Туробова Шаҳноза Умировнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Кончилик, қазиб олиш саноати ходимларига психологик хизмат кўрсатиш механизмларини такомиллаштириш”, 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/P678.
Илмий раҳбар: Ҳайитов Ойбек Эшбоевич, психология фанлари доктори (DSc), профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат спорт академияси ҳузуридаги Жисмоний тарбия ва спорт бўйича мутахассисларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Исмоилова Нуржаҳон Зухриддиновна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Умаров Бахриддин Мингбоевич, психология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро халқаро университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади – кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларининг меҳнат фаолиятига хос ижтимоий-психологик детерминантларни эмпирик ўрганиш асосида уларга психологик хизмат кўрсатиш механизмларини ишлаб чиқиш ва такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларининг асосий эҳтиёжлардан қониққанлик даражаси моддий барақрорлик ва хавфсизлик эҳтиёжларининг кескин устувор, юқори ижтимоий-психологик эҳтиёжларнинг эса паст даражада намоён бўлишига асосланиб шахснинг психологик барқарорлиги ва касбий мослашуви натижавийлигини белгиловчи детерминант сифатида далилланган;
кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларида ҳиссий тажрибаларга интилиш, импулсивлик ва таваккалчилик хусусиятларининг барча тармоқларда барқарор намоён бўлиши вахта усули шароитида шаклланган хулқ-атвор модели билан боғлиқлигига асосланиб, импулсив сезгирлик, зерикишга мойиллик ва саргузаштга йўналганлик каби стимулларяр омиллар технологик интизом ҳамда хавфсизлик меъёрларини бузиш эҳтимолини оширувчи ижтимоий-психологик детерминант сифатида асосланган;
кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларида ишдан қониқишнинг суст намоён бўлиши вертикал муносабатлар, рағбатлантириш, иш мазмуни ва ички коммуникация каби ташкилий омилларнинг паст баҳоланиши туфайли, меҳнат муҳити ва психологик фаровонлик ўртасидаги функсионал боғлиқликнинг ташкилий қўллаб-қувватлаш даржасига тўғри пропорсионал эканлиги исботланган;
кончилик ва қзиб олиш саноати ходимларининг мотивацион эҳтиёжлар тизими (макро), ижтимоий-ташкилий муносабатлар (мезо) ва индивидуал-типологик хусусиятлар (микро) ўртасидаги номутаносибликлар, «Актор-шерик ўзаро боғлиқлик модели»га кўра, кончи психологик ҳолатининг фақат актор эффекти эмас, балки жамоа, раҳбарият ва вахта усулидаги меҳнат тизими томонидан юзага келадиган шерик эффекти билан ўзаро қўшма таъсири натижаси эканлигини кўрсатиб, ушбу ўзаро таъсир эмоционал толиқиш, хавф идрокининг бузилиши ва касбий сўнишнинг доминант психологик детерминантлари сифатида далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кончилик, қазиб олиш саноати ходимларига психологик хизмат кўрсатиш механизмларини такомиллаштириш юзасидан амалга оширилган илмий тадқиқот иши асосида:
кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларининг асосий эҳтиёжлардан қониққанлик даражаси моддий барақрорлик ва хавфсизлик эҳтиёжларининг кескин устувор, юқори ижтимоий-психологик эҳтиёжларнинг эса паст даражада намоён бўлишига асосланиб шахснинг психологик барқарорлиги ва касбий мослашуви натижавийлигини белгиловчи детерминант сифатида далилланган хулосалар Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон буйруғи билан «Психологик хизматни ташкил этишнинг меъёрий-ҳуқуқий асослари» модули мазмунига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон маълумотномаси). Натижада, кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларининг биопсихологик ва ижтимоий-психологик хусусиятларини тизимли ўрганиб, психологик хизматни такомиллаштиришни илмий жиҳатдан асослашга замин яратилган;
кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларида ҳиссий тажрибаларга интилиш, импулсивлик ва таваккалчилик хусусиятларининг барча тармоқларда барқарор намоён бўлиши вахта усули шароитида шаклланган хулқ-атвор модели билан боғлиқлигига асосланиб, импулсив сезгирлик, зерикишга мойиллик ва саргузаштга йўналганлик каби стимуляр омиллар технологик интизом ҳамда хавфсизлик меъёрларини бузиш эҳтимолини оширувчи ижтимоий-психологик детерминант сифатида асосланган хулосалар Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон буйруғи билан «Психологик хизматни ташкил этишнинг меъёрий-ҳуқуқий асослари» модули мазмунига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон маълумотномаси). Натижада, кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларининг асосий ижтимоий-психологик эҳтиёжлари интегратив таҳлил қилинган ҳамда уларнинг ёш, жинс ва демографик кўрсаткичлар бўйича динамикаси билан психологик хулқ-атвор меъёрлари ўртасидаги боғлиқликни аниқлаш кўлами кенгайтирилган;
кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларида ишдан қониқишнинг суст намоён бўлиши вертикал муносабатлар, рағбатлантириш, иш мазмуни ва ички коммуникация каби ташкилий омилларнинг паст баҳоланиши туфайли, меҳнат муҳити ва психологик фаровонлик ўртасидаги функсионал боғлиқликнинг ташкилий қўллаб-қувватлаш даржасига тўғри пропорсионал эканлиги исботланган хулосалар Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон буйруғи билан «Психологик хизматни ташкил этишнинг меъёрий-ҳуқуқий асослари» модули мазмунига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон маълумотномаси). Натижада, кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларининг ишдан қониқиш даражаси баҳоланган ҳамда тармоқлар, жинс, ёш ва меҳнат стажи кесимидаги фарқлар ижтимоий-психологик жиҳатдан асосланган;
кончилик ва қзиб олиш саноати ходимларининг мотивацион эҳтиёжлар тизими (макро), ижтимоий-ташкилий муносабатлар (мезо) ва индивидуал-типологик хусусиятлар (микро) ўртасидаги номутаносибликлар, «Актор-шерик ўзаро боғлиқлик модели»га кўра, кончи психологик ҳолатининг фақат актор эффекти эмас, балки жамоа, раҳбарият ва вахта усулидаги меҳнат тизими томонидан юзага келадиган шерик эффекти билан ўзаро қўшма таъсири натижаси эканлигини кўрсатиб, ушбу ўзаро таъсир эмоционал толиқиш, хавф идрокининг бузилиши ва касбий сўнишнинг доминант психологик детерминантлари сифатида далилланган хулосалар Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон буйруғи билан «Психологик хизматни ташкил этишнинг меъёрий-ҳуқуқий асослари» модули мазмунига сингдирилган (ЎзМПУ ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 3-декабрдаги ПМ–179-сон маълумотномаси). Натижада, кончилик ва қазиб олиш саноати ходимларида ҳиссий тажрибаларга интилиш даражаси субшкалалар асосида ўлчанган, унинг жинс, ёш, меҳнат стажи ва тармоқлар кесимидаги фарқлари ижтимоий-психологик таҳлил қилинган, ҳиссий кўрсаткичлар билан ишдан қониқиш компонентлари ўртасидаги корреляцион боғлиқлик аниқланган ҳамда психологик хизмат дастури ишлаб чиқилган.