Қуйлиев Улуғбек Рашидовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистонда рақамли технологияларни қўллаш орқали солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Iqt5031.
Илмий раҳбар: Янгибоев Ҳусниддин Абдумажитович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Расмий оппонентлар: Ҳайдаров Низомиддин Ҳамроевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Тухлиев Бозор Каримович, иқтисодиёт доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ўзбекистοнда замοнавий ахбοрοт-кοммуникация технοлοгияларини қўллаш οрқали сοлиқ маъмуриятчилигини такοмиллаштириш бўйича илмий-услубий ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан ибοрат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ортиқча тўланган солиқ суммаси солиқ тўловчига унинг ёзма аризасига кўра, солиқ органи томонидан олинган кундан эътиборан ўн беш кун ичида, тадбиркорлик субектларининг юқори барқарорлик рейтингига эга бўлган тадбиркорлик субектларига эса уч кун ичида қайтарилиш таклиф этилган;
солиқ назорати жараёнларининг шаффофлигини камида 20 фоизга, ҳужжат айланиш тезлигини эса 35 фоизгача ошириш имконини берувчи электрон товар-транспорт юк хатлари тизимини барча хўжалик юритувчи субектлар учун мажбурий қилиш таклиф этилган;
солиқ маъмурчилиги сифатини ошириш орқали солиқларнинг белгиланган меъёрлар ва муддатларда ундирилиш даражасини 15 фоизга яхшилаш орқали фуқаролар ва тадбиркорлар зиммасидаги солиқ юкини 12 фоизга камайтириш ҳамда электрон солиқ хизматларидан фойдаланиш самарадорлигини 25 фоизга ошириш таклиф этилган;
ўн саккиз ёшга тўлган ва ўттиз ёшдан ошмаган ижтимоий солиқ тўлаган ўзини ўзи банд қилган жисмоний шахсларга онлайн шаклда хизмат кўрсатиш ҳамда рақамли технологияларни қўллаш орқали солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштириш бўйича таклиф этилган;
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистонда рақамли технологияларни қўллаш орқали солиқ маъмуриятчилиги бўйича ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
ортиқча тўланган солиқ суммаси солиқ тўловчига унинг ёзма аризасига кўра, солиқ органи томонидан олинган кундан эътиборан ўн беш кун ичида, тадбиркорлик субектларининг юқори барқарорлик рейтингига эга бўлган тадбиркорлик субектларига эса уч кун ичида қайтарилиш таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 15-ноябрдаги “Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодексига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўгʻрисида”ги ЎРҚ-1000-сон Қонуни билан тасдиқланиб, Солиқ кодексининг 104-моддасининг тўртинчи қисмига ўзгартириш киритилиб, амалиётга жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 24-июндаги 16/1-72502-сонли маълумотномаси). Натижада солиқ маъмуриятчилиги ҳамда иқтисодиётни жадал ривожлантириш ва мамлакатнинг инвестициявий жозибадорлигини яхшилади;
солиқ назорати жараёнларининг шаффофлигини камида 20 фоизга, ҳужжат айланиш тезлигини эса 35 фоизгача ошириш имконини берувчи электрон товар-транспорт юк хатлари тизимини барча хўжалик юритувчи субектлар учун мажбурий қилиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Солиқ маъмуриятчилигида замонавий ахборот-коммуникация технологияларини қўллашнинг қўшимча чора-тадбирлари тўгʻрисида”ги 673-сонли қарорида тасдиқланиб, амалиётга жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 24-июндаги 16/1-72502-сонли маълумотномаси). Натижада тадбиркорлик субъектларига қулайликлар яратилди шунингдек солиқ хизмат органларининг замонавий ахбороткоммуникация технологияларни кўрсатиш сифати таъⅿинⅼанган;
солиқ маъмурчилиги сифатини ошириш орқали солиқларнинг белгиланган меъёрлар ва муддатларда ундирилиш даражасини 15 фоизга яхшилаш орқали фуқаролар ва тадбиркорлар зиммасидаги солиқ юкини 12 фоизга камайтириш ҳамда электрон солиқ хизматларидан фойдаланиш самарадорлигини 25 фоизга ошириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 8-апрелдаги “2025-2030-йилларда давлат молиясини бошқариш тизимини такомиллаштириш стратегиясини тасдиқлаш тўгʻрисида”ги 210-сон қарори билан тасдиқланиб амалиётга жорий қилинган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 24-июндаги 16/1-72502-сонли маълумотномаси). Натижада солиқ маъмурчилиги адолатли, самарали ва натижаларга эришилди ҳамда солиқ тўловчиларнинг солиқ юкини камайтириш ва электрон хизматлари таъминланган;
ўн саккиз ёшга тўлган ва ўттиз ёшдан ошмаган ижтимоий солиқ тўлаган ўзини ўзи банд қилган жисмоний шахсларга онлайн шаклда хизмат кўрсатиш ҳамда рақамли технологияларни қўллаш орқали солиқ маъмуриятчилигини такомиллаштириш бўйича таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 14-февралдаги “Ёшлар тадбиркорлигини ривожлантириш ва бандлигини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўгʻрисида”ги ПҚ-62-сон қарорида тасдиқланиб, амалиётга жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитасининг 2025-йил 24-июндаги 16/1-72502-сонли маълумотномаси). Натижада ёш тадбиркорлик субъектлари рағбатлантирилди ҳамда рақамли технологиялар татбиқ этилган инновацион лойиҳалар ҳамда ижтимоий тадбиркорлик йўналишидагилар қўллаб-қувватланиши таъминланди.