Котирев Батир Куанишевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида
эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи):
“Багаж вагонининг параметрларини танлаш ва асосий техник ечимларини илмий асослаш”, 05.08.05 – “Темир йўлларнинг ҳаракатланувчи таркиби, поездларни тортиш ва электрлаштириш”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/Т6256
Илмий раҳбар Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Рахимов Рустам Вячеславович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат транспорт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети, DSc.10/2025.27.12.Т.01.03.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Туманишвили Георгий Иосифович – техника фанлари доктори, профессор; Кулманов Баҳодир Тошболтаевич – техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах политехника институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади йўловчи поездлари таркибида багаж ташишда эксплуатацион ишончлиликни оширишни таъминлайдиган багаж вагонининг параметрларини танлаш ва асосий техник ечимларини илмий асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
қабул қилинган конструктив ечимларни, ён деворларда эшик ўринларининг мавжудлигини ва амалдаги эксплуатацион юкламаларни ҳисобга олган ҳолда конструксия элементларининг юкланганлигини баҳолаш имконини берувчи багаж вагони кузовининг фазовий чекли элементли модели ишлаб чиқилган;
кузовнинг талаб этилган мустаҳкамлиги ва бикрлигини сақлаган ҳолда ортиш-тушириш ишларини таъминлаш учун эшик ўринларининг рационал ўлчамларини илмий асослаш имконини берувчи багаж вагони кузовининг кучланганлик-деформация ҳолатининг ён эшик ўринлари ва уларни кучайтириш элементларининг асосий геометрик параметрларига боғлиқлиги аниқланган;
йўловчи поездлари таркибида багаж ташишда вагоннинг эксплуатацион ишончлилигини оширишни таъминлайдиган 2200×1900 мм ўлчамдаги ён деворлардаги эшик ўринларини ташкил этиш ва уларни периметри бўйлаб 50×32×4,4 мм кесимли 5П швеллерлар билан кучайтиришни назарда тутувчи багаж вагони кузови конструксиясини такомиллаштириш бўйича асосий техник ечимлар ишлаб чиқилган;
тензометрик ўлчаш усулини қўллаган ҳолда багаж вагони кузови конструксиясининг мустаҳкамлигини экспериментал баҳолашни таъминлайдиган тўрт ўқли яхлит металл багаж вагонининг мустаҳкамлик синовларини ўтказишнинг такомиллаштирилган услубиёти ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши қуйидагилардан иборат: Багаж вагони конструксиясининг параметрларини танлаш ва асосий техник ечимларини илмий асослаш бўйича ўтказилган тадқиқотлар натижалари асосида:
61-907 русумли йўловчи вагони кузови асосида ишлаб чиқилган багаж вагони кузовининг такомиллаштирилган конструксияси “ТЙВҚТЗ” АЖда юк кўтариш қобилияти 24 т бўлган 61-928 русумли тўрт ўқли яхлит металл багаж вагонини ишлаб чиқаришда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026 йил 17 мартдаги 4/Э390-сон маълумотномаси). Натижада, багаж вагонининг мустаҳкамлик, бикрлик, эксплуатацион ишончлилик талабларига жавоб берадиган ва ортиш-тушириш ишларини бажаришнинг технологиклигини таъминлайдиган конструксияси яратилган;
тензометрик ўлчаш усулини қўллаган ҳолда тўрт ўқли яхлит металл багаж вагони кузовининг мустаҳкамлик синовларини ўтказишнинг ишлаб чиқилган такомиллаштирилган услубиёти “ТЙВҚТЗ” АЖда ишлаб чиқариш ва дала шароитларида багаж вагони тажриба намунаси кузовининг юкланганлигини экспериментал тадқиқ этишда жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2026-йил 17-мартдаги 4/Э390-сон маълумотномаси). Натижада тайёргарлик ишлари ҳажмини қисқартириш, экспериментал тадқиқотларни ўтказиш харажатларини камайтириш ва конструксияни экспериментал ишлаб чиқиш муддатларини қисқартириш ҳисобига кутилаётган иқтисодий самарадорлик 1,28 млрд. сўмни ташкил этган.