ошқозон ости бези паренхимасининг морфофункционал реактив ўзгаришлари ва уларнинг солиштирма морфометрик кўрсаткичлари» услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Академик Ё.Х.Турақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази (РИЭИАТМ) Самарқанд вилоят филиалига 2025 йил 21 июлдаги №31-У-сон буйруқ ва Академик Ё.Х.Турақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази (РИЭИАТМ) Жиззах вилоят филиали клиникасида 2025 йил 23 июлдаги №48-сонли буйруқ билан амалиётга жорий этилган. (Соғликни сақлаш вазирлиги қошидаги илмий-техник кенгашининг 2025 йил 7 октябрдаги 26/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: гипертиреоз натижасида ошқозон ости безидаги морфофункционал реактив ўзгаришлари ва уларнинг солиштирма морфометрик кўрсаткичларини баҳолаш, морфофункционал ўзгаришларни эрта ташҳислаш ва леталлик даражаси юқори бўлган оғир касалликлар (онкологик касалликлар, қандли диабет) ривожланишини олдини олишда профилактик чора тадбирларни ишлаб чиқишни такомиллаштиришга имкон берган. Иқтисодий самарадорлиги: гипертериоз оқибатларида юзага келган патологик ҳолатларни эрта ташҳислаш ва юзага келиши мумкин бўлган асоратларни олдини олиш орқали даволаниш самарадорлигини оширади, натижада беморларга сарфланадиган бюджет маблағлари маълум миқдорда иқтисод қилинади. 
иккинчи илмий янгилик: экспериментал гипертиреоз ҳолатидаги каламушлар ошқозон ости безида кузатиладиган морфофункционал ўзгаришларнинг қалқонсимон без функционал ҳолати билан боғлиқлик даражаси, яъни эркин Т4, Т3 шакллари ва TG ишонарли даражада ошган, ТТГ эса 3,5 баробар камайганлиги даражаси аниқланган ва улар бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети Илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган «Эксприментал гипертиреоз натижасида ошқозон ости бези паренхимасининг морфофункционал реактив ўзгаришлари ва уларнинг солиштирма морфометрик кўрсаткичлари» услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РИЭИАТМ Самарқанд вилоят филиали 21.07.2025 йилдаги №31-У- сон ва РИЭИАТМ Жиззах вилоят филиали клиникасида 23.07.2025 йилдаги №48-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган. (Соғликни сақлаш вазирлиги қошидаги илмий-техник кенгашининг 2025 йил 7 октябрдаги 26/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: қалқонсимон без гиперфункцияси натижасида мурожаат қилган беморларда кузатиладиган ошқозон ости бези паренхимасидаги морфофункционал ўзгаришларни ва келиб чиқиши мумкин бўлган асоратларини эрта ташҳислаш ва даволашни ўз вақтида бошлаш имкони яратилади. Иқтисодий самарадорлиги: оналарнинг қалқонсимон без патологиялари натижасида болаларда кузатиладиган ошқозон ости бези касалликларини, ошқозон ости бези тўқимасида кузатиладиган морфофункционал ўзгаришлар натижасида ривожланиши мумкин бўлган патологик ҳолатларни эрта ташҳислаш натижасида даволаниш самарадорлиги ошади, натижада беморларга сарфланадиган бюджет маблағлари маълум миқдорда иқтисод қилинади. 
учинчи илмий янгилик: илк бор экспериментал гипертиреоз ҳолатида пролиферация жараёни фаоллиги ошиши, без тўқимавий архитектоникаси дисбаланси каби ўзгаришлар ошқозон ости бези ривожланишига ва функционал фаолиятининг патологик кучайишига олиб келиши, ножўя таъсири билан боғлиқ бўлган патогенетик механизмлари аниқланди. Ушбу таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети Илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган «Эксприментал гипертиреоз натижасида ошқозон ости бези паренхимасининг морфофункционал реактив ўзгаришлари ва уларнинг солиштирма морфометрик кўрсаткичлари» услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РИЭИАТМ Самарқанд вилоят филиалига 21.07.2025 йилдаги №31-У- сон буйруқ ва РИЭИАТМ Жиззах вилоят филиали клиникасида 23.07.2025 йилдаги №48-сонли буйруқ билан амалиётга жорий этилган. (Соғликни сақлаш вазирлиги қошидаги илмий-техник кенгашининг 2025 йил 7 октябрдаги 26/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: гипертиреоз натижасида ошқозон ости безида кузатиладиган морфофункционал ўзгаришлар, унинг асоратлари натижасида юзага келиши мумкин бўлган касалликлар, ўлим даражаси юқори бўлган оғир касалликлар (онкологик касалликлар, қандли диабет) ривожланишини морфологик, лаборатор текширувлари ёрдамида эрта ташхислаш имкониятини беради. Иқтисодий самарадорлиги: гипертиреоз натижасида ошқозон ости безида кузатиладиган морфофункционал ўзгаришлар, унинг асоратлари натижасида юзага келиши мумкин бўлган касалликлар, ўлим даражаси юқори бўлган оғир касалликлар (онкологик касалликлар, қандли диабет) ривожланишини морфологик, лаборатор текширувлари ёрдамида эрта ташхислаш натижасида беморларнинг шифохонада даволаш кунинг камайиши, бошқа сарф-харажатларининг қисқариш ҳисобидан бюджет ва бюджетдан ташқари маблағларини тежаб қолиш ҳамда ижтимойи- иқтисодий самарадорликка эришиш имконини беради. 
тўртинчи илмий янгилик: илк бор экспериментал гипертиреоз ҳолатида юзага келган морфофункционал ўзгаришларни коррекциялаш мақсадида антиоксидант модда сифатида қўлланилган расторопша мойининг (Oleum Silybi Mariani) оксидланиш стрессини камайтириш ва антиоксидант таъсири самарадорлиги ошиши исботланган ва улар бўйича таклифлар Самарқанд давлат тиббиёт университети Илмий кенгашининг 2025 йил 25 июндаги 11-сони билан тасдиқланган «Эксприментал гипертиреоз натижасида ошқозон ости бези паренхимасининг морфофункционал реактив ўзгаришлари ва уларнинг солиштирма морфометрик кўрсаткичлари» услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РИЭИАТМ Самарқанд вилоят филиали 21.07.2025 йилдаги №31-У- сон ва РИЭИАТМ Жиззах вилоят филиали клиникасида 23.07.2025 йилдаги №48-сон буйруқлари амалиётига жорий этилган. (Соғликни сақлаш вазирлиги қошидаги илмий-техник кенгашининг 2025 йил 7 октябрдаги 26/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: гипертиреоз модели чақирилган тажриба ҳайвонлар авлодлари ошқозон ости бези морфо-функционал ўзгаришларини олдини олиш ва коррекциялашда профилактик омил сифатида расторопша мойининг қўлланилиши ривожланиш эҳтимоли юқори бўлган ҳаётга хавф туғдирувчи асоратларни олдини олиш имконини беради ва самарадорликка эришилади. Иқтисодий самарадорлиги: ошқозон ости бези паренхемасидаги морфофункционал ўзгаришлар туфайли ривожланадиган патологик ҳолатнинг эрта инобатга олиниши ва коррекциялашда профилактик омил сифатида расторопша мойининг қўлланилиши натижасида даволаниш самарадорлиги ошади, натижада беморларга сарфланадиган бюджет маблағлари маълум миқдорда иқтисод қилинади. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish