Насритдинова Наргиз Бахадировнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Иммуногистокимёвий маркерларни ўрганиш асосида экзема диагностик панелларини реклассификациялаш” 14.00.15 – Патологик анатомия, 14.00.11 – Дерматология ва венерология (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Tib4934.
Илмий раҳбар: Сидиков Акмал Абдикаххарович, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона жамоат саломатлиги институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти, PhD.06/2025.27.12.Tib.21.01.
Расмий оппонентлар: Расулов Хамидулла Абдуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Охлопков Виталий Александрович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.  
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: иммуногистокимёвий (ИГК) маркерларни ўрганиш асосида экземанинг диагностик  панелларини қайта таснифлаш моделини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
экземанинг ўткир босқичидан сурункали ҳолатга ўтишида спонгиоз, вакуоляр дистрофия ва лимфоцитар экзоцитознинг ўзаро мутаносиб прогрессияси тўқима деструкциясини келтириб чиқариши очиб берилиб, мазкур морфодинамик силжишлар касалликнинг клиник шаклларини дифференциал верификация қилишнинг патоморфологик асоси сифатида асосланган;
тизимли Са²⁺ ионлари дисметаболизми эпидермисда ҳужайралараро сигнализацияни бузиши орқали экземанинг оғирлашишига олиб келувчи сабаб-оқибат боғлиқлиги очиб берилиб, мазкур биокимёвий дефицит касаллик генерализациясини ва патогенезнинг фаоллашувини белгиловчи триггер омил эканлиги исботланган;
терига йўналтирилган CLA+ Т-лимфоцитларнинг эпидермисга жадал миграцияси (эпидермотропизм феномени) маҳаллий яллиғланиш ўчоғини шакллантирувчи ва ушлаб турувчи асосий механизм эканлиги очиб берилиб, бу жараён маҳаллий ҳужайравий иммун жавобнинг патогенетик фаоллашуви сифатида исботланган;
экземанинг сурункали рецидивловчи кечиши эпидермисда CD1a+ ва дермада CD207/Langerin+ дендрит ҳужайраларининг ўзига хос топографик тўпланиши билан боғлиқлиги аниқланиб, мазкур ҳужайраларнинг редепозицияси узоқ муддатли антиген персистенциясини таъминловчи ва касаллик қайталанишига олиб келувчи патоморфологик омил эканлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Турли шаклдаги экзема билан оғриган беморларни комплекс клиник, морфологик, биокимёвий ва иммуногистокимёвий тадқиқотлардан ўтказиш асосида методик тавсиялар ишлаб чиқилди. "Иммуногистокимё ва биокимёвий маркерлар экземанинг диагностикасида" номли методик тавсиялар амалий соғлиқни сақлашга ва таълим жараёнига жорий этилди (Соғлиқни сақлаш муассасаси Эксперт кенгашининг 30.03.2024 йил, № 01-02/U-t-19 рақамли хулосаси).
биринчи илмий янгилик: экземанинг ўткир босқичидан сурункали ҳолатга ўтишида спонгиоз, вакуоляр дистрофия ва лимфоцитар экзоцитознинг ўзаро мутаносиб прогрессияси тўқима деструкциясини келтириб чиқариши очиб берилиб, мазкур морфодинамик силжишлар касалликнинг клиник шаклларини дифференциал верификация қилишнинг патоморфологик асоси сифатида асосланган. Ушбу натижалар асосида: Фарғона шаҳридаги РИДВ ва КИТМ Фарғона филиалининг 2025 йил 11 мартдаги №78-сон буйруғи ҳамда РИО ва РИАТМ Фарғона вилоят ҳудудий филиалининг 2025 йил 15 мартдаги №56-4-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Касалликни эрта босқичда аниқ патоморфологик мезонлар асосида верификация қилиш ташхислаш аниқлигини 1,5 баробарга оширган ҳамда беморларни асоссиз муолажалардан асраб, ҳаёт сифатини ошириш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: Эрта ташхисот ва профилактика ҳисобига 46 нафар беморда жами 1366400 сўм иқтисод қилинган. Хулоса: 1 нафар бемор учун бюджетдан ташқари маблағдан 248000 сўм маблағ иқтисод қилиш имконини берган. 
иккинчи илмий янгилик: тизимли Са²⁺ ионлари дисметаболизми эпидермисда ҳужайралараро сигнализацияни бузиши орқали экземанинг оғирлашишига олиб келувчи сабаб-оқибат боғлиқлиги очиб берилиб, мазкур биокимёвий дефицит касаллик генерализациясини ва патогенезнинг фаоллашувини белгиловчи триггер омил эканлиги исботланган. Ушбу натижалар асосида: Фарғона шаҳридаги РИДВ ва КИТМ Фарғона филиалининг 2025 йил 11 мартдаги №78-сон буйруғи ҳамда РИО ва РИАТМ Фарғона вилоят ҳудудий филиалининг 2025 йил 15 мартдаги №56-4-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: Беморлар териси биоптатида герпес вируси антигени экспрессиясини ҳисобга олган ҳолда персонал даволаш усулининг самарадорлигини ошириш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: Мақсадли таҳлиллар ўтказилганда 74 нафар бемор учун бюджетдан ташқари даволаниш харажатларидан 6740800 сўм иқтисод қилинган. Хулоса: 1 нафар бемор учун замонавий диагностика усули орқали 152200 сўм маблағ иқтисод қилиш имконини берган.
учинчи илмий янгилик: терига йўналтирилган CLA+ Т-лимфоцитларнинг эпидермисга жадал миграцияси (эпидермотропизм феномени) маҳаллий яллиғланиш ўчоғини шакллантирувчи ва ушлаб турувчи асосий механизм эканлиги очиб берилиб, бу жараён маҳаллий ҳужайравий иммун жавобнинг патогенетик фаоллашуви сифатида исботланган. Ушбу натижалар асосида: Фарғона шаҳридаги РИДВ ва КИТМ Фарғона филиалининг 2025 йил 11 мартдаги №78-сон буйруғи ҳамда РИО ва РИАТМ Фарғона вилоят ҳудудий филиалининг 2025 йил 15 мартдаги №56-4-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: тери биоптатида ушбу антигенларнинг юқори экспрессияси асосида беморларни кузатиш ва мониторинг фаолиятини такомиллаштириш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: Касалликни учраш частотасини камайиши ҳисобига бюджетдан ташқари маблағдан 15785000 сўм маблағ иқтисод қилинган. Хулоса: Мақсадли текшириш натижасида 1 нафар бемор учун 346640 сўм маблағ иқтисод қилиш имконини берган. 
тўртинчи илмий янгилик: экземанинг сурункали рецидивловчи кечиши эпидермисда CD1a+ ва дермада CD207/Langerin+ дендрит ҳужайраларининг ўзига хос топографик тўпланиши билан боғлиқлиги аниқланиб, мазкур ҳужайраларнинг редепозицияси узоқ муддатли антиген персистенциясини таъминловчи ва касаллик қайталанишига олиб келувчи патоморфологик омил эканлиги асосланган. Ушбу натижалар асосида: Фарғона шаҳридаги РИДВ ва КИТМ Фарғона филиалининг 2025 йил 11 мартдаги №78-сон буйруғи ҳамда РИО ва РИАТМ Фарғона вилоят ҳудудий филиалининг 2025 йил 15 мартдаги №56-4-сон буйруғи билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: VEGF кўрсаткичларини аниқлаш орқали касалликни тери васкулитларидан фарқлаш ва тўғри ташхис қўйиш самарадорлигини ошириш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: мақсадсиз дори-дармонларни камайтириш (83,4% га) ва рецидивларни олдини олиш (78,6% га) ҳисобига 64 нафар бемордан бюджетдан ташқари 10985600 сўм моддий харажат тежалган. Хулоса: тавсия этилган усул орқали даволаш вақтини тежаш ва рецидивларни камайтириш ҳисобига 1 нафар бемор учун 1116520 сўм иқтисод қилинган.(Барча жорий этиш далолатномалари Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 7 майдаги 17/34-сон хулосаси билан тасдиқланган). Ўтказилган тадқиқот экземанинг морфологик, биокимёвий ва иммуногистокимёвий параметрларига асосланган янги диагностика усулларини амалиётга жорий этишга имкон берди. Клиник амалиётга CD1a, CD207/Лангерин ва CLA-(HECA-452) маркерларини киритиш диагностика аниқлигини оширишга, қонда калсий даражасини баҳолаш эса терапияни оптималлаштириш ва касаллик қайталаниш тезлигини камайтиришга ёрдам беради. Экземани диагностика қилишда гистологик, биокимёвий ва иммунологик тадқиқотлардан комплекс фойдаланиш касалликнинг кечишини аниқроқ башорат қилиш ва беморларни даволашда шахсийлаштирилган ёндашувларни ишлаб чиқишга хизмат қилади.