Xodjaev Sarvar Faxreddinovichning 
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Soya moyidan lesitin olish va uni margarin sanoatida qo‘llashning kolloid-kimyoviy asoslarini yaratish», 02.00.17 – Qishloq xo‘jalik va oziq-ovqat mahsulotlariga ishlov berish, saqlash hamda qayta ishlash texnologiyalari va biotexnologiyalari, 02.00.11 – Kolloid va membrana kimyosi (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.4.DSc/T889.
Ilmiy maslahatchilar: Abdurahimov Ahror Anvarovich, texnika fanlari doktori, professor; Salixanova Dilnoza Saidakbarovna, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya ishi bajarilgan muassasa nomi: Toshkent kimyo-texnologiya instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi: IK raqami: Namangan davlat texnika universiteti, DSc.03/2025.27.12.K/T.15.08.
Rasmiy opponentlar: YO‘lchiev Aslbek Baxtiyorbekovich, texnika fanlari doktori, dotsent; Sattarov Karim Karshievich, texnika fanlari doktori, dotsent; Abdikamalova Aziza Baxtiyorovna, kimyo fanlari doktori, professor. 
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat texnika universiteti. 
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: mahalliy rafinatsiyalanmagan soya moyidan fosfolipidlarni ajratib olish va uni margarin sanoatida qo‘llashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
rafinatsiyalanmagan soya moyini gidratatsiyalash jarayonida ultratovush va mikroto‘lqinning kombinatsiyasini qo‘llash olinadigan fosfatid konsentrati tarkibidagi neytral moyning miqdori 24% ga pasayishi hisobiga gidratatsiyalangan moyning chiqishi anʼanaviyga nisbatan 1,7% ga ortishi isbotlangan;
rafinatsiyalanmagan soya moyini mikroto‘lqin yordamida gidratatsiya qilish fosfolipidlarni ajratishda emas, balki fosfolipid cho‘kmasini koagulyasiyalanishini jadallashtirib berishi aniqlangan;
gidratatsiya jarayoni harorati 70°C, suv miqdori 2%, ultratovushning quvvati 100%, davomiyligi 8 minut va uzlyuksiz rejimda hamda mikroto‘lqinning quvvati 500W, davomiyligi 2 minut bo‘lgan vaqtda maksimal 70% gacha fosfolipid konsentratining ajralishi va uning tarkibida neytral moy miqdori kamligi aniqlangan;
PCA orqali ultratovush va ultratovushning mikroto‘lqin bilan kombinatsiyalangan usullari yordamida olingan fosfatid konsentratlarining
IQ-spektrlari bo‘yicha E322 lesitiniga o‘xshashi aniqlangan hamda ularning tarkibidagi fosfolipidlar miqdorini prognoz qilish uchun PLS modeli yaratilgan;
ultratovush va ultratovushning mikroto‘lqin bilan kombinatsiyalangan usullari yordamida olingan fosfatid konsentratlari standartlash jarayonisiz E322 uchun qo‘yilgan talablarga javob berishi aniqlangan;
ultratovush va ultratovushning mikroto‘lqin bilan kombinatsiyalangan usullari yordamida olingan lesitinlar E322 bilan taqqoslaganda sirt tarangligi 2,3-5,8 mN/cm2 ga, gidrofil-lipofil muvozanati esa 0,3-0,8 birlikka past va emulsiya olish jarayonida kolloid-kimyoviy ko‘rsatkichlari bo‘yicha ustunligi isbotlangan;
margarin barqarorligini oshirish uchun emulgator sifatida mahalliy soya lesitinlari hamda paxta moyi va mol yog‘i asosida olingan mono- va digliseridlardan foydalanish imkoniyati aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Rafinatsiyalanmagan soya moyidan lesitin olish va uni margarin sanoatida qo‘llash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
o‘simlik moyidan fosfatid konsentratini olish usuliga O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Intellektual mulk agentligining ixtiro patenti olingan (№ IAP 8109). Natijada, lesitin talablariga javob beradigan fosfatid konsentrati olish imkonini bergan;
soya moyini gidratatsiyalash texnologiyasi “ChIRChIQ GRAND SAVDO” MChJ korxonasida amaliyotga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Yog‘-moy sanoat korxonalari uyushmasining 2025 yil 28 avgustdagi KS/3-276-son ma’lumotnomasi). Natijada, gidratatsiyalangan rafinatsiyalanmagan soya moyining chiqishi 0,8% ga, fosfolipid cho‘kmasi tarkibidagi fosfolipidlarning miqdorini 31,7 dan 38,5% gacha oshirish imkonini bergan;
ishlab chiqilgan emulgatorlarni qo‘llab margarin ishlab chiqarish texnologiyasi “ChIRChIQ GRAND SAVDO” MChJ korxonasida amaliyotga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Yog‘-moy sanoat korxonalari uyushmasining 2025 yil 28 avgustdagi KS/3-276-son ma’lumotnomasi). Natijada, emulgator sarfini 1,0 dan 0,8% gacha kamaytirish imkonini bergan.