Бободустов Улуғбек Кенжа ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволашда келиб чиқадиган гингивитларни даволашни такомиллаштириш», 14.00.21 – Стоматология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.1.PhD/Tib3379.
Илмий раҳбар: Саидов Акбар Аҳадович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.03.
Расмий оппонентлар: Хабибова Назира Насуллоевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Ермуханова Гульжан Тлеумухановна, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Қозоғистон Республикаси).
Етакчи ташкилот: Урганч давлат тиббиёт институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитларни даволаш-профилактикасини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитлар эпидемиологияси, уларнинг кўринишлари аниқланган;
болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитларни даволашда анор данаги мойидан ва прополис таркибли гелдан индивидуал тайёрланган каппалар билан қўллаш даволаш чора-тадбирлар режаси патогенетик ўзгаришлар асосида такомиллаштирилган;
болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида тишларнинг юқори сезувчанлигида дентин каналчаларида калций доначаларини ҳосил қилувчи гелдан индивидуал каппалар билан қўллаш ижобий самараси исботланган;
гингивитни олдини олиш учун электр тиш чўткаларидан фойдаланиш ва тавсия этилган оғиз чайиш воситаси билан оғизни чайиш морфофункционал текширувлар асосида самарали эканлиги исботланган;
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши.
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг илмий - тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиғи бўйича 2025 йил 7 октябрдаги 26/38 - сон хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволашда олинмайдиган ортодонтик апаратлар қўлланганда пародонт ва оғиз бўшлиғи касалликларининг бевосита боғлиқлиги ўрганилиб, ушбу контингентларда бошқа ортодонтик аппаратларга нисбатан 1,5 марта кўп милк тўқимасида яллиғланишлари аниқланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволашда гингивит касалликларининг кенг тарқалиши, пародонтал индексларнинг ўрта оғирлик даражадалиги, асоратларнинг клиник кечиш хусусиятлари микробиологик ва биохимик текширишлар билан изоҳланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий - амалий маълумотлар Навоий шахар 3-сон оилавий поликлиникаси бўйича буйруқ (05.04.2024 йилдаги 125-5-79-DOP/2024 - сон) ҳамда Қашқадарё вилоят Яккабоғ туман шифохонаси бўйича буйруқ (10.05.2024 йилдаги 283-4-68-ТВ/2024-сон) клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволашда келиб чиқадиган гингивитларни эрта ташхислашга имкон берди. Юқоридаги текшириш усуллари ушбу контингентдаги беморларда стоматологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда асоратларнинг олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволашда келиб чиқадиган гингивитларни тавсия этилаётган ушбу текшириш усулларидаги ҳамда стоматологик текшириш ўтказиш жараёнида ҳар бир беморга сарфланган маблағнинг 230000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган ташхислаш жараёнини таъминлади. Хулоса: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволашда келиб чиқадиган гигивити бор болаларда милк касалликларининг тарқалиши, тузилиши, клиникаси ва кечиши табиати ортодонтик апарат тури ва фойдаланган муддатига боғлиқ. Олинмайдиган ортодонтик апаратларда олинадиган апаратларга нисбатан 2 баробар кўп гингивитлар келиб чиқиши аниқланган.
иккинчи илмий янгилик: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитларни даволашда анор данаги мойидан ва прополис таркибли гелдан индивидуал тайёрланган каппалар билан қўллаш даволаш чора-тадбирлар режаси патогенетик ўзгаришлар асосида такомиллаштирилган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: илк маротаба болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитларни даволашда анор данаги мойидан фойдаланишни амалиётга киритиш асосланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий - амалий маълумотлар Навоий шахар 3-сон оилавий поликлиникаси бўйича буйруқ (05.04.2024 йилдаги 125-5-79-DOP/2024 - сон) ҳамда Қашқадарё вилоят Яккабоғ туман шифохонаси бўйича буйруқ (10.05.2024 йилдаги 283-4-68-ТВ/2024-сон) клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитларни даволашда анор данаги мойи ва праполис гелидан фойдаланиш самарали даволашга имкон берди. Юқоридаги даволаш усуллари ушбу контингентдаги беморларда стоматологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда асоратларнинг олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитларни даволашда анор данаги мойидан ва праполис гелидан фойдаланиш жараёнида ҳар бир беморга сарфланган маблағнинг 250000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган даволаш жараёнини таъминлади. Хулоса: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқадиган гингивитларни даволашда анор данаги мойидан ва праполис гелидан фойдаланиш базавий даволашга нисбатан самарали натижа берди.
учинчи илмий янгилик: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида тишларнинг юқори сезувчанлигида дентин каналчаларида калций доначаларини ҳосил қилувчи гелдан индивидуал каппалар билан қўллаш ижобий самараси исботланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида тишларнинг юқори сезувчанлигида дентин каналчаларида калций доначаларини ҳосил қилувчи гелдан индивидуал каппалар билан қўллаш стоматологик амалиётга тавсия этилган, ушбу гел тишлар сезувчанликка самара бериши исботланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий - амалий маълумотлар Навоий шахар 3-сон оилавий поликлиникаси бўйича буйруқ (05.04.2024 йилдаги 125-5-79-DOP/2024 - сон) ҳамда Қашқадарё вилоят Яккабоғ туман шифохонаси бўйича буйруқ (10.05.2024 йилдаги 283-4-68-ТВ/2024-сон) клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: болаларда тишларнинг юқори сезувчанлигида дентин каналчаларида калций доначаларини ҳосил қилувчи Сенсистаб гелдан индивидуал каппалар билан фойдаланиш, ушбу контингентдаги беморларда стоматологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда асоратларнинг олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида тишларнинг юқори сезувчанлигида дентин каналчаларида калций доначаларини ҳосил қилувчи Сенсистаб гелдан индивидуал каппалар билан фойдаланиш ҳар бир беморга сарфланган маблағнинг 250000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган даволаш жараёнини таъминлади. Хулоса: тишларнинг юқори сезувчанлигида дентин каналчаларида калций доначаларини ҳосил қилувчи Сенсистаб гелдан индивидуал каппалар билан фойдаланилган, бу эса тишлар сезувчанлиги сабабли депульпация қилинишини олди олган.
тўртинчи илмий янгилик: гингивитни олдини олиш учун электр тиш чўткаларидан фойдаланиш ва тавсия этилган оғиз чайиш воситаси билан оғизни чайиш морфофункционал текширувлар асосида самарали эканлиги исботланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида келиб чиқиши мумкин бўлган гингивитларни эрта ташҳислашни ҳамда профилактика чоралари ижобий самара берганлиги билан изоҳланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий - амалий маълумотлар Навоий шахар 3-сон оилавий поликлиникаси бўйича буйруқ (05.04.2024 йилдаги 125-5-79-DOP/2024 - сон) ҳамда Қашқадарё вилоят Яккабоғ туман шифохонаси бўйича буйруқ (10.05.2024 йилдаги 283-4-68-ТВ/2024-сон) клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида тавсия этилаётган профилактика чоралари гингивитларни олдини олишга имкон берди. Юқоридаги текшириш усуллари ушбу контингентдаги беморларда стоматологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда касалликларнинг асоратларини олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволаш жараёнида тавсия этилаётган профилактика чоралари гингивитларни олдини олишга имкон берди. Юқоридаги профилактика усуллари ушбу контингентдаги беморларда стоматологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда касалликларнинг олдини олиш учун хизмат қилди. Тавсия этилаётган ушбу профилактика усуллари ҳар бир беморга сарфланган маблағнинг 230000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган ташхислаш жараёнини таъминлади. Хулоса: болаларда тиш қаторлари аномалия ва деформацияларни ортодонтик даволашда келиб чиқадиган гигивити бор болаларда милк касалликларининг тарқалиши, тузилиши, клиникаси ва кечиши табиати ортодонтик апарат тури ва фойдаланган муддатига боғлиқ. Тавсия этилаётган профилактика чоралари гингивит касллигини олдини олишга имкон берган.
