Султонова Гулбахор Муртазахоновнанинг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бадиий матннинг когнитив-прагматик тадқиқи”, 10.00.11 – Тил назарияси. Амалий ва компютер лингвистикаси (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: № B2025.2.PhD/Fil6405 
Илмий раҳбар: Носирова Умидахон Икромовна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори(PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Қоʻқон давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.34.02 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Хайруллаев Хуршиджон Зайниевич, филология фанлари доктори, профессор; 
Хасанов Акбаржон Абдурашидович, филология фанлари номзоди, доцент. 
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади бадиий матн импликатураси ва уни юзага чиқарувчи консептуал ва импликатив метафораларнинг когнитив-прагматик хусусиятларини белгилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
бадиий матнни идрок этиш билан боғлиқ интерпретация жараёни инсон тафаккуридаги умумий лисоний билим фонди асосида ассоциацияланиши, ассоциацияланувчи ғоя ва фикрлар оламнинг бадиий консептуал манзарасини шакллантириши, инсон тасаввури орқали юзага келган консептуал мазмуний структурада бадиий матн мазмунига мувофиқ тарзда модусга асосланган фикрлар тизимининг пайдо бўлиши исботланган;
оламнинг лисоний манзараси ва бадиий консепт орасидаги узвийлик механизмлари когнициянинг босқичлари сифатида намоён бўлиши, бадиий матн мазмуни когниция қонуниятларига кўра ассоциацияланиши, бадиий матндаги метафорик ва ироник импликация инсон тафаккурига хос бадиий консептларга асосланган ҳолда юзага чиқиши мисоллар таҳлилида далилланган;
бадиий матннинг импликатив бирликлари типологик жиҳатдан тасниф қилиниб, уларнинг ифода имкониятлари, тасвирий шакллари прагматик муносабатларни юзага чиқарувчи бирлик сифатида қабул қилинган ҳамда коммумикация жараёнида матнларнинг импликацион ва экспликацион тарзда тақдим этилиши, бадиий матнни тушунишда тасвир, схема ва фреймлар асос сифатида хизмат қилиши асосланган;
бадиий матндаги лингвомаданий хусусиятларни ўзида мужассам этган консептуал  ва импликатив метафоралар яширин асосда интерпретация қилиниши, импликациянинг ҳар икки тури ижодкор тафаккуридаги бадиий консептлар асосида лисоний моддийлашиши, бадиий матн импликацияси инсоннинг олам ҳақидаги умумий билимлари, касбий ва шахсий компетенсияларининг прагматик натижаси эканлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бадиий матннинг когнитив-прагматик тадқиқи юзасидан олинган илмий натижалар асосида: 
бадиий матн идроки билан боғлиқ интерпретация жараёни инсон тафаккуридаги умумий лисоний билим фонди асосида ассоциацияланиши, ассоциацияланувчи ғоя ва фикрлар оламнинг бадиий консептуал манзарасини шакллантириши, инсон тасаввури орқали юзага келган консептуал мазмуний структурада бадиий матн мазмунига мувофиқ тарзда модусга асосланган фикрлар тизимининг пайдо бўлишига доир илмий натижа ва хулосалардан 2020-2021-йиллар “Ўзбек миллий рақс санъатини тарғиб этишга бағишланган веб-сайт ва мултимедиа маҳсулотлари (электрон луғатлар) тўпламини яратиш мазмунидаги ФЗ-2019081663 рақамли фундаментал лойиҳани бажаришда, хусусан, “Ўзбекистон фолклор санъати терминларининг қисқача ўзбекча-инглизча-французча изоҳли луғати”ни яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги Ўзбекистон давлат Хореография академиясининг 2025-йил 
12-июндаги 1/04-256-сон маълумотномаси). Натижада бадиий матнларда мавжуд ошкора ва яширин маъноли консептуал ахборотлар лойиҳа материалларини, хусусан, умумий мазмун ҳақидаги маълумотларни тўлдиришга, лойиҳа доирасида яратилган луғатнинг самарадорлигини оширишга ва бойитишга хизмат қилган;
оламнинг лисоний манзараси ва бадиий консепт орасидаги узвийлик механизмлари когнициянинг босқичлари сифатида намоён бўлиши, бадиий матн мазмуни когниция қонуниятларига кўра ассоциацияланиши, бадиий матндаги метафорик ва ироник импликация инсон тафаккурига хос бадиий консептларга асосланган ҳолда юзага чиқишига доир хулосалардан 2021-2023-йилларда бажарилган “Ўзбек тилининг миллий корпусини лойиҳалаш ва дастурий мажмуа ишлаб чиқиш мавзусидаги амалий лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган (Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети Самарқанд филиалининг 2025-йил 20-июндаги 362/01-01-сон маълумотномаси). Натижада амалий лойиҳа доирасида тайёрланган илмий мақолалар тўпламлари ҳамда тил корпуси бўйича олиб борилган тадқиқотларнинг илмий савияси ошиши ва такомиллашувига эришилган;
бадиий матндаги лингвомаданий хусусиятларни ўзида мужассам этган консептуал ва импликатив метафоралар яширин асосда интерпретация қилиниши, импликациянинг ҳар икки тури ижодкор тафаккуридаги бадиий консептлар асосида лисоний моддийлашиши, бадиий матн импликацияси инсоннинг олам ҳақидаги умумий билимлари, касбий ва шахсий компетенсияларининг прагматик натижаси эканлиги ҳақидаги илмий натижа ва хулосалардан 2024-2025-йилларда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканалининг “Бедорлик”, “Ижод завқи”, “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият” эшиттиришлари ссенарийсини ёзишда фойдаланилган (Ўзбекистон телерадиоканали давлат муассасасининг 2025-йил 12-июндаги 26-36-1002-сон маълумотномаси). Натижада телекўрсатувлар учун тайёрланган материаллар мазмуни маърифий жиҳатдан бойитилган ва илмий асослар билан далилланган.