Умаров Анвар Шухратовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “ХИХ асрнинг иккинчи ярми — ХХИ аср бошларида Самарқанд вилояти туркманларининг этномаданияти”, 07.00.07– Этнография, этнология ва антропология (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Tar1511
Илмий раҳбар: Маликов Азим Маннонович тарих фанлари номзоди, доцент
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шароф Рашидов номидаги Самарқанд давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат университети. PhD.03/30.12.2019.Tar.78.02. 
Расмий оппонентлар: Рахмонов Фахриддин Шоймарданович тарих фанлари доктори, профессор, Ақчаев Фаррух Шавкатович, тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ХИХ асрнинг иккинчи ярми – ХХИ аср бошларида Самарқанд вилояти туркманларининг этномаданиятини тарихий этнологик материаллар асосида илмий таҳлил қилишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ХИХ асрнинг иккинчи ярми – ХХИ аср бошларида Самарқанд вилоятидаги туркманларнинг этномаданияти ва юз берган трансформацион жараёнлар тарихий манбалар ва этнографик маълумотларда акс этиши аниқланган;
вилоят туркманларининг этномаданий жараёнларда босиб ўтган ёʻли, уларнинг минтақага келиб ўрнашиши, этноҳудудий жойлашуви ва этник тарихига аниқлик киритилиб, Самарқанд вилоятида туркманлар яшаётган аҳоли масканлари хариталаштирилган; 
ўрганилаётган даврда юз берган сиёсий, иқтисодий ўзгаришлар таъсирида Самарқанд вилояти туркманларининг чорвачиликка асосланган хўжалик туридан ўтроқ турмуш тарзига ўтиши аниқланиб, вилоят туркманлари ҳаётида ва қадриятларида юз берган ўзгаришлар илмий жиҳатдан исботланган; 
глобаллашув жараёнида туркманларнинг бошқа маданиятлар билан ўзаро муносабатда бўлиш хусусиятлари очиб бериш ва қўни-қўшничилик алоқалари таъсирида воҳа туркман уруғларининг оилавий маросимлари (никоҳ муносабатлари, тўй-ҳашамлари, фарзанд тарбияси, махсус таомлари ва бошқа) хусусиятлари, улардаги анъанавийлик ва ўзгаришлар этнографик маълумотлар асосида очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
ХИХ асрнинг иккинчи ярми – ХХИ аср бошларида Самарқанд вилояти туркманларининг этномаданий жараёнлар масалаларини тадқиқ этиш бўйича ишлаб чиқилган таклиф ва хулосалар асосида:
ХИХ асрнинг иккинчи ярми – ХХИ аср бошларида Самарқанд вилоятидаги туркманларнинг этномаданияти ва юз берган трансформацион жараёнлар тарихий манбалар ва этнографик маълумотларда акс этиши аниқланган хулосалардан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси Маҳалла телерадиоканали вилоят бўлимида 2024-йил феврал-март ойларида эфирга узатилган “Ассалом, Маҳалла!” тонгги дам олиш кўрсатуви навбатдаги сонининг ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилди (“Маҳалла телерадиокомпанияси” давлат муассасасининг 2024-йил 04-апрел 02-12/272-сон маълумотномаси). Натижада Самарқанд вилоятидаги туркманларнинг этномаданияти ҳақидаги маълумотларининг янада бойиши учун хизмат қилган.
Самарқанд вилоят туркманларининг этномаданий жараёнларда босиб ўтган ёʻли, уларнинг минтақага келиб ўрнашиши, этноҳудудий жойлашуви ва этник тарихига аниқлик киритилиб, туркманлар яшаётган аҳоли масканлари хариталаштирилган ва воҳа туркманларининг ўзлигини англаши ҳамда урф-одатлари бўйича келтирилган илмий хулоса, амалий таклиф ва тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги “Самарқанд” давлат музей-қўриқхонасида амалиётга татбиқ этилди (Ўзбекистон Республикаси маданий мерос агентлигининг 2024-йил 15-ноябрдаги 04-05/4356 сон маълумотномаси). Натижада Самарқанд вилояти ҳудудида фаолият олиб бораётган музейлар – Ўзбекистон маданияти тарихи давлат музейи, вилоят Ўлкашунослик музейи фаолиятини такомиллаштиришга хизмат қилган. 
Ўзбекистонда яшовчи турли миллатларнинг ўзаро иноқлиги, воҳа туркманларининг ўзига хос моддий ва маънавий маданияти, аждодларимиз томонидан яратилган миллий қадриятлар ёш авлодни ватанпарварлик, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳида тарбиялашда муҳим амалий аҳамият касб этишига оид хулосалардан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси Маҳалла телерадиоканали вилоят бўлимида 2024-йил феврал-март ойларида эфирга узатилган “Ассалом, Маҳалла!” тонги дам олиш кўрсатуви навбатдаги сонининг ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилди (“Маҳалла телерадиокомпанияси” давлат муассасасининг 2024-йил 04-апрел 02-12/272-сон маълумотномаси). Натижада келтириб ўтилган маълумотлар томошабинларда Самарқанд вилояти туркманларининг чорвачиликка асосланган хўжалик туридан ўтроқ турмуш тарзига ўтиши аниқланиб, вилоят туркманлари ҳаётида ва қадриятларида юз берган ўзгаришлар ҳақидаги маълумотларининг янада бойиши учун хизмат қилган.
Глобаллашув жараёнида туркманларнинг бошқа маданиятлар билан ўзаро муносабатда бўлиш хусусиятларини очиб бериш ва қўни-қўшничилик алоқалари таъсирида воҳа туркман уруғларининг оилавий маросимлари (никоҳ муносабатлари, тўй-ҳашамлари, фарзанд тарбияси, махсус таомлари ва бошқа) хусусиятлари, улардаги анъанавийлик ва ўзгаришлар этнографик маълумотлар, келтирилган илмий хулоса, амалий таклиф ва тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги “Самарқанд” давлат музей-қўриқхонасида амалиётга татбиқ этилди (Ўзбекистон Республикаси маданий мерос агентлигининг 2024-йил 15-ноябрдаги 04-05/4356 сон маълумотномаси). Натижада музейга ташриф буюрувчиларнинг Самарқанд ҳудуди туркманлари тарихи, этнографиясига оид билимларини бойитади. Ўзбекистон маданияти тарихи давлат музейида конференция, семинар, давра суҳбатлари, шунингдек маърифий соҳалардаги тадбирларни ташкил этишга хизмат қилган.
“Мовароуннаҳрнинг ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва маданий ҳаётида Термиз шаҳрининг ўрни (ИХ – ХВ асрлар)” мавзусини ўрганиш юзасидан тўпланган маълумотлар асосида: 
Термиз шаҳрига оид ёзма манбалар, архив ҳужжатлари, элчи ва саёҳатчиларнинг кундаликлари, статистик маълумотлар, сиёсий сулолалар фаолияти, ислом дининг устуни сифатида мадраса ва масжидлар фаолияти билан боғлиқ манбалардан фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон тарихи” каналининг 2023-йил 25-майдаги 02-32-821-сон маълумотномаси). Бу эса Термизшоҳларнинг Чағонхудотлар, Гуфтон вилояти, Балх, Бухоро билан муносабатлари, Термизда ишланган тилла суви берилган пўлат ва мис тулунбослар “қиёқдан тикилган ва олтин қадалган” совутлар ҳақидаги маълумотларни аниқлашга хизмат қилган; 
Термиз шаҳри масаласида Сомонийлар, Ғазнавийлар, Қорахонийлар, Хоразмшоҳлар ўртасидаги сиёсий муносабатлар, Термизшоҳлар ҳақидаги маълумотларнинг хорижий тадқиқотчилар томонидан ёритилиши, Мовароуннаҳрнинг ижтимоий-сиёсий ҳолати, Термиз ва унинг атрофидаги ҳудудлар “Бўғ”, “Темир дарвоза”, “Солиҳобод” ҳақидаги манбалардан фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маънавият ва Маърифат кенгаши Республика Маънавият ва Маърифат марказининг 2023-йил 24-майдаги 02-02/487-сон маълумотномаси). Натижада, Термиз ҳокимларининг дипломатик муносабатлари, ҳарбий ҳукмдорлари, уларнинг шаҳарда амалга оширган қурилиш, қалʼа, мудофаа, суғориш, мадраса, масжидлар қуришдаги ишлари илмий-тарихий жиҳатдан холисона ёритишга хизмат қилган.