Абдуллаев Билолхон Хамитжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг қиёсий-матний тадқиқи”, 10.00.10 – Матншунослик ва адабий манбашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2023.4.PhD/Fil4270.
Илмий раҳбар: Ҳасанова Шафоат Саидбековна, филология фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Алишер Навоий номидаги Давлат адабиёт музейи.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.41.01. 
Расмий оппонентлар: Шодмонов Нафас Номозович, филология фанлари доктори, профессор; Маҳмудов Жасурбек Хусинович, филология фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: “Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг манбаларини илмий текшириш, асарларнинг матний-қиёсий тадқиқини амалга ошириш ҳамда адабий манбашунослик ва матншуносликнинг сўнгги ютуқларига таянган ҳолда илмий асослашдан иборат.  
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
“Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг юртимизда сақланаётган литографик нашрлари Салоҳий қаламига мансуб “Гул ва Булбул” достонининг Бухорода чоп этилган тошбосма нусхалари, Салоҳий қаламига мансуб “Гул ва Булбул” достонининг Тошкентда чоп этилган нусхалари ва Ўзга  муаллифларга тегишли бўлган “Гул ва булбул” достонларининг тошбосма нусхалари каби уч гуруҳларга ажратилган ҳамда уларнинг таркибий тузилиши, безак хусусиятлари, нашр этилишидаги ўзига хосликлари   муфассал баён этилган;
муаллифи номаълум бўлган “Ҳикояйи булбулнома” ҳамда Шобанда қаламига мансуб “Гул-Булбул” асарларининг хорижий фондларда сақланаётган мавжуд нусхаларига қўшимча тарзда илгари маълум бўлмаган янги нусхалари аниқланиб, илмий муомалага киритилган;
Салоҳий “Гул ва Булбул” достонининг ҳозиргача маълум бўлган 3402, 5354 (ЎзР ФА Шарқшунослик институтининг Асосий фонди); C847, А836, C1722, Б297 (Россия фанлар академияси Шарқшунослик институти қўлёзмалар фонди) рақамли қўлёзма нусхаларидан ташқари тўртта қўлёзмаси (ЎзР ФА Шарқшунослик институтининг Ҳамид Сулаймон фонди: 3361, 1739, 2513; ЎзР Қўлёзма манбалар рейстри: 438) аниқланиб, уларнинг илмий тавсифи амалга оширилган;
Салоҳий достоннинг мавжуд қўлёзма ва тошбосмалари қиёсий-матний текширилиб, уларнинг таркиби, тузилиши, матний хусусиятлари, нуқсон ва камчиликлари, ўзаро фарқлари (фаслларнинг номланишидаги тафовутлар, бирида мавжуд иккинчисида йўқ бўлган байтлар, байтларнинг биринчиси, ёки иккинчиси фарқланувчи ўринлар, синонимларни қўлланиши билан боғлиқ жиҳатлар, байтларда мисраларнинг ўрин алмашиши, бир байтнинг турли ўринларда келиши, мисраларда сўзларнинг ўзаро ўрин алмашуви, қўшимчалар билан боғлиқ ўзгаришлар аниқланган) таҳлил қилинган ҳамда   ижодкорнинг матностида ифодалаган бадиий қарашлари очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг матний-қиёсий тадқиқи бўйича олинган илмий натижалар асосида:
“Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг юртимизда сақланаётган литографик нашрлари Салоҳий қаламига мансуб “Гул ва Булбул” достонининг Бухорода чоп этилган тошбосма нусхалари, Салоҳий қаламига мансуб “Гул ва Булбул” достонининг Тошкентда чоп этилган нусхалари ва Ўзга  муаллифларга тегишли бўлган “Гул ва булбул” достонларининг тошбосма нусхалари каби уч гуруҳларга ажратилган ҳамда уларнинг таркибий тузилиши, безак хусусиятлари, нашр этилишидаги ўзига хосликлари   муфассал баён этилган; мажозий мазмундаги асарларнинг Шарқ адабиёти, жумладан, ўзбек адабиётидаги ўрни ва аҳамиятига доир қарашлари ҳақидаги тадқиқот натижалари умумлаштирилиб, уларнинг амалий аҳамияти кўрсатиб берилган; “Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг манбалари ва уларнинг тадқиқи борасидаги илмий-назарий қарашлар асослаб берилган; мазкур туркумдаги асарларнинг матний хусусиятлари тадқиқ этилиб, манбаларнинг адабий аҳмияти аниқланган; турли шоирлар томонидан яратилган, бироқ ўзбек адабиётида  тилга олинмаган “Гул ва булбул” достонлари ва улар борасидаги маълумотлар келтирилган илмий хулосалардан  Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган  ПФ-201912258 рақамли  “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети  2025-йил 17-мартдаги 04/1-861-сон маълумотномаси). Натижада платформада жамланган мажозий характердаги асарлар борасидаги назарий маълумотлар бойитилди. 
Салоҳий достоннинг мавжуд қўлёзма ва тошбосмалари қиёсий-матний текширилиб, уларнинг таркиби, тузилиши, матний хусусиятлари, нуқсон ва камчиликлари, ўзаро фарқлари (фаслларнинг номланишидаги тафовутлар, бирида мавжуд иккинчисида йўқ бўлган байтлар, байтларнинг биринчиси, ёки иккинчи мисраси фарқланувчи ўринлар, синонимларни қўлланиши билан боғлиқ жиҳатлар, байтларда мисраларнинг ўрин алмашиши, бир байтнинг турли ўринларда келиши, мисраларда сўзларнинг ўзаро ўрин алмашуви, қўшимчалар билан боғлиқ ўзгаришлар аниқланган) таҳлил қилинган ҳамда ижодкорнинг матностида ифодалаган бадиий қарашлари очиб берилган; мажозий характердаги асарларнинг генезиси ва тадрижий тараққиётига доир назарий қарашлари ҳақидаги тадқиқот натижалари умумлаштирилиб, уларнинг маънавий аҳамияти кўрсатиб берилган; “Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг манбалари ва уларнинг таснифлаш тамойиллари борасидаги хулосалар атрофлича асослаб берилган; айни туркумдаги достонларнинг матн хусусиятлари таҳлил этилиб, ижодкорнинг матностида ифодаланган бадиий қарашларига оид илмий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган  ИЛ-402104474 “болаларадабиёти.уз” электрон платформа ва унинг мобил иловасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети  2025-йил 17-мартдаги 04/1-862-сон маълумотномаси). Натижада тадқиқот таркибидаги болалар адабиётига доир ўринлар веб-сайт ва электрон платформа яратишда хизмат қилган.  
 Муаллифи номаълум бўлган “Ҳикояйи булбулнома” ҳамда Шобанда қаламига мансуб “Гул-Булбул” асарларининг хорижий фондларда сақланаётган мавжуд нусхаларига қўшимча тарзда илгари маълум бўлмаган янги нусхалари аниқланиб, илмий муомалага киритилган; “Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг манбалари ва уларнинг тадқиқи борасидаги илмий-назарий қарашлар асослаб берилган; мазкур туркумдаги асарларнинг матний хусусиятлари тадқиқ этилиб, манбаларнинг адабий аҳмияти аниқланганлигига доир илмий хулосалардан  Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган  ПФ-201912258 рақамли  “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети  2025-йил 17-мартдаги 04/1-861-сон маълумотномаси). Натижада мажозий мазмундаги асарлар хусусидаги назарий маълумотлар бойитилди.
Салоҳий “Гул ва Булбул” достонининг ҳозиргача маълум бўлган 3402, 5354 (ЎзР ФА Шарқшунослик институтининг Асосий фонди); C847, А836, C1722, Б297 (Россия фанлар академияси Шарқшунослик институти қўлёзмалар фонди) рақамли қўлёзма нусхаларидан ташқари тўртта қўлёзмаси (ЎзР ФА Шарқшунослик институтининг Ҳамид Сулаймон фонди: 3361, 1739, 2513; ЎзР Қўлёзма манбалар рейстри: 438) аниқланган; аллегорик типдаги асарларнинг тадрижий тараққиётидаги ўзига хос хусусиятларга доир янги назарий қарашлар ҳақидаги тадқиқот натижалари ва уларнинг маънавий аҳамияти кўрсатиб берилган; “Гул ва булбул” туркумидаги достонларнинг манбалари ва уларнинг тадқиқ тарихи борасидаги илмий-назарий қарашлар умумлаштирилиб, шу асосида мазкур типдаги асарларнинг манбалари, муаллифи, ўрганилишидаги муҳим жиҳатлари асослаб берилган илмий хулосалардан  Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2023-2024-йилларда амалга оширилган  АЛ-662205561 рақамли  “Алишер Навоий муаллифлик корпусини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети  2025-йил 17-мартдаги 04/1-863-сон маълумотномаси). Натижада қўлёзма ва тошбосма асарлар билан богʻлиқ илмий хулосалар электрон платформа материалларининг давр нуқтайи назаридан хилма-хиллигини таъминлаган.