Насирова Раъно Азизовна
Фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): “Турғун сўз бирикмаларининг фразеостилистик маъносини контекстуал талқин қилиш тамойиллари”, 10.00.04 – Европа, Америка ва Австралия халқларининг тили ва адабиёти ихтисослиги
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Fil6107
Илмий раҳбар: Сулайманова Нилуфар Жабборовна, филология фанлари доктори (DSc), профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат чет тиллар институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат чет тиллар институти, PhD.03/2025.27.12.Fil.37.02 
Расмий оппонентлар: Бушуй Татяна Анатолевна, филология фанлари доктори, профессор; Джумабаева Жамила Шариповна, филология фанлари доктори, профессор
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз тили фразеологик бирликлари маъносининг услубий жиҳати, уларнинг экспрессив-эмоционал хусусиятлари ва матнда намоён бўлиш шаклларини тадқиқ этиш ҳамда таҳлил усулларини тизимлаштиришдан иборат.
III. Диссертациянинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
фразеологик бирликларни грамматик, денотатив-сигнификатив ва стилистик маъно бўйича тавсифлашнинг яхлит уч даражали модели ишлаб чиқилган, стилистик нейтраллик белгиланганликнинг алоҳида тури сифатида талқин қилинган, бунда фразеологизмларнинг умумий семантикасида экспрессив-стилистик маънонинг ўрни аниқланган;
тарқоқ стилистик белгиларнинг анъанавий тизимидан фразеологик бирликнинг “фойдаланиш паспорти” тушунчаси асосланган, унда регистр, тоналлик ва интенсивлик, баҳолаш йўналиши, коммуникатив режим каби стилистик хусусиятлар кўп ўлчовли профил сифатида меъёрлаштирилган ҳамда луғавий ва нутқий маънолари лексикографик тавсиф асосида таққосланган;
фразеологик бирликларнинг экспрессив-эмоционал табиати, семантик-стилистик ифодавийлиги, уни воқелантирувчи лексик-синтактик воситалар, фразеологик интенсификаторларнинг махсус синфи ва ономастик компонентли бирликларни қамраб олувчи индивидуал-стилистик кўринишларининг типологияси таклиф этилган, бунда морфологик ва синтактик даражадан ономастика ва контекстуал кучайтиришгача бўлган ягона тизимда экспрессия ташувчиларнинг ўзгариш механизми ёритилган; 
турғун сўз бирикмалари, шунингдек, ўзгарувчан сўз бирикмалари, фразеологизмлар ва фразеологик бўлмаган турғун бирикмаларни фарқлашнинг семантик-стилистик мезонлари аниқланган ҳамда фразеологик образнинг контекстда фаоллашуви шартларини, контекстли атрибуция методикасининг моҳияти, фразеологизмлар маъноси муайян контекстда жанр ва регистр доирасида ўзгариши далилланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорийланиши. “Турғун сўз бирикмаларининг фразеостилистик маъносини контекстуал талқин қилиш тамойиллари” мавзусидаги тадқиқот натижалари асосида:
диссертациядаги илмий янгиликлар, хусусан, фразеологик бирликларни грамматик, денотатив-сигнификатив ва стилистик маъно бўйича тавсифлашнинг яхлит уч даражали модели ишлаб чиқилган, стилистик нейтраллик белгиланганликнинг алоҳида тури сифатида талқин қилинган, бунда фразеологизмларнинг умумий семантикасида экспрессив-стилистик маънони ўз ичига олган индивидуал-услубий типологияни амалий жиҳатдан қўллаб-қувватлашга доир хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтида 2017-2020-йилларда бажарилган ФА-Ф1-005 “Қорақалпоқ адабиётшунослиги ва фолклори тарихини тадқиқ этиш” мавзусидаги фундаментал лойиҳани амалга ошириш жараёнида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2025-йил 18-ноябрдаги 743/1-сон маълумотномаси). Натижада, инглиз тилида қўлланиладиган атамаларнинг нутқий компетенсиясини шакллантиришга қаратилган топшириқ ва машқлар мажмуаси фундаментал лойиҳани бойитишга хизмат қилган;
тарқоқ стилистик белгиларнинг анъанавий тизимидан фразеологик бирликнинг “фойдаланиш паспорти” тушунчаси асосланган, унда регистр, тоналлик ва интенсивлик, баҳолаш йўналиши, коммуникатив режим каби стилистик хусусиятлар кўп ўлчовли профил сифатида меъёрлаштирилган ҳамда луғавий ва нутқий маънолари лексикографик тавсиф асосида таққосланганлиги бўйича хулосалар қилинган. Мазкур натижалар 2021-2023-йилларда Қорақалпоқ илмий-тадқиқот гуманитар фанлар институтида (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоқ бўлими) амалга оширилган “Қорақалпоқ оғзаки насри (жанрли тузилиши, генезиси, образлар тизими, сюжет ва мотивлар, поетика)” фундаментал лойиҳасини амалга ошириш жараёнида фойдаланилди (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоқ бўлими Қорақалпоқ илмий-тадқиқот гуманитар фанлар институтининг 2025-йил 18-ноябрдаги № 744/1-сонли маълумотномаси). Натижада, лойиҳа доирасида назарий ва амалий машғулотлар ҳамда махсус семинарларни ташкил этишда фойдаланиш имконияти яратилган;
турғун сўз бирикмаларини (ўзгарувчан сўз бирикмалари, фразеологизмлар ва фразеологик бўлмаган турғун бирикмалар) фарқлашнинг семантик-стилистик мезонлари аниқлаштирилгани ва конкретлаштирилгани, “фразеологиклик чегараси”ни янада аниқроқ белгилашни, фразеологик образнинг матнда фаоллашуви шартларини аниқлашни ва контекстли атрибуция методикасини қуришни таъминлашига оид хулоса ва тавсиялардан Самарқанд давлат чет тиллар институтида бажарилган Европа Иттифоқининг Эрасмус+ дастурининг 585845-ЭПП-1-2017-1-ЭС-ЭППКА2-CБҲТ-ЖП “Девелопмент оф тҳе интердисcиплинарй мастер програм он Cомпутатионал Лингуистиcс ат Cентрал Асиан Университиес: CЛАСС” мавзусидаги халқаро лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2018-йил 9-декабрдаги 3923/02-сон маълумотномаси). Натижада, келтирилган маълумотлардаги фразеологик бирликларнинг лексик-семантик ва услубий хусусиятларини тизимли таҳлил қилиш усулини очиб беришга эришилган;
фразеологик бирликларнинг стилистик ифодавийлигини контекстуал таҳлил қилишнинг тартиботли асослари уларнинг ички фразеосемик тузилиши даражалари, интенсификаторлар ва ономастик фразеологизмлар типологиясини функсионал услублар майдони билан боғлаш асосида ишлаб чиқилганлиги бўлиб, бу фразеологизмлар талқинини иллюстратив тавсиф текислигидан жанр ва регистр ўзгаришларига чидамли текширилувчи белгилар ва қоидалар тизимига ўтказилишига оид таклифлар Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2022-йил 12-декабрдаги 2/24-4/7-690-сонли хатига асосан АҚШ Давлат департаменти томонидан АҚШнинг Тошкентдаги элчихонаси ва Халқаро таълим бўйича Америка кенгаши билан ҳамкорликда молиялаштирилган 2022-2024-йилларга мўлжалланган “Энглиш Аccесс Миcросчоларшип Програм” лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2018-йил 9-декабрдаги 3924/02-сон маълумотномаси) Натижада, диссертацияда илгари сурилган таклиф ва мулоҳазалар мазкур лойиҳани мазмунан такомиллаштиришга замин яратилган.