Сафаев Хасан Абдубаситовичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Дориларга чидамли ўпка туберкулезини этиотропик даволашга ёндашувларни такомиллаштириш» 14.00.26 – Фтизиатрия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.1.PhD/Tib4328.
Илмий раҳбар: Парпиева Наргиза Нусратовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: академик Ш.Алимов номидаги Республика ихтисослаштирилган фтизиатрия ва пулмонология илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Академик Ш.Алимов номидаги Республика ихтисослаштирилган фтизиатрия ва пульмонология илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc 06/2025.27.12.Tib.22.01.
Расмий оппонентлар: Джурабаева Мухаббат Хусановна, тиббиёт фанлари доктори (DSc); Файзуллаева Дилфуза Баходировна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: кўп дориларга чидамли ўпка сили билан касалланган беморларни даволашда модификацияланган қисқа муддатли 9 ойлик даволаш режимларини (мҚДР) жорий этишни такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор кўп дориларга чидамли ўпка туберкулёзи аниқланган беморларда, модификацияланган қисқа муддатли даволаш режими қўлланилганда, индивидуаллаштирилган ёндашув таъминланиши ҳисобига анъанавий узоқ муддатли стандарт режимга нисбатан клиник ва бактериологик самарадорлик юқори экани ҳамда дорига боғлиқ ножўя таъсирлар частотасининг камайиши туфайли ўлим кўрсаткичлари ишончли даражада камайиши аниқланган;
илк бор модификацияланган қисқа муддатли даволаш режимининг самарадорлигини пасайтирувчи асосий омиллар – муқаддам қамоқда бўлганлик, ОИВ ҳолати, вирусли гепатит С, чекувчилик, кексалик ва паст ТМИ (<18,5 кг/м²) эканлиги аниқланган; 
тадқиқотда модификацияланган қисқа муддатли даволаш режими қўлланилган беморларда, даволашга содиқликнинг юқори даражада сақланиши ҳамда дорига чидамли турлари шаклланишининг олди олиниши туфайли, даволаш якунланганидан кейинги 12 ойлик кузатув даврида эрта рецидивлар учраш даражаси стандарт даволаш режимига нисбатан анча паст экани аниқланган;
силга қарши дори воситаларининг ножўя таъсирларини оғирлик даражасига кўра классификация қилиш ва уларни аниқ дори билан боғлиқлигини аниқлаш бўйича даволаш хавфсизлигини мониторинг қилишнинг тизимли методикаси такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Дориларга чидамли ўпка туберкулезини этиотропик даволашга ёндашувларни такомиллаштириш бўйича илмий иш натижалари:
биринчи илмий янгилик: илк бор кўп дори дориларга чидамли ўпка сили касаллигини даволаш учун модификацияланган қисқа муддатли даволаш режимининг самарадорлиги ва хавфсизлигини бўйича таклифлар академик Ш.Алимов номидаги РИФваПИАТМ Илмий кенгашининг 2025 йил 4 июлдаги 6-сон қарори билан тасдиқланган "Энг яхши клиник амалиётлар доирасида кўп дориларга чидамли ўпка силини даволашнинг инновацион технологиялари" услубий қўлланмасининг мазмунига киритилган. Ушбу тадқиқот доирасида зарур синовлар ўтказилиб, ишлаб чиқилган ёндашувлар Қорақалпоғистон Республикаси фтизиатрия ва пулмонология марказининг (2024 йил 6 ноябрдаги  120/1-сон буйруқ) ва Тошкент вилояти фтизиатрия ва пулмонология маркази (2024 йил 5 ноябрдаги 266а-сон буйруқ) амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижалари беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилашга, ижтимоий стигмани камайтиришга ва аҳоли орасида кўп дориларга чидамли ўпка сили касаллигининг тарқалишини камайтиришга ҳисса қўшди. Иқтисодий самарадорлиги: стандарт узоқ муддатли режимга нисбатан ҳар бир бемор учун ўртача даволаш харажатларининг 31,2 фоизга камайиши (тахминан 18000000 сўм иқтисод) кўрсатди. Хулоса: модификацияланган қисқа муддатли даволаш режимларининг қўлланилиши беморларда даволаш самарадорлигини оширишда ва даволаш харажатларини камайтиришда муҳим аҳамиятга эга, бу эса соғлиқни сақлаш тизимининг ижтимоий ва иқтисодий кўрсаткичларини яхшилайди.
иккинчи илмий янгилик: илк бор модификацияланган қисқа муддатли даволаш режими ёрдамида кўп дориларга чидамли ўпка сил касаллиги билан оғриган беморларни даволаш натижаларига таъсир қилувчи омиллар бўйича тавсиялар академик Ш.Алимов номидаги РИФваПИАТМ Илмий кенгашининг 2025 йил 4 июлдаги 6-сон қарори билан тасдиқланган "Энг яхши клиник амалиётлар доирасида кўп дориларга чидамли ўпка силини даволашнинг инновацион технологиялари" услубий қўлланмасининг мазмунига киритилган. Ушбу тадқиқот доирасида зарур синовлар ўтказилиб, ишлаб чиқилган ёндашувлар Қорақалпоғистон Республикаси фтизиатрия ва пулмонология марказининг (2024 йил 6 ноябрдаги  120/1-сон буйруқ) ва Тошкент вилояти фтизиатрия ва пулмонология маркази (2024 йил 5 ноябрдаги 266а-сон буйруқ) амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: ножўя таъсирларни башорат қилувчи омилларни аниқлаш хавф гуруҳларини эрта аниқлаш ва мақсадли қўллаб-қувватлаш чораларини қўллаш имконини беради, давони тўхтатишни ва ўлим хавфини камайтирди. Иқтисодий самарадорлиги: шахсийлаштирилган ёндашувлар қимматбаҳо силга қарши дорилар ва соғлиқни сақлаш тизими ресурсларидан оқилона фойдаланиш имконини беради, қўшимча ёрдамсиз муваффақиятга эришиш эҳтимоли паст бўлган беморларга самарасиз харажатлар хавфини минималлаштирди. Хулоса: тадқиқот турли тоифадаги беморларда беморларни даволаш натижаларига таъсир қилувчи омилларни аниқлаб, хавф гуруҳларини белгилаш, мақсадли даволашга, асоратлар сонини камайтиришга ва соғлиқни сақлаш тизимида сезиларли иқтисодий тежамкорликка олиб келди.
учинчи илмий янгилик: илк бор модификацияланган қисқа муддатли даволаш режимлардан фойдаланган ҳолда ножўя таъсирларнинг частотаси ва табиати ҳақидаги маълумотлар тизимлаштирилди ва энг заиф бемор гуруҳлари бўйича таклифлар академик Ш.Алимов номидаги РИФваПИАТМ Илмий кенгашининг 2025 йил 4 июлдаги 6-сон қарори билан тасдиқланган "Энг яхши клиник амалиётлар доирасида кўп дориларга чидамли ўпка силини даволашнинг инновацион технологиялари" услубий қўлланмасининг мазмунига киритилган. Ушбу тадқиқот доирасида зарур синовлар ўтказилиб, ишлаб чиқилган ёндашувлар Қорақалпоғистон Республикаси фтизиатрия ва пулмонология марказининг (2024 йил 6 ноябрдаги  120/1-сон буйруқ) ва Тошкент вилояти фтизиатрия ва пулмонология маркази (2024 йил 5 ноябрдаги 266а-сон буйруқ) амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: оғир ножўя ҳодисаларнинг паст даражаси (беморларнинг 5,6 фоизи) ва уларнинг қайтарилиши даволанишга риоя қилишни оширади, ногиронлик хавфини камайтиради ва психологик фаровонликни яхшилади. Иқтисодий самарадорлиги: касалхонага ётқизишлар сонининг камайиши ва асоратларни (гепатотоксиклик, QT оралиғининг узайиши, оғир нейропатия) даволаш харажатларига тўғридан-тўғри таъсирини камайтирди. Хулоса: тадқиқот туберкулёзга қарши дориларнинг янги комбинацияси дориларнинг ножўя таъсири юкини пасайтирди, даволаш самарадорлигини оширди ҳамда соғлиқни сақлаш тизими учун сезиларли иқтисодий тежамкорликни таъминлади.
тўртинчи илмий янгилик: миллий силга қарши кураш дастурида модификацияланган қисқа муддатли даволаш режимидан фойдаланишни оптималлаштириш бўйича далилларга асосланган тавсиялар академик Ш.Алимов номидаги РИФваПИАТМ Илмий кенгашининг 2025 йил 4 июлдаги 6-сон қарори билан тасдиқланган "Энг яхши клиник амалиётлар доирасида кўп дориларга чидамли ўпка силини даволашнинг инновацион технологиялари" услубий қўлланмасининг мазмунига киритилган. Ушбу тадқиқот доирасида зарур синовлар ўтказилиб, ишлаб чиқилган ёндашувлар Қорақалпоғистон Республикаси фтизиатрия ва пулмонология марказининг (2024 йил 6 ноябрдаги  120/1-сон буйруқ) ва Тошкент вилояти фтизиатрия ва пулмонология маркази (2024 йил 5 ноябрдаги 266а-сон буйруқ) амалиётга жорий этилган. ишлаб чиқилди. Ижтимоий самарадорлиги: тавсияларни амалга ошириш даволаш қамровини кенгайтирди, шу жумладан болалар, репродуктив ёшдаги аёллар ва стандарт режимларга қарши кўрсатмалари бўлган беморлар учун. Иқтисодий самарадорлиги: халқаро стратегияларни миллий шароитларга мослаштириш давлат бюджетидан сотиб олинадиган дори-дармонлардан оқилона фойдаланишни таъминлади. Хулоса: модификацияланган қисқа муддатли даволаш режимини жорий этишнинг иқтисодий самараси анъанавий режимларга нисбатан 68,8 фоизни ташкил этди, бу эса унинг соғлиқни сақлаш тизими учун юқори иқтисодий самарадорлигини тасдиқлайди.