Латипов Абдулазиз Яшиновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссерация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инфарктдан кейинги кардиосклероз локализациясининг диастолик функцияга ва натрийуретрик пептид даражасига таъсири”, 14.00.05 – Ички касалликлар (тиббиёт фанлари).
Диссертасия мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/Tib3750.
Илмий раҳбар: Аляви Анис Лютфуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, академик.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.02.
Расмий оппонентлар: Абдуллаева Чарос Абдужалиловна, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Шодиқулова Гуландом Зикрияевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Витебск давлат тиббиёт университети (Белоруссия)
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: инфарктдан кейинги кардиосклерознинг локализациясини ҳисобга олган ҳолда чап қоринчанинг диастолик функцияси ва натрийуретрик пептидлар (БНП ва NT-proBNP) даражасидаги ўзгаришлар ўртасидаги боғлиқликни аниқлаш, ушбу омилларнинг клиник аҳамияти ва прогноз кўрсаткичлари билан боғлиқлигини баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор миокард инфарктидан кейинги кардиосклероз локализациясининг чап қоринчанинг диастолик ва систолик функциясига таъсири ўзаро солиштирилган ҳолда клиник-эхокардиографик ва NT-proBNP биомаркерли кўрсаткичлар билан таҳлил қилиниб, постинфаркт чандиқ локализацияси ЧҚ диастолик функциясига сезиларли тъсир кўрсатиши, айниқса, олд девордаги чандиқ энг ёмон кўрсаткичлар билан боғлиқ бўлиб, IVRT ортиши ва E/А нисбати пасайиши исботланган;
постинфаркт кардиосклерози бўлган беморларда ангиографик тож томирларининг ангиографик шикастланиш даражаси ва чандиқ локализацияси ўртасидаги боғлиқлик аниқланиб, мазкур омилларнинг йирик нохуш юрак-қон томир ҳодисалари (MACE: ўлим, қайта инфаркт, госпитализация) ривожланишига таъсири исботланган;
миокард инфарктини бошдан кечирган беморларда натрийуретик пептидлар (BNP ва NT-proBNP) даражасининг чап қоринчанинг диастолик функцияси ҳолати билан тўғридан-тўғри боғлиқлиги аниқланиб, олд девор инфарктида BNP даражаси орқа девор локализациясига нисбатан ўртача 1,5 баробар юқори бўлиши ва ушбу кўрсаткичларнинг клиник ҳолат ҳамда диастолик функция динамикаси билан биргаликда муҳим прогностик аҳамиятга эгалиги илмий асосланган;
функционал ҳолат, чандиқ локализацияси ва биомаркерлар (BNP, NT-proBNP) кўрсаткичларини интеграция қилган ҳолда беморларни индивидуал баҳолашга қаратилган, эрта диагностика ва касаллик прогнозини аниқлаш имконини берувчи илмий асосланган алгоритм ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Инфарктдан кейинги кардиосклероз локализациясининг диастолик функцияга ва натрийуретрик пептид даражасига таъсири бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор миокард инфарктидан кейинги кардиосклероз локализациясининг чап қоринчанинг диастолик ва систолик функциясига таъсири ўзаро солиштирилган ҳолда клиник-эхокардиографик ва NT-proBNP биомаркерли кўрсаткичлар билан таҳлил қилиниб, постинфаркт чандиқ локализацияси ЧҚ диастолик функциясига сезиларли тъсир кўрсатиши, айниқса, олд девордаги чандиқ энг ёмон кўрсаткичлар билан боғлиқ бўлиб, IVRT ортиши ва E/А нисбати пасайиши исботланганлиги бўйича таклифлар Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 28 февралда 25-м/028-сон билан тасдиқланган “Миокард инфарктидан кейин кардиосклеротик ўзгаришларга жавобан натрийуретрик пептид контсентратсиясини ўлчаш усули” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.03.2025 йилдаги 44-сон ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт марказининг Бухоро филиали бўйича 07.04.2025 йилдаги 01-91/1-сон бйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 4 сентябрдаги 24/04-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: чандиқ локализациясини ҳисобга олган ҳолда индивидуаллаштирилган назорат ва даволаш тактикасини қўллаш орқали беморларнинг ҳаёт сифати ва функтсионал имкониятлари яхшиланиб, қайта инфаркт, оғир юрак етишмовчилиги ва ногиронлик ҳолатларининг камайишига олиб келди. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 1550000 сўм бюджет ва 980000 сўм бюджетдан ташқари маблағлари чандиқ локализациясини ҳисобга олган ҳолда индивидуаллаштирилган назорат ва даволаш тактикасини қўллаш орқали беморларнинг ҳаёт сифати ва функционал имкониятлари яхшиланиб, қайта инфаркт, оғир юрак етишмовчилиги ва ногиронлик ҳолатларининг камайтириш натижасида иқтисод қилинади;
иккинчи илмий янгилик: постинфаркт кардиосклерози бўлган беморларда ангиографик тож томирларининг ангиографик шикастланиш даражаси ва чандиқ локализацияси ўртасидаги боғлиқлик аниқланиб, мазкур омилларнинг йирик нохуш юрак-қон томир ҳодисалари (MACE: ўлим, қайта инфаркт, госпитализация) ривожланишига таъсири исботланганлиги бўйича таклифлар Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 28 февралда 25-м/028-сон билан тасдиқланган “Миокард инфарктидан кейин кардиосклеротик ўзгаришларга жавобан натрийуретрик пептид контсентратсиясини ўлчаш усули” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.03.2025 йилдаги 44-сон ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт марказининг Бухоро филиали бўйича 07.04.2025 йилдаги 01-91/1-сон бйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 4 сентябрдаги 24/04-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: кардиоремоделланиш хусусиятларини эрта босқичларда аниқлаш орқали хавф гуруҳларига кирувчи беморларни ўз вақтида ажратиш, уларга мақсадли ва индивидуаллаштирилган даволаш ҳамда динамик назоратни ташкил этиш имконияти яратилди. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 3850000 сўм бюджет ва 3300000 сўм бюджетдан ташқари маблағлари кардиоремоделланиш жараёнларини прогнозлаш орқали постинфаркт беморларда асоратларни эрта олдини олиш натижасида иқтисод қилинади;
учинчи илмий янгилик: миокард инфарктини бошдан кечирган беморларда натрийуретик пептидлар (BNP ва NT-proBNP) даражасининг чап қоринчанинг диастолик функцияси ҳолати билан тўғридан-тўғри боғлиқлиги аниқланиб, олд девор инфарктида BNP даражаси орқа девор локализациясига нисбатан ўртача 1,5 баробар юқори бўлиши ва ушбу кўрсаткичларнинг клиник ҳолат ҳамда диастолик функция динамикаси билан биргаликда муҳим прогностик аҳамиятга эгалиги илмий асосланганлиги бўйича таклифлар Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 28 февралда 25-м/028-сон билан тасдиқланган “Миокард инфарктидан кейин кардиосклеротик ўзгаришларга жавобан натрийуретрик пептид контсентратсиясини ўлчаш усули” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.03.2025 йилдаги 44-сон ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт марказининг Бухоро филиали бўйича 07.04.2025 йилдаги 01-91/1-сон бйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 4 сентябрдаги 24/04-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: постинфаркт беморларда хавф гуруҳларини аниқ белгилаш, индивидуаллаштирилган кузатув ва даволаш тактикасини шакллантириш, юрак етишмовчилиги ва бошқа оғир асоратларнинг олдини олиш орқали беморларнинг ҳаёт сифати яхшиланиб, ногиронлик ва эрта ўлим ҳолатларини камайтириш имкони яратилди. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 3500000 сўм бюджет ва 3200000 сўм бюджетдан ташқари маблағлари натрийуретрик пептидлар даражалари чап қоринчанинг диастолик функцияси ҳолати билан тўғридан-тўғри боғлиқ эканлигини илмий жиҳатдан асослаш, юрак етишмовчилигининг оғир шакллари ривожланишининг олдини олиш, қайта стационар даво ва реанимацион ёрдамга бўлган эҳтиёжни камайтириш натижасида иқтисод қилинади;
тўртинчи илмий янгилик: функционал ҳолат, чандиқ локализацияси ва биомаркерлар (BNP, NT-proBNP) кўрсаткичларини интеграция қилган ҳолда беморларни индивидуал баҳолашга қаратилган, эрта диагностика ва касаллик прогнозини аниқлаш имконини берувчи илмий асосланган алгоритм ишлаб чиқилганлиги бўйича таклифлар Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 28 февралда 25-м/028-сон билан тасдиқланган “Миокард инфарктидан кейин кардиосклеротик ўзгаришларга жавобан натрийуретрик пептид контсентратсиясини ўлчаш усули” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.03.2025 йилдаги 44-сон ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий-амалий тиббиёт марказининг Бухоро филиали бўйича 07.04.2025 йилдаги 01-91/1-сон бйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 4 сентябрдаги 24/04-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: функционал ҳолат, постинфаркт чандиқ локализацияси ҳамда биомаркерлар — БНП ва NT-proBNP кўрсаткичларига асосланган индивидуаллаштирилган баҳолаш ва даволаш алгоритмининг таклиф этилиши постинфаркт беморларда юрак етишмовчилигини эрта аниқлаш юрак етишмовчилигининг яширин шаклларини барвақт ташхислашга хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: мазкур касалликни стационар шароитида даволаниш учун сарфланадиган 2850000 сўм бюджет ва 1900000 сўм бюджетдан ташқари маблағлари таклиф этилган алгоритм постинфаркт беморларда хавф гуруҳларини аниқ белгилаш, индивидуаллаштирилган даволаш ва динамик кузатув тактикасини белгилаш орқали иқтисод қилинади.
