Бобомуротов Тожиддин Ғайбуллоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Пахта чигитидан калта момиқ ажратиш жараёни технологиясини такомиллаштириш” мавзусидаги диссертация ишини 05.06.02 – “Тўқимачилик материаллари технологияси ва хомашёга дастлабки ишлов бериш” (техника фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3 PhD/Т5977
Илмий раҳбар: Хакимов Шерқул Шергозиевич, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти, DSc.03/2025.27.12.Т.21.01.
Расмий оппонентлар: Жуманиязов Қадам Жуманиязович, техника фанлари доктори, профессор; Сирожиддинов Фазлиддин Насриддинович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Жиззах политехника институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади пахта чигитидан калта момиқ ажратиш жараёнининг самарадорлигини оширувчи, чигитнинг механик шикастланишини камайишини таъминловчи ресурстежамкор, такомиллаштирилган технологияни ишлаб чиқиш ва кўрсаткичларини асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
чигит механик шикастланишининг туксизланган чигит чиқувчи тўсиқнинг геометрик ўлчамларига боғлиқлиги аниқланган ҳамда айлана сиртли шакл ўрнига кўп қиррали камера қўллаш асосида чигитдан калта момиқ ажратиш жараёнининг такомиллаштирилган технологияси ишлаб чиқилган;
кўп қиррали камерада калта момиқни ажратиш жараёнида ишқаланиш кучининг қамраш бурчагига боғлиқлиги сим чўткали барабан айланишлар сонининг турли хил қийматларида аниқланган;
калта момиқни ажратиш жараёнида нормал босим кучининг вақт бўйича ўзгариши технологик тирқиш ва айланишлар сонига боғлиқлиги Эйлер тенгламаси асосида аниқланган;
чигитдан калта момиқ ажратиш самарадорлигининг ишчи камерадаги қовурға баландлиги, сони ва барабан айланишлар сонига боғлиқлиги тўлиқ омилли кўп факторли регрессион моделлар асосида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Пахта чигитидан калта момиқ ажратиш жараёни технологиясини такомиллаштириш бўйича олиб борилган илмий тадқиқотлар асосида:
такомиллаштирилган делинтер машинаси Фарғона вилояти, Қўқон шаҳри “Сара Уруғ Қўқон” МЧЖга жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2026 йил 29-январдаги № 05/04-04-136-сон маълумотномаси). Натижада, ишчи камеранинг геометрик ўлчамлари учун рационал конструктив кўрсаткичлар аниқланди ва уларни қўллаш орқали чигитнинг механик шикастланиш даражаси 1,5% га, қизиши 6,5% га камайишига эришилган. Шу билан бирга, туксизлантирилган чигит бўйича машинанинг иш унумдорлиги ўртача 16,06 % га, чигитнинг унувчанлиги эса мавжуд кўрсаткичга нисбатан 3,5% га оширилган.