Қобилжонов Омаджон Фозилжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сеялканинг конструксиясини ишлаб чиқиш ва эккичининг параметрларини асослаш” 05.07.01 – Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш. (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Т6002
Илмий раҳбар: Абдуллаев Дилмурод Асадуллаевич, техника фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса (муассасалар) номи: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти, PhD.08/2025.27.12. Т.03.02
Расмий оппонентлар: Абдулхаев Хуршед Ғафурович, техника фанлари доктори, катта илмий ходим ва Насиров Илхам Закирович, техника фанлари номзоди, профессор тайинланган.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга лойиқ.
II. Тадқиқотнинг мақсади: пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сексияли сеялка конструксиясини ишлаб чиқиш ҳамда унинг қавариқ сиртли эккичи параметрларини асослаш йўли билан иш сифатини ошириш ва сарф ҳаражатларни камайтиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сексияли сеялканинг конструксияси ишлаб чиқилган ва унинг технологик иш жараёни асосланган;
сексияли сеялка эккичининг қавариқ сиртли сирпанчиғи ва унга ўрнатилган пичоқ ҳамда кўмгич конструксиясининг параметрлари тупроқнинг уюлиб ва ёпишиб қолмаслиги ҳамда мавжуд пушта профилини сақлаган ҳолда ҳаракатланишини таъминлайдиган шартлар асосида аниқланган;
қавариқ сиртли эккич пичоғининг тупроққа кириш ва ўткирланиш бурчаклари, кўмгичларнинг ҳаракат йўналишига нисбатан ўрнатилиш бурчаги, кўмгичлар орасидаги масофалар ҳамда тортишга қаршилигини аниқлаш имконини берадиган аналитик ифодалар тупроқ хоссалари ҳамда агрегат ҳаракат тезлигини ҳисобга олган ҳолда келтириб чиқарилган;
эккич ва кўмгичлар параметрларининг мақбул қийматлари унинг талабалар даражасида агротехник иш кўрсаткичлари минимал энергия сарфлаб таъминлаши шартидан аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сексияли сеялка қавариқ сиртли эккичининг параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сексияли сеялка ва иш органи учун Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги “Интеллектуал мулк маркази” нинг ихтирога патенти олинган (“Пахта чигитини экувчи сеялка” № ИАП 8291–2025 й). Натижада пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сексияли сеялканинг конструксиясини ишлаб чиқиш имкони яратилган;
сексияли сеялкага дастлабки талаблар ва техник топшириқ ишлаб чиқилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024 йил 23 октябр № 05/04-04-535 маълумотномаси). Натижада пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сексияли сеялка яратилган;
пушта шаклини бузмасдан чигит экадиган сексияли сеялканинг тажриба нусʼҳаси тайёрланган ва Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти «Ахборот маслаҳат маркази» ДУК да ҳамда Андижон вилояти Балиқчи ва Олтинкўл туманларидаги фермер хўжаликларида жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024 йил 23 октябр № 05/04-04-535 маълумотномаси). Чигитни кузда олинган пуштага унинг шаклини сақлаган ҳолда экувчи сексияли сеялка қўлланилганда меҳнат сарфи 14 % га камайишига ҳамда йиллик иқтисодий самара тўрт қаторли сексияли сеялка қўлланилганда 10896066 сўм натижа олишга эришилган;
ишлаб чиқилган сексияли сеялканинг саноат нусхаларини тайёрлаш учун лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (техникавий шартлар ва чизмалар) “Андижантехмаш” МЧЖ (2024-йил 11-мартдаги 8-сон маълумотнома) да лойиҳалаш жараёнига қабул қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2024 йил 23 октябр № 05/04-04-535 маълумотномаси). Натижада асосланган параметрларга эга бўлган қавариқ сиртли эккич ва пушта шаклини сақлагич билан жиҳозланган пуштага чигит экадиган сексияли сеялкани ишлаб чиқариш имкони яратилган.