Турсунов Ҳожиакбар Ҳамидулло ўғлининг
Педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси
ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Кар ва заиф эшитувчи юқори синф ўқувчиларининг ахборот компетенсиясини ривожлантириш технологиялари”. 13.00.03 – Махсус педагогика
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.DSc/Ped8868.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
Илмий раҳбар: Шарофутдинова Раъно Шавкатовна, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, PhD.01/2025.27.12.Ped.04.03.
Расмий оппонентлар: Абдуллаева Гавхар Сапаровна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Вохобова Мунирахон Садирдиновна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Андижон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларда ахборот компетенсиясини ривожлантириш технологияларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларда касбий компетентликни ривожлантиришнинг педагогик-психологик хусусиятлари ўқувчиларнинг ўқув-билиш фаолиятини самарали ташкил этишнинг коррексион-ривожлантирувчи жараёнларини визуал-жест билан ички интеграллашув даражасининг реал таълимий шароитдаги барқарорлигини таъминлаш асосида аниқлаштирилган;
нутқий мулоқот коррексион фанини ўқитишда ахборот технологияларидан фойдаланишнинг дидактик имкониятлари мобил мулоқот ва ахборот компетенсиясини дарс ва машғулот алоқадорлигида шакллантиришни таъминлашга йўналтирилган “ИТ Навигатор” иловасини фикр ва ассоциация уйғунлигида таъсирчан рефлекция муҳитида модификациялаш асосида очиб берилган;
юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларда ахборот компетенсиясини ривожлантириш моделининг коррексион-дидактик компоненти когнитив фаолиятда интегратив луғатни ўзлаштиришга доир алгоритмик босқичларда таълимий фаоллаштирувчи ахборотли-методик мажмуани компенсация даражаси динамиклигида қўллаш асосида такомиллаштирилган;
юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларда ахборот компетенсиясини ривожлантириш технологиялари имитацион ўқитиш шаклларини аралаш таълим (блендед леарнинг) жараёнида адаптив қўллашга доир эргономик талабларни ҳисобга олиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларида ахборот компетенсиясини ривожлантириш технологияларини такомиллаштириш бўйича илмий натижалар асосида:
юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларда касбий компетентликни ривожлантиришнинг педагогик-психологик хусусиятлари ўқувчиларнинг ўқув-билиш фаолиятини самарали ташкил этишнинг коррексион-ривожлантирувчи жараёнларини визуал-жест билан ички интеграллашув даражасининг реал таълимий шароитдаги барқарорлигини таъминлашга оид таклифлари “Медиа ва ахборот саводхонлиги” номли ўқув қўлланмасини мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги 136-сонли буйруғи билан тасдиқланган, 509034-рақамли гувоҳнома). Натижада, юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларнинг ахборот компетенсиясини ривожлантиришнинг мезонлари ва кўрсаткичлари аниқлаштирилган;
нутқий мулоқот коррексион фанини ўқитишда ахборот технологияларидан фойдаланишнинг дидактик имкониятлари мобил мулоқот ва ахборот компетенсиясини дарс ва машғулот алоқадорлигида шакллантиришни таъминлашга оид таклифлари Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳамда Инновацион ривожланиш Агентлиги томонидан Қўқон давлат педагогика институтининг “Имконияти чекланган болалар ўртасида шахмат спорт турини оммалаштириш” мавзусидаги инновацион лойиҳасида фойдаланилган (Муқимий номидаги Қўқон давлат педагогика институтининг 2025-йил 22-февралдаги 326/04-сонли маълумотномаси). Натижада, кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларнинг мулоқот қилиш йўллари ва ижтимоийлаштириш механизмлари амалиётга кенг жорий этиш имконияти яратилган;
юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларда ахборот компетенсиясини ривожлантириш моделининг коррексион-дидактик компоненти когнитив фаолиятда интегратив луғатни ўзлаштиришга доир алгоритмик босқичларда таълимий фаоллаштирувчи ахборотли-методик мажмуани компенсация даражаси динамиклигида қўллаш бўйича таклифлари “Бўлажак олим” танлови доирасида стартап лойиҳалар йўналиши бўйича вазирликнинг “С-ПМ-26”-сонли шартномаси асосида беғараз қон донорлик инновацион лойиҳасида амалга оширишда фойдаланилган (Ўзбекистон республикаси Фарғона вилояти ҳокимлиги ҳузуридаги «Рақамли технологиялар маркази» унитар корхонасининг 2025-йил 15-майдаги 008/05.25-сонли маълумотномаси). Натижада, юқори синф кар ва заиф эшитувчи ўқувчиларнинг ахборот компетенсиясини ривожлантиришнинг дастурий-техник имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилган.