Арзиматова Иноятхон Мадимаровнанинг
фанлари доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Раҳбар кадрларнинг ахлоқий-эстетик маданиятини ривожлантиришнинг ижтимоий-маънавий муаммолари”
09.00.04-Ижтимоий фалсафа
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.1.DSc/Fal160
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети PhD.03/2025.27.12.F.10.02 рақамли илмий кенгаш.
Илмий маслахатчининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Юлдашева Фарида Хужамкуловна фалсафа фанлари доктори, профессор.
Расмий оппонентлар: Ҳакимов Назар Ҳакимович фалсафа фанлари доктори, профессор; Ғайбуллаев Отабек Муҳаммадиевич фалсафа фанлари доктори, профессор; Холмирзаев Нодир Низомжонович фалсафа фанлари доктори (DSc), доцент.
Этакчи ташкилот: Наманган давлат университети
Диссертация йўналиши: Назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади раҳбар кадрларнинг ахлоқий-эстетик маданиятини ривожлантиришнинг ижтимоий-маънавий муаммоларини тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бошқарув тизимининг эволюсияси ва тарихий анъаналари шаклланишининг ижтимоий-фалсафий тадқиқи асосида раҳбар кадрлар учун зарурий ахлоқий сифатлар ва эстетик кўникмаларнинг бошқарув фаолиятини тўғри, адолатли ва қонуний ташкил этишдаги имкониятлари, бошқарув самарадорлиги тўғрисидаги фалсафий фикрлар ва мутафаккирларнинг қарашлари асосида адолатли бошқарувчи фазилатларини ривожлантирувчи омилларининг фалсафий аргументлари очиб берилган;
жамиятни модернизациялаш ва ислоҳотлар самарадорлигига эришишда замонавий раҳбар шахснинг ахлоқий маданияти (фаросатлилик, масъулиятлилик, ҳалоллик, адолатлилик) ва эстетик маданияти (дидлилик, нотиқлик, мулоқотчанлик) ни уйғунликда ривожлантиришнинг аҳамияти, ташаббускорлик ва креативлик фазилатларини бошқарув самарадорлигига таъсири императив асослаб берилган;
Янги Ўзбекистонда бошқарув тизимининг демократлашуви ва эркинлашуви жараёнида раҳбар кадрларнинг бошқарув фаолиятида инсонпарварлик тамойиллари ва адолат принципларига таяниши, касбий фаолиятда нотиқлик, касбий этикет, ахлоқий маданият ва эстетик дидни мужассамлаштириш асосида бошқарув тизимининг интеграл ва мураккаб тузилмали феномен сифатида истиқболда фаолият самарадорлиги ва инсон капиталини ривожланишига хизмат қилувчи асосий элемемнти сифатита изоҳланган;
замонавий раҳбар имиджини шакллантиришда масъулиятни ҳис этиш, жамоада толерант мулоқотни ўрната олиш, ўз атрофига соғлом фикрловчи инсонларни тўплаш ва уларга таяниш, расмиятчиликка берилмаслик, ўз билимини мунтазам ошириб бориш, ўзгалар фикрини эшитиш ва ҳурмат қилиш, мансаб ваколатини суистеъмол қилмаслик каби ахлоқий қадриятларнинг самарадорлиги олиб борилган қузатувлар натижасида аниқланган;
бошқарув тизимида аёлларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини ошириш, бошқарув тизимида раҳбар аёллар фаолияти самарадорлигига имконият яратиш ва раҳбар аёлларнинг бошқарув салоҳиятини креативлик, инноваторлик, ташаббускорлик сифатлари билан, шахсий фазилатларини интеллектуал ва ахлоқий-эстетик маданият асосида ривожлантириш ва реализация қилишнинг янгича ижтимоий-аксиологик мазмуни очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Раҳбар кадрларнинг ахлоқий-эстетик маданиятини ривожлантиришнинг ижтимоий-маънавий муаммоларига оид тадқиқотимиз доирасида ишлаб чиқилган илмий натижалар асосида:
бошқарув тизимининг эволюсияси ва тарихий анъаналари шаклланишининг ижтимоий-фалсафий тадқиқи асосида раҳбар кадрлар учун зарурий ахлоқий сифатлар ва эстетик кўникмаларнинг бошқарув фаолиятини тўғри, адолатли ва қонуний ташкил этишдаги имкониятлари, бошқарув самарадорлиги тўғрисидаги фалсафий фикрлар ва мутафаккирларнинг қарашлари асосида адолатли бошқарувчи фазилатларини ривожлантирувчи омиллар фалсафий аргументлар асосида очиб берилганлигига оид янгиликларидан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2024-йилда маънавий-маърифий ишлар самарадорлигини ошириш ва соҳани ривожлантириш бўйича чора-тадбирлар дастурининг ИИ-йўналишида белгиланган “Ўзбекистон Республикаси Президентининг Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига Мурожаат кенгаши йиғилиши, давлат сиёсатининг устувор йўналишлари, кенг кўламли ислоҳотларнинг моҳияти, қабул қилинган қонун ҳужжатлари ва “Стратегия-2030” давлат дастурининг тарғиботига доир чора-тадбирлари” 15-банди “Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномаси, Республика Маънавият ва маърифат кенгаши йиғилиши, давлат сиёсатининг устувор йўналишлари, кенг кўламли ислоҳотларнинг моҳияти, қабул қилинган қонун ҳужжатлари ва “Стратегия-2030” давлат дастурининг аҳамиятини кенг жамоатчиликка етказиш” мавзусида тарғибот дастурини ишлаб чиқиш ва ўтказишда диссертация материалларидан фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2025-йил 7-мартдаги 10/111-сон Далолатнома). Натижада мамлакатимизда раҳбарнинг лидерлик ва бошқарув қобилиятини ривожлантириш ва “халқни рози қилиш”га йўналтирилган фаолияти натижакорлигини оширишга хизмат қилган;
жамиятни модернизациялаш ва ислоҳотлар самарадорлигига эришишда замонавий раҳбар шахснинг ахлоқий маданияти (фаросатлилик, масъулиятлилик, ҳалоллик, адолатлилик) ва эстетик маданияти (дидлилик, нотиқлик, мулоқотчанлик) ни уйғунликда ривожлантиришнинг аҳамияти, ташаббускорлик ва креативлик фазилатларини бошқарув самарадорлигига таъсири мантиқий таҳлиллар асосида очиб берилганлигига оид илмий янгилигидан “Ўзбекистон” телерадиоканалида 2024 йил сентябр-декабр ойларида эфирга узатилган “Миллат ва маънавият”, “Таълим ва тараққиёт”, “Виртуал дунё” номли эшиттиришлар сценарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон 24 ижодий бирлашмаси” давлат муассасасининг 2025 йил 27 февралдаги 05-09-237-сон Далолатномаси). Натижада, мазкур таклиф ва тавсиялар Ўзбекистоннинг муносиб ўринга эга бўлишида замонавий бошқарув ва унда амалга оширилаётган амалий ишлар самарадорлиги ошишига, шунингдек, жамият янги тараққиёт босқичи шароитида турли салбий оқибатларни олдини олиш ва бартараф этишга қаратилган турли тадбирлар, давра суҳбатларини илмий бойитишга хизмат қилган;
Янги Ўзбекистонда бошқарув тизимининг демократлашуви ва эркинлашуви жараёнида раҳбар кадрларнинг бошқарув фаолиятида инсонпарварлик тамойиллари ва адолат принципларига таяниши, касбий фаолиятда нотиқлик, касбий этикет, ахлоқий маданият ва эстетик дидни мужассамлаштириш асосида бошқарув тизимининг интеграл ва мураккаб тузилмали феномен сифатида истиқболда фаолият самарадорлиги ва инсон капиталини ривожланишига хизмат қилиши ижтимоий-назарий жиҳатдан асослаб берилганлигига доир хулосаларидан Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати – Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг 2021 йил 9 сентябрдаги ўзгартиш ва қўшимчалар киритилган Уставида белгиланган “давлат ва жамият қурилиши соҳасидаги демократик ўзгаришларни янада чуқурлаштиришга, кучли фуқаролик жамиятини шакллантиришга, қаратилган ташаббусларни илгари суриш, жамият ҳаётида ва давлатни бошқаришда онгли ва масъулиятли иштирок этишнинг фуқаролар манфаатларига мос бўлган хилма-хил шаклларини таъминлаб берадиган нодавлат нотижорат ташкилотларининг кенг тармоқли тизимини яратиш”га доир вазифаларини бажаришда Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг Республика Кенгаши томонидан ташкил этилган “Кучли фуқаролик жамиятини шакллантириш асослари” мавзусидаги тадбирнинг дастури ва қўлланмасини ишлаб чиқишда кенг фойдаланилган. (Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати - Ўзбекистон Либерал-демократик партияси сиёсий кенгаш ижроия қўмитасининг 2025 йил 28 мартдаги 01-27/38-сонли Маълумотномаси). Натижада, Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг бошқарув тизимини модернизациялашга доир фаолияти самарадорлигига хизмат қилган;
замонавий раҳбар имиджини шакллантиришда масъулиятни ҳис этиш, жамоада толерант мулоқотни ўрната олиш, ўз атрофига соғлом фикрловчи инсонларни тўплаш ва уларга таяниш, расмиятчиликка берилмаслик, ўз билимини мунтазам ошириб бориш, ўзгалар фикрини эшитиш ва ҳурмат қилиш, мансаб ваколатини суистеъмол қилмаслик каби ахлоқий қадриятларга асосланиш самарадорлиги ва имкониятлари мантиқий асосланганлигига оид таклифлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 2 августдаги Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар қўмитаси фаолиятини тартибга солиш соҳасидаги айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тасдиқлаш тўғрисида 500-сонли Қарорининг 1-илова 3-боб, 12-банд з) кичик бандининг 5-хатбошисини тайёрлашда фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Оила ва хотин-қизлар қўмитасининг 2025 йил 21 апрелдаги 04-02/138-сонли Маълумотномаси) Натижада, хотин-қизларни қўллаб-қувватлаш тизимини кучайтириш, уларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини ошириш, ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва қонуний манфаатларини ифодалашга қаратилган ишлар самарадорлигини оширишга хизмат қилди;
бошқарув тизимида аёлларнинг ижтимоий-сиёсий фаоллигини ошириш, бошқарув тизимида раҳбар аёллар фаолияти самарадорлигига имконият яратиш ва раҳбар аёлларнинг бошқарув салоҳиятини креативлик, инноваторлик, ташаббускорлик сифатлари билан, шахсий фазилатларини интеллектуал ва ахлоқий-эстетик маданият асосида ривожлантириш ва реализация қилишнинг ижтимоий-аксиологик мазмуни назарий асосланганлигига доир таклиф ва тавсияларидан Ўзбекистон миллий университетида бажарилган ПЗ-20170928696-рақамли “Ўзбекистонда ислоҳотлар жараёнини таҳлил этиш ва ва амалга оширишнинг консептуал-фалсафий методологияси (Ҳаракатлар стратегияси асосида)” мавзусидаги амалий лойиҳани бажариш доирасида фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025 йил 4 апрелдаги 04/11-4428-сонли Маълумотномаси) ва юқоридаги тавсиялар ушбу лойиҳа доирасида нашр этилган ишларда ўз аксини топган.