Эрматов Носир Тохировичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Оилавий тадбиркорлик фаолиятини бошқариш механизмларини такомиллаштириш”,
08.00.13 – “Менежмент”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Iqt5239.
Илмий раҳбари: Курбонбекова Моҳичеҳра Туробжоновна, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети ҳузуридаги DSc.03/2025.27.12.1.23.04 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Аллаяров Шамсиддин Амануллаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Хасанов Тоҳир Абдурашидович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Оилавий тадбиркорлик фаолиятини бошқариш механизмларини такомиллаштиришга йўналтирилган илмий таклиф ва амалий тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
аҳолининг тадбиркорлик салоҳияти даражаси ва иқтисодий саводхонлик ўртасидаги ўзаро боғлиқликни баҳолаш асосида тадбиркорликни ташкил этиш ва ривожлантириш бўйича қисқа (1 йилгача), ўрта
(5 йилгача) ва узоқ (10 йилгача) даврларга мўлжалланган дастурларни амалиётга жорий этиш асосланган;
оилавий тадбиркорликни самарали бошқариш имкониятларидан келиб чиқиб, қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш йўналишида (қуритиш-қадоқлаш-сотиш), тўқимачилик учун (мато-тикув-сотиш-онлайн савдо), асаларичилик учун (ари парвариши-асалчилик-қадоқлаш-сотиш-онлайн савдо), чарм буюмлари учун (чарм-қўл меҳнати-сумка/камар-онлайн савдо) ишлаб чиқариш занжирини жорий этиш асосланган;
бизнес муҳитни яхшилаш орқали оилавий тадбиркорлик салоҳияти даражасини аниқлаш услубиётини ишлаб чиқиш асосида тадбиркорлик салоҳиятининг “паст” (0-3 балл), “ўрта” (4-6 балл) ва “юқори”
(7-10 балл) кўрсаткичлари аниқланган;
Ўзбекистонда оилавий тадбиркорликни ривожлантиришнинг тадбиркорлик салоҳиятига таъсирини кўп омилли корреляцион модел асосида бизнес муҳитни ривожланишининг 2035-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Оилавий тадбиркорлик фаолиятини бошқариш механизмларини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
аҳолининг тадбиркорлик салоҳияти даражаси ва иқтисодий саводхонлик ўртасидаги ўзаро боғлиқликни баҳолаш асосида Тошкент вилояти мисолида оилавий тадбиркорликни ривожлантириш бўйича қисқа, ўрта ва узоқ даврларга мўлжалланган дастурларни амалиётга жорий этиш борасидаги таклифи Тошкент вилояти шаҳар ва туманларининг ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025-йил 17-декабрдаги 05-33-14217-сонли, Тошкент вилояти ҳокимининг 2025-йил 13-октябрдаги 1/2-4-5811-сонли маълумотномалари). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида 2024-2025-йилларда Ангрен, Чирчиқ, Олмалиқ шаҳарлари ҳамда Қуйи Чирчиқ, Оққўрғон, Оҳангарон ва Пискент туманларида оилавий тадбиркорликни ривожлантиришда аҳоли ўртасида иқтисодий, молиявий ва ҳуқуқий саводхонликни ошириш бўйича кўникмаларни кенгайтириш имкони яратилган;
Тошкент вилоятининг Оққўрғон, Бекобод, Бўка, Қуйи Чирчиқ, Паркент туманлари ҳамда Нурафшон, Олмалиқ, Ангрен ҳамда Оҳангарон шаҳарларида оилавий тадбиркорликни ривожлантириш учун туманлар имкониятларидан келиб чиқиб қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш йўналишида (қуритиш-қадоқлаш-сотиш), тўқимачилик учун (мато-тикув-сотиш-онлайн савдо), асаларичилик учун (ари парвариши-асалчилик-қадоқлаш-сотиш-онлайн савдо), чарм буюмлари учун (чарм-қўл меҳнати-сумка/камар-онлайн савдо) ишлаб чиқариш занжирини жорий этиш таклифи Тошкент вилояти ҳокимлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025-йил 17-декабрдаги
05-33-14217-сонли, Тошкент вилояти ҳокимининг 2025-йил 13-октябрдаги 1/2-4-5811-сонли маълумотномалари). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида юқорида номи келтирилган туман ва шаҳарларда ишлаб чиқариш занжирини жорий этилиши орқали кўпгина маҳаллаларда янги иш ўринлари яратилиши билан бирга аҳолида тадбиркорликка бўлган иштиёқ сезиларли равишда ўсган;
“бизнес муҳит”ни яхшилаш орқали оилавий тадбиркорлик салоҳияти даражасини аниқлаш услубиётини вилоят туманлар кесимида жорий этиш орқали туманларининг тадбиркорлик салоҳиятини паст (0-3 балл), ўрта (4-6 балл) ва юқори (7-10 балл) кўрсаткичларини аниқлаш таклифи Тошкент вилояти ҳокимлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025-йил 17-декабрдаги 05-33-14217-сонли, Тошкент вилояти ҳокимининг 2025-йил 13-октябрдаги 1/2-4-5811-сонли маълумотномалари). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида иқтисодий ривожланиш даражаси паст ҳамда ишсизлик даражаси нисбатан юқори бўлган туманлар аҳолиси учун ўз бизнесини ривожлантиришга кўмаклашиш имкони яратилиб, кейинги йилларда ортда қолаётган вилоятдаги Оққўрғон, Пискент, Бекобод, Қуйи Чирчиқ, Бўстонлиқ туманларининг бизнес муҳитини яхшилашга асос бўлган;
Тошкент вилоятида оилавий тадбиркорлик фаолияти ривожланишининг ҳудудий иқтисодий салоҳият ва шарт-шароит омиллари таъсирини ифодаловчи ҳамда оилавий тадбиркорликни ривожлантиришнинг тадбиркорлик салоҳиятига таъсирини кўп омилли корреляцион модели асосида бизнес муҳитни ривожланишининг 2035-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари Тошкент вилояти ҳокимлиги томонидан амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Савдо-саноат палатасининг 2025-йил 17-декабрдаги 05-33-14217-сонли, Тошкент вилояти ҳокимининг 2025-йил 13-октябрдаги 1/2-4-5811-сонли маълумотномалари). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Тошкент вилоятида оилавий тадбиркорлик фаолияти ривожланишининг иқтисодий салоҳият ва шарт-шароит омиллари таъсирида шаклланувчи истиқболдаги кўрсаткичларини ўзаро мувофиқлаштириш имкони яратилиб, оилавий тадбиркорликни ривожлантиришнинг тадбиркорлик салоҳиятига таъсирини кўп омилли корреляцион модели асосидаги бизнес муҳитни ривожланишининг 2035-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари нафақат вилоят учун, балки туманлардаги иқтисодий имкониятларни ишга солиш, қисқа, ўрта ва узоқ муддатли ривожлантириш стратегияларини ишлаб чиқишда асосий ҳужжат сифатида муҳим аҳамиятга эга бўлган.
